Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1098 K.2024/1

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, müvekkil şirket nezdinde ... poliçe nolu ...Sigorta Poliçesi kapsamında sigortalı olan ...ait muhtelif ev eşyalarının ...tarihinde davalılardan ...işleteni olduğu ve ...sevk ve idaresinde olan ...plakalı aracın karıştığı trafik kazası nedeniyle zarar gördüğünü, dosya kapsamında aldırılan Nakliyat Hasar Ekspertiz Raporu uyarınca elde edilen bulgular doğrultusunda hasarın teminat dahilinde olduğu tespit edilmesi üzerine dava dışı sigortalıya ...tarihinde toplam ...TL hasar tazminatı ödendiğini, müvekkil şirket nezdinde sigortalı polis memuru ...ait muhtelif ev eşyası,

......'ye sevk edilmek üzere nakliyeci ...Şehir İçi ve Şehirler Arası Asansörlü Taşımacılık- ...ait ...plaka sayılı araca yüklenerek yola çıktığını, araç sürücüsü ...seyir esnasında direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu tek taraflı maddi hasarlı trafik kazası gerçekleştiğini, bu kazanın oluşumunda ...plakalı araç sürücüsü ...kusurlu olduğunu, davalı ...KTK.

85 uyarınca işleten sıfatıyla, diğer davalı ...ise kusuruyla kazaya sebebiyet verdiğinden ötürü kusur sorumluluğu doğrultusunda hasar gören emtiadan sorumlu olduğunu ileri sürerek fazlası saklı ...TL tutarındaki hasar tazminatının ödeme tarihi olan ...tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiştir.

Davalılar vekili, davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Dava, davacı sigorta şirketi tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesi düzenlenen ev eşyalarının davalı tarafça taşınması esnasında meydana gelen trafik kazası nedeniyle sigorta poliçesi kapsamında dava dışı sigortalıya ödenen bedelin kazaya sebebiyet verdiği iddia edilen davalı sürücü ile taşıyandan rücuen tahsili istemine ilişkindir. Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle görevli mahkemenin belirlenmesi gerekir. Davacı davasını açarken kasko poliçesi kapsamında sigortalının aracında oluştuğu ileri sürülen hasar bedelini ödeyerek sigortalının haklarına halef olduğunu ileri sürmüştür.

Halefiyet, bir kişinin hukuken diğerinin yerine geçmesi anlamına gelir. TTK m. 1472(1) hükmünde sigorta tazminatını ödeyen sigortacının, hukuken sigorta ettirenin (başkası hesabına sigortada sigortalının) yerine geçeceği ifade edilmiştir. Bu nedenle hukukumuzda yasal halefiyete ilişkin olarak tazminat alacağının yasa uyarınca sigortacıya geçmesi ilkesi benimsenmiştir.

Yasal halefiyet zarar sigortalarında söz konusu olup, mal sigortaları bakımından TTK m. 1472 hükmünde, sorumluluk sigortaları bakımından TTK m. 1481 hükmünde düzenlenmiştir. Bu madde uyarınca sigortacı, sigorta bedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren yerine geçer ve dava, tazmin ettiği bedel nispetinde sigortacıya intikal eder.

Bu şekilde sigortalısının haklarına halef olan sigorta şirketinin, ödediği tazminat miktarınca hukuken sigortalı yerine geçerek açtığı rücu davası, aslında bir tazminat davası olup, bu niteliği itibariyle aynı zamanda şahsî nitelikte bir eda davasıdır. Burada sigortacı, sigorta ettiren yerine geçtiği için şahsî ve rücu ödediği bedelle sınırlı olduğundan dolayı da cüz’î haleftir (...).

Davacı sigorta şirketi, bu davayı sigortalısının halefi olarak açtığına göre, görevli mahkemenin tayininde sigortalı ile davalı arasındaki ilişkinin hukuki mahiyeti nazara alınır. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun 22.03.1944 tarihli 37 Esas ve 9 Karar sayılı ilamında bu husus "sigortacının sorumlu kişi aleyhine açacağı dava, sigorta poliçesinden doğan bir dava değildir. Bu nedenle, halefiyet davası bir ticari dava sayılamaz.

Bu dava, aynen sigortalı kimsenin sorumlu kişiye karşı açmış olduğu bir dava gibidir. Sigortalının muhtelif mahkemelerde dava açma hakkı varsa aynı hak, sigortacının halefiyet hakkına dayanan rücu davası için de söz konusudur" şeklinde vurgulanmaktadır. Öte yandan, TTK'nun "Halefiyet" başlığı altındaki 1472. maddesinde; "sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer.

Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder" hükmüne yer verilmiştir. (...)

T.T.K.'nun 894. maddesinde "Bir evden, bürodan veya benzeri bir yerden alınıp benzeri bir yere taşınan eşya "taşınma eşyası"dır. Konusu taşınma eşyası olan taşıma sözleşmesine, bu Kısımda öngörülen hükümlerde veya uygulanması gerekli milletlerarası sözleşmelerde aksine hüküm bulunmadıkça, bu Kitabın Birinci ve İkinci Kısım hükümleri uygulanır." şeklinde düzenlenmiştir.

28.11.2013 tarihli Resmî Gazetede yayımlanan ve 28.05.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun (TKHK) 2. maddesinde Kanunun kapsamı "Bu Kanun, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları kapsar" şeklinde açıklanmıştır. Kanunun "Tanımlar" başlıklı 3.maddesinin birinci fıkrasının (l) bendinde ise tüketici işlemi, "Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukukî işlemi ifade eder" biçiminde tanımlanmıştır.

6502 sayılı TKHK'nın 73. maddesi uyarınca tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğacak uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemesi görevli kılınmıştır. Bunun yanında Kanunun 83. maddesinde de taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve bu Kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceği belirtilmiştir.

Bir hukukî işlemin sadece 6502 sayılı Kanunda düzenlenmiş olması tek başına o işlemden kaynaklanan uyuşmazlığın tüketici mahkemesinde görülmesini gerektirmez. Bir hukuki işlemin 6502 sayılı Kanun kapsamında kaldığının kabul edilmesi için taraflardan birinin tüketici olması gerekir.

Somut olayda; davacı sigorta şirketi ile dava dışı sigortalı arasında nakliyat emtia sigorta poliçesi düzenlenmiş ve sigortalıya ait ev eşyalarının taşınması sırasında meydana gelen hasar nedeniyle sigortalısına yaptığı ödeme nedeniyle kazandığı halefiyet hakkına dayalı olarak, yapılan ödemenin davalılara rücu amacıyla eldeki davayı açmıştır.

Bu durum karşısında; davaya konu istemin, davacının sigortalısı ile davalı taraf arasındaki taşıma sözleşmesine dayandığının kabulü gerekir. Taşımaya konu eşya ev eşyası olup, ticari eşya olmadığı için TTK'da yer alan 894. maddesindeki düzenleme içinde değerlendirilmesi mümkün değildir. Davalı taraf bu işi mesleki amaçla yerine getirmektedir.

Bu durumda dava dışı sigortalı ile davalı taşıyan arasındaki ilişki tüketici işlemi niteliğinde olup, uyuşmazlığın çözümünde Tüketici Mahkemeleri görevlidir. Açıklanan nedenlerle Tüketici Mahkemelerine görevsizlik kararı verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim