Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1326 K.2025/1191

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA VE TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Diyarbakır – Elazığ yolu ...... Km +900. Metrede meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasından dolayı .....plakalı araç sürücüsü ve .....plakalı araç sürücüsü kaza mahallinde ‘’trafik güvenliği için gerekli tedbirleri almadan bekledikleri sırada; takriben 20

dakika sonra aynı yolda Diyarbakır istikametine sağ şeritten seyir halinde olan .....plaka sayılı .....sevk ve idaresindeki aracıyla bahse konu kaza mahalline geldiği esnada aracını kontrolsüz bir şekilde sol şeride geçmek istediği esnada aracının ön kısımları ile sol şeritte kaza güvenliği almadan bekleme halinde olan .....plaka sayılı aracın arka kısımlarına sonucu yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini,

Bu kazanın oluşumunda .....plaka sayılı araç sürücüsü .....ve .....plaka sayılı araç sürücüsü .....KTK’nın m. 81/1-a kusurunu ve .....plakalı sayılı araç sürücüsü .....ise KTK’nın m. 56/1-a kusurunu işlediği sürücü beyanlarına ve kaza yeri incelemesine istinaden bu kanaate varıldığını, öncelikle 100 TL (fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla) maddi tazminat talebimizin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte kabulüne, yapılan hastane masrafları vb bakım giderlerinin karşılanmasına, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalıların üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP VE SAVUNMA

Davalı .....Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; .....tarihinde gerçekleşen kaza neticesinde davacı .....yaralandığı iddia edilmiş olup bunun neticesinde huzurda görülen dava açıldığını, kaza sonrasında tutulan kaza tespit tutanağında araç sürücülerine kusur tayin edildiğini, müvekkili şirketçe dava konusu kaza ile ilgili bilirkişi raporu alınmış ve sigortalı araç sürücüsünün kazaya etken kusurunun bulunmadığı tespit edildiğini, kazaya etken kusurun bulunmaması sebebiyle hasar aşamasında herhangi bir ödeme yapılmadığını, kusur yokluğundan sebeple huzurda görülen haksız davanın reddine karar verilmesini,

dava zamanaşımı süresi dolduğundan davanın reddini, zorunlu arabuluculuk başvurusu ve müvekkili şirkete başvuru şartı yerine getirilmediğinden davanın usulden reddini, sayın mahkemenin aksi kanaatte olması durumunda; kusur yokluğundan dolayı haksız davanın reddini, müvekkili şirket dava açılmasına sebebiyet vermediği için yargılama masrafları ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

Davalı .....Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle. Davanın yetkisiz mahkemede açıldığından davanın reddi gerektiğini, davacı yanın, müvekkili sigorta şirketine trafik sigortası genel şartları'nda bildirilen usule aykırı ve trafik sigortası genel şartları ekinde başvuru için istenilen zorunlu evraklar olmaksızın başvuruda bulunup;

doğrudan dava yoluna başvurduğundan huzurdaki davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddi gerektiğini, davacı yan tarafından talep edilen iş göremezlik ve tedavi gideri taleplerinin reddinin gerektiği açıkça ortada olduğunu, kaldı ki kabul anlamına gelmemek kaydı ile davacı yanın geçici iş göremezlik süresine ilişkin olarak Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan ödemeye binaen müvekkil şirketçe SGK'ya .....'de 1.725,60-TL rücuen ödeme yapıldığını, davanın dava şartı yerine getirilmediğinden reddine, görevsizlik sebebiyle reddine, yetkisizlik sebebiyle reddine, usulden reddine, davanın esastan dahi reddine,

vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı yana tahmiline karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

Davalı .....Sigorta vekili cevap dilekçesinde özetle.

Yetki yönünden itirazlarının bulunduğunu, müvekkili şirkete usulüne uygun başvuru yapılmadan dava yoluna gidildiğinden, dava şartı yokluğundan davanın reddi gerektiğini, aksi halde maluliyet oranının yönetmeliğe uygun şekilde tespiti gerektiğini, davacının maluliyetinin belirsiz olduğunu, sigorta şirketine başvurulurken sunulması zorunlu evraklardan olan maluliyet raporunu sunmayarak müvekkilin değerlendirme yapmasına engel olduğunu, müvekkil sigorta şirketinin sorumluluğu sigrotalı araç sürücüsünün kusuru oranında olduğunu, somut olayda müterafik kusur incelemesi yapılması gerektiğini, somut olayın iş kazası olup olmadığının,

iş kazası ise davacı tarafça sgk'ya başvurup başvurmadığının, SGK tarafından davacıya ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini talep ve beyan etmiştir.

BİLDİRİLEN VE TEMİN EDİLEN DELİLLER

.....Tarihli Maluliyet Durumuna ilişkin Adli Tıp Raporunda; .....Doğumlu .....T.C. numaralı ....tarihinde maruz kaldığı trafik kazası sonucu yaralanması nedeniyle engel/özür/maluliyet oranının değerlendirilmesinde ;.....tarihinde araç içi trafik kazası geçirmesine bağlı olarak tarif edilen yaralanmasının fonksiyonel araz bırakmadan iyileşmiş olması nedeniyle engel/özür/maluliyet oranı ve tedavi süresince ortaya çıkan bakıcı ihtiyaç süresi tayinine mahal olmadığı, .....tarihinden itibaren kişinin iyileşme süresinin 10 güne kadar uzayabileceği, bu süre zarfında %100 özürlü sayılması gerektiği, kanaatine varıldığı anlaşıldı.

.....tarihli Kusur Durumuna ilişki Adli Tıp Raporunda: .....günü saat .....:00 sıralarında davalı sürücü .....yönetimindeki .....plakalı araç ile davalı sürücü .....yönetimindeki .....plakalı araçların karıştığı kazada, davalı sürücü .....%50(Yüzde Elli) oranında kusurlu olduğu, davalı sürücü .....%25(Yüzde Yirmibeş) oranında kusurlu olduğu, davalı sürücü .....%25(Yüzde Yirmibeş) oranında kusurlu olduğu kanaatine varıldığı anlaşıldı.

.....tarihli aktüerya bilirkişi raporunda.

Maluliyet raporuna göre davacının sürekli maluliyetinin olmaması nedeniyle, Yargıtay kararları doğrultusunda, mahrum kalınan bir kazançtan bahsedilemeyeceğinden sürekli iş göremezlik tazminatı hesaplanamadığı, kaza tarihinde sakatlanma veya ölüm halinde kişi başına sigorta teminat miktarı 1.000.000,00 TL olup, davalı tarafların müşterek ve müteselsil sorumluluklarının takdiri sayın mahkemede olmak üzere, davalı sigorta şirketleri poliçe teminat limitiyle sınırlı sorumlu olduğunu,

dava dosyasına sunulan maluliyet ve kusur raporu doğrultusunda yapılan hesaplamada Diyarbakır Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü tarafından bildirilen rücuya tabi geçici iş göremezlik ödemelerinin mahsubu sonrası davacının geçici iş göremezlik tazminatının 107,85 TL olduğu, hesaplandığı anlaşıldı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, .....tarihli yaralamalı trafik kazası nedeniyle 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun ("TBK") m. 49 (818 Sayılı BK m. 41) vd. hükümlerine göre ZMMS sigortacısı aleyhine açılmış haksız fiil hukuksal nedenine dayalı sürekli iş göremezlik, geçici iş göremezlik ve tedavi gideri tazminat kalemlerinden oluşan maddi ve manevi tazminat taleplerine ilişkin açılan dava olduğu anlaşılmıştır.

Haksız fiilden doğan borçlar TBK m. 49 (818 Sayılı BK m. 41) vd. hükümlerine düzenlenmiş olup; haksız fiilin unsurları (i) hukuka aykırı fiil, (ii) zarar, (iii) kusur ve (iv) illiyet bağı şeklindedir. Yine TBK m. 50 (BK m. 42) hükmünde zarar görenin, zararını ve zarar verenin kusurunu ispatlama yükümlülüğü altında olduğu hükme bağlanmıştır.

ZMSS, 2918 sayılı KTK'nun 91 vd. maddelerince düzenlenen moturlu bir aracın, karayolunda işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan sorumluluk sigortası türüdür. Bu tanımdan da anlışalacağı üzere ZMSS, karayolunda motorlu araç işletenin, işlettiği araç nedeniyle üçüncü kişilere verilen bedensel (cismani) ve eşya zararlarından doluya onun mali ve hukuki sorumluluğunu üçüncü kişilere karşı güvenceye alması nedeniyle bir pasif ve aynı zamanda zarar sigortası niteliğini taşımaktadır.

.....tarihinde meydana gelen işbu kaza, işleteni davalı .....; sürücüsü ise davalı .....olan .....plaka sayılı (ZMSS sigortacısı davalı .....sigorta olan) araç ile işleteni davalı .....Otomotiv İnşaat turizm Sanayi Ticaret LTD ŞTİ sürücüsü davalı .....(ZMSS sigortacısı .....Sigorta)olan .....plakalı araçların trafik kazasına karıştığı ve yol kenarında bekledikleri sırada plakası .....olan işleteni davalı .....sürücüsü ise davalı .....olan ( ZMSS sigortacısı ise davalı .....Sigorta olan) aracın bekleme halinde olan .....plaka sayılı araca çarpması neticesinde çok taraflı yaralamalı kaza meydana gelmiş, davacı ise .....plakalı araçta yolcu olarak yer almakta iken maluliyet oluytuğu iddiası ile işbu davanın açıldığı görülmüştür.

Davacı vekilinin tazminat talebi açık olmadığından HMK M.31 ve 194 ilkeleri uyarınca talebini açıklaması hususnda verilen kesin süre içinde .....tarihli beyan dilekçesi ile 50 TL geçici iş göremezlik, 50 TL sürekli iş göremezlik ve 50.000 TL manevi tazminat telebinin bulunduğunun belirtildiği görülmüştür.

Davalılar ise kazada yer alan araçların sürücüleri, işletenleri ile her bir aracın ZMSS sigortacıları olup verilen cevap dilekçeleri ile tazminat koşullarının oluşmadığına yönelik savunmada bulundukları görülmüştür.

Mahkememizce maluliyet durumunun tespiti amacıyla kaza tarihi olan .....tarihinde yürürlükte olan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca Dicle Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığından alınan .....tarihli raporda davacının kalıcı maluliyetinin oluşmadığı, iyileşme süresinin 10 güne kadar uzayabileceğinin belirtildiği görülmüştür.

Mahkememizce kazaya ilişkin olarak olay tarihli kaza tespit tutanağı incelendiğinde mevcut kazada sürücüler .....ve .....gerekli önlemleri almadıkları belirtilmiş 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 81/1-a maddesini ihlal ettikleri, sürücü .....aynı kanunun 56/1-a maddesini ihlal ettiği belirtilmiştir.

Yine Mahkememizce ceza soruşturma dosyası celp edilmiş, Diyarbakır CBS .....Soruşturma Sayılı dosyasında alınmış bulunan .....tarihli bilirkişi raporunda sürücü .....2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 56/1-a ve 52-b maddesini ihlal ettiğinden tek sorumlu olduğu belirtilmiştir. Ayrıca ilgili Ceza Soruşturmasında .....tarihinde şikayet yokluğu nedeniyle kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair karar verildiği görülmüştür.

Bundan başka Mahkememizce alınan .....tarihli kusur raporunda ise

- Davalı sürücü .....sevk ve idaresindeki aracı ile meskun mahalde gündüz vakti sol şeritten seyirle geldiği olay mahallinde sol şeritte maddi hasarlı kaza neticesinde duran .....plakalı aracı gördüğünde sağ şeridi etkin biçimde kontrol etmeden şerit değiştirmek istediği esnada bu şeritten gelen araç ile çarpışmamak için tekrar sol şeride yönelerek maddi hasarlı kazaya karışan .....plakalı araca çarptığı, uygun mesafeden aracı gördüğünde gerekli tedbiri almadığı, sağ şeritten seyreden araçlara rağmen kontrolsüzce şerit değiştirmek istediği, bu haliyle gerçekleşen davacı yolcunun yaralandığı kazaya sebebiyet verdiği olayda asli kusurlu olup % 50 oranında kusurlu bulunduğu,

- Davalı sürücü .....sevk ve idaresindeki aracı ile Devlet karayolunda sol şeritte meydana gelen maddi hasarlı kaza sonrası geriden gelen sürücüleri uyarı amaçlı gerekli önlemleri almayarak meydana gelen davacı yolcunun yaralandığı kazada tali kusurlu olup % 25 oranında kusurlu bulunduğu ve

-Davalı sürücü .....sevk ve idaresindeki aracı ile Devlet karayolunda sol şeritte meydana gelen maddi hasarlı kaza sonrası geriden gelen sürücüleri uyarı amaçlı gerekli önlemleri almayarak meydana gelen davacı yolcunun yaralandığı kazada tali kusurlu olup % 25 oranında kusurlu bulunduğunun belirtildiği görülmüştür.

Buna göre davacının Dicle ATK kurumunca dosyaya sunulan maluliyet raporuna göre sürekli maluliyet durumunun oluşmadığı sabit olup ilgili Yönetmelik uyarınca usule uygun olarak hazırlanan rapora karşı itirazlar reddedilerek dosya yeniden rapora gönderilmemiş ise de 10 güne kadar iyileşme süresi bulunduğundan dosya davacının asgari ücret üzerinde gelirinin olduğu ispatlanamadığından aktüerya hesaplamasının asgari ücret üzerinden ve 10 güne kadar iyileşme süresi bulunduğu gözetilerek TRH 2010 yaşam tablosu ve prograsif rant yöntemi üzerinden rapor tanzimi için aktüerya bilirkişisine tevdi edilmiş,

aktüerya bilirkişisince hazırlanan .....tarihli raporda davacıya SGK tarafından 1.725,00 TL geçici iş göremezlik ödeneği yapıldığından hesap edilen 1.833,45 TL tazminattan işbu ödemenin mahsubu ile toplamda 107,85 TL geçici iş göremezlik tazminatının hesap edildiği anlaşılmıştır.Ancak davacı vekilince maddi tazminat talebi ıslah edilmemiş olup bu sebeple dava maddi tazminat talepleri yönünden sürekli iş göremezlik oluşmadığından reddine karar verilmiş,

geçici iş göremezlik yönünden ise talep açıklama dilekçesindeki talep ile bağlı kalınarak ve davalı araç sürücülerinin kusur oranlarına göre 50 TL tazminat tutarının davalı .....Sigorta yönünden yalnız 25 TL sinin temerrüt tarihi olan .....tarihinden; kalan 25 TL tutarın ise .....Sigortanın temerrüt tarihi olan .....tarihinden ; .....sigorta yönünden ise .....temerrüt tarihinden itibaren kalan davalılar yönünden ise kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tüm davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.

Davacı vekilince 50.000 TL manevi tazminat da talep edildiği görülmüştür. Buna göre manevi tazminatın da ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Hakimin özel halleri göz önünde tutarak manevi zarar adı ile hak sahibine verilmesine karar vereceği bir para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir.

Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır. 22.06.1966 günlü ve 7/7 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'nın gerekçesinde takdir olunacak manevi tazminatın tutarını etkileyecek özel hal ve şartlar da açıkça gösterilmiştir.

Bunlar her olaya göre değişebileceğinden, hakim bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir.

Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında, manevi tazminat zenginleşme aracı olmamakla beraber, bu yöndeki talep hakkındaki hüküm kurulurken olay sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amaçlanmalı ve bu sebeple, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli, tarafların kusur durumları gözönünde tutularak, hak ve nasafet kuralları çerçevesinde bir sonuca varılmalıdır. Zira, TMK'nın 4.maddesinde, kanunun takdir hakkı verdiği hallerde hakimin hak ve nasafete göre hükmedeceği öngörülmüştür.

Manevi tazminat ilkeleri kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda, davacının yolcu olarak bulunduğu araçta geçirmiş olduğu .....tarihli kaza neticesinde maluliyet durumu, tarafların kusur oranları, kaza tarihindeki paranın alım gücü, tarafların sosyo ekonomik durumları ile hakkaniyet ilkesi dikkate alındığında davacı lehine 5.000 TL manevi tazminata hükmedilmiştir.

Maddi ve manevi tazminat talepleri yönünden ayrı ayrı harç ve yargılama giderleri hesap edilmiş, Anayasa Mahkemesinin harç hesaplamaları ayrı ayrı yapılmış, harçlardan sorumlu olan davalılar hükümde ayrı ayrı gösterilmiştir.

Maddi ve manevi tazminat davaları yönünden ayrıca hükmetmek gerektiği için, açılan maddi ve manevi tazminat davaları bakımından, ayrı ayrı vekalet ücretine hükmedilmiştir.

Katip Hakim