Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/510 K.2023/788

Dava

Davacı vekilinin Mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesi ile. Müvekkili şirketin, .....

Binası No: ...... adresinde .... yılından beri faaliyet göstermekte olduğunu, ülkemizde yaşanan .... tarihli deprem felaketinden etkilenen iller arasında olduklarından birçok ev ve işyeri hasar aldığını ve hatta yıkıldığını, müvekkilinin faaliyet gösterdiği ....Binası No: ... adresinde bulunan iş yerinin de depremden dolayı hasar almış olduğunu, DESOB binasında onarım ve tadilat işlemlerine başlandığını, müvekkili şirketin tüm resmi evrak ve ticari defterlerini iş bu tadilat ve onarım işlemleri sırasında zarar görmemeleri için yine müvekkili şirkete ait olan tapusu sunulan bir başka idare binasına taşımak zorunda kaldıklarını,

şirketin merkezinde bulunan defterlerin, .... tarihinde ülkemizde meydana gelen deprem nedeniyle şirket merkezinden şirkete ait olan başka bir idare binasına taşınması esnasında kaybolduğunu, kaybolan şirket genel kurul toplantı defteri, müzakere defteri ve ortaklar pay defterinin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

1-Tanık beyanları,

Tanık ..... beyanında, " Davacı şirket kuzenimin şirketidir, kaybolduğu iddia edilen defterler normalde ... Mah.,..... No:.... Esnaf Sanatkarlar Odasının bulunduğu binadaki şirketin merkez adresinde bulunurdu. Deprem olduğu zaman kurumun bulunduğu bina tadilata girdi. Bizde defterleri açık adresini bilmediğim besi çiftliğinin olduğu idare binasına taşıdık. Merkez çiftlik değildir. Merkez Bağcılar mahallesindedir. Çünkü tüm binanın boşaltılması istenmişti.

Çiftliğe normal şahıs arabası ile taşıdık. Yığma bir şekilde bıraktık. Sürekli kalma niyetimiz yoktu. Sonra merkez binamıza geri geçiş için tekrar taşıdık. Defter defter götürmedik. Eşyaları yığma şeklinde götürdük. Mali müşavir tarihini hatırlamadığım bir günde defterleri isteyince bulamadık. Çiftlikte hayvan ya da bekçi yoktu. Bu sebeple tam ne zaman kaybettiğimizi bilemiyorum. Benim başkaca bir bilgim ve görgüm yoktur, tanıklık ücreti istemiyorum, " demiştir.

Tanık ..... beyanında, "Deprem zamanı şirkette sigortalı sekreterdim. Binamız zarar görünce mevcuttaki dosyaları çiftlikteki idare binasına taşıdık. Çiftlikte bekçi vardı. İşliyordu. Mevcut araçlarımız ile idare binasına taşımayı gerçekleştirdik. Tarihini hatırlayamadığım devir tarihinde merkez binamıza defterleri taşıdık. Bu sırada kaybolduklarını fark ettik. Benim başkaca bir bilgim ve görgüm yoktur, tanıklık ücreti istemiyorum" demiştir. 2-Gelir İdaresi Başkanlığı cevabi yazısı.

GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne uyarınca zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir. 6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne göre, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Söz konusu hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olaylar da maddenin kapsamında düşünülmüştür.

Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı). Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır.

(Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382)

Davacı vekiline "davacı şirketin zayi olduğu iddia olunan 2013-2023 yıllarına ilişkin ticari defterlerin açılış ve kapanış onaylarını yaptırıp yaptırmadığının, yaptırmış ise hangi noterlikte yaptırdığının Mahkememize bildirilmesi" hususunda imkan tanındığı, davacı vekili beyan dilekçesiyle cevaben "iş bu defterlere ilişkin noter onayları yapılmış ancak hangi noterliklerde yapıldığının bilinmesi mümkün olmadığından (nitekim 10 yıllık süreç içerisinde bazı noterlikler kapanmıştır) iş bu bilgiye sahip olmadığımızı bildirir, tanıklarımızın dinlenmesini talep ederiz." şeklinde beyanda bulunduğu görülmüştür.

Mahkememizce yapılan değerlendirmede; çekişmesiz yargı işi niteliğinde olan ve resen araştırma ilkesinin hakim olduğu eldeki davada, davacı tarafa, hakkında zayi belgesi isteminde bulunulan yıllara ait defterlerin açılış onaylarının sorulduğu, davacı tarafça noter bilgilerinin sunulmadığı, oysa bilindiği üzere bir tacirin basiretli bir iş adamı gibi davranmakla yükümlü olduğu, Noter tasdik durumu ve bu minvalde varlığı bilinmeyen defterler hakkında zayi belgesi verilemeyeceği, kaldı ki davacının tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumadığı hususunun tanık Hüseyin'in "Çiftliğe normal şahıs arabası ile taşıdık.

Yığma bir şekilde bıraktık. Sürekli kalma niyetimiz yoktu. Sonra merkez binamıza geri geçiş için tekrar taşıdık. Defter defter götürmedik. Eşyaları yığma şeklinde götürdük. Mali müşavir tarihini hatırlamadığım bir günde defterleri isteyince bulamadık. Çiftlikte hayvan ya da bekçi yoktu. Bu sebeple tam ne zaman kaybettiğimizi bilemiyorum." şeklindeki beyanından anlaşılmakla, davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir

Katip Hakim