Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1442 K.2026/318

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili ....tarihinde .....plakalı aracı ile Mahabad Bulvarı Elazığ yolu üzerinde bulunan .....Office kavşağında ağır maddi hasarlı trafik kazası geçirdiğini, kazaya sebebiyet veren .....plakalı araç, müvekkilinin sevk ve idaresinde bulunan araç ile kavşakta yan yana beklediği sırada yeşil ışığın yanmasıyla birlikte Elazığ yolu istikametine doğru harekete geçerek müvekkilinin aracına sürücü tarafı sol arkadan çarptığını, müvekkilinin meydana gelen kaza sebebiyle .....tarihinde davalılardan .....Sigorta Anonim Şirketi'ne başvuruda bulunduğunu ancak kendisine herhangi bir ödeme yapılmadığını,

fazlaya ilişkin dava ve talep hakkları saklı kalmak kaydıyla; araç değer kaybı ve araç mahrumiyet bedelinin tespiti yapılarak müştereken ve müteselsilen sorumlu olan davalılardan tahsiline ve vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davalılara yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı .....Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; .....plakalı araç müvekkil şirket nezdinde .....poliçe numaralı Trafik Sigorta Poliçesi ile .....-.....tarihleri arasında sigortalı olduğunu, Poliçeden dolayı maddi zararlara ilişkin teminat limiti kaza tarihi itibari ile araç başına 200.000,00-TL olduğunu, davacı konusu aracın hasar onarım masrafı kasko şirketi olan .....Sigorta A.Ş tarafından karşılanmış ve ödenen tutar müvekkili şirkete rücu edildiğini, bu kapsamda müvekkili şirketin kasko şirketine 93.605,72 TL ödeme yaptığını, davacının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

Davalı .......A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davaya konu trafik kazasına dair .....asli kusurlu olduğu iddiası tamamen gerçek dışı olduğunu, kaza tespit tutanağında yapılmış olan çizim kazanın ilk olduğu yere ait olmadığını, .....plakalı kamyonla seyir halinde bulunan ....., İplik Kavşağı ışığında beklerken yeşil ışık yanmasıyla birlikte dikkatli biçimde yolun sağ şeridine geçmeye çalıştığı esnada .....Plakalı araç tarafından kendisinin sağ şeritten geçilmeye çalışılması sebebiyle kaza gerçekleştiğini, müvekkili şirket çalışanı ....., sağ şeride geçerek sağ taraftan gelebilecek ve kör noktada kalabilecek araçların güvenliğini sağlayabilmek istediğini, fakat somut kaza açısından davacı,

.....sağ şeride geçmek amacıyla sinyal verdiğini görmüş olmasına rağmen sağdan hızlanarak ilerlediğini, kamyonu geçmek maksadıyla hareket ederken kazaya sebebiyet verdiğini, dava dilekçesinde, kaza sebebiyle aracın servis bakımında olduğu süreç boyunca davacının sigorta şirketinin 15 gün boyunca ikame araç tesis ettiği fakat onarım süresinin bundan çok daha uzun olduğu ve davacı tarafından başka çözümler yaratılmak zorunda kalındığı belirtildiğini, bu bağlamda aracın servise teslim tarihinden onarım tarihine kadar geçen süre açısından araç mahrumiyet talebinde bulunulduğunu, bu talep dahi sebepsiz zenginleşme içermekte olduğunu, haksız,

mesnetsiz ve hukuka aykırı açılan davanın reddi ile, yargılama harç, giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

DELİLLER

1-Mahkememizce aldırılan Makine Mühendisinden aldırılan .....tarihli bilirkişi raporu.

Kaza tarihi itibariyle dava konusu araca ilişkin emsal aracın 670.000 TL bedel ile temin edilebileceği, kaza tarihi itibarıyla dava konusu aracın sovtaj bedelinin 420.000 TL olduğu, dava konusu araçta oluşan hasar miktarı, aracın rayiç bedeli, sovtaj bedeli ve onarım giderleri dikkate alınarak dava konusu aracın onarımının ekonomik olacağı ve PERT-TOTAL olarak değerlendirilmemesi gerektiği, onarım işleminden kaynaklı olarak dava konusu araçta kaza tarihi itibarıyla 60.000 TL değer kaybı oluşacağı, dava konusu aracın onarımı için gerekli parça ve işçilik kalemleri,

parçaların temini için gerekli süreler ve onarım süresini etkileyecek diğer faktörlerin dikkate alınması ile dava konusu aracın onarımı için gerekli makul onarım süresinin 20 (yirmi) iş günü olduğu, dava konusu araca benzer nitelikte bir aracın günlük kiralama bedeli kaza tarihi itibarıyla KDV dahil 1.500 TL olduğu, 20 günlük kiralama bedelinin kaza tarihi itibarıyla KDV dahil 30.000 TL olarak hesaplandığı, kiralama süresince bakım ve amortisman giderlerinden kaynaklı olarak 8.107 TL fayda sağlanacağı, bu durumun dikkate alınması ile kaza tarihi itibarıyla net kiralama giderinin KDV dahil 21.893 TL olacağı kanaatine varıldığı anlaşıldı.

2-Mahkememizce aldırılan Makine Mühendisinden aldırılan .....tarihli bilirkişi ek raporu; Tüm teknik değerlendirmelerle, hasar geçmişi, parçaların orijinalliği durumu, kazaya bağlı onarımlar ve bunların araç geçmişine yansıma biçimiyle birlikte; araç yaşı, kilometresi, donanım seviyesi ve benzer araçların piyasa koşulları dikkate alınarak yapılan kapsamlı piyasa araştırması sonucunda, dava konusu aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş piyasa değeri 650.000 TL olarak belirlendiğini, onarım sonrası piyasa değerinin kaza tarihi itibarıyla 610.000 TL olduğu dikkate alınarak dava konusu araçta kaza tarihi itibarıyla 40.000 TL değer kaybı oluştuğu kanaatine varıldığı anlaşıldı.

3-Mahkememizce aldırılan Trafik bilirkişisinden aldırılan .....tarihli bilirkişi raporu; Şoför .....(.....plakalı)'ın 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun 53.ve 84.maddesinde ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 102.maddesinde yer alan (84/F ve 53/C) kuralları ihlal etmiş olduğu, anlaşıldığından meydana gelen kazada % 100 (yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, sürücü .....(.....plakalı)'in 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinde yer alan herhangi bir kural ihlal yapmadığı, anlaşıldığından meydana gelen kazada kusursuz olduğu kanaatine varıldığı anlaşıldı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacı aracında meydana gelen hasar nedeni ile açılan tazminat davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davaya konu .....tarihli trafik kazasının meydana gelmesinde dava dışı araç sürücüsünün kusurlu olup olmadığı, kaza nedeniyle davacının aracında değer kaybı ve araç mahrumiyet bedeli doğup doğmadığı varsa miktarının tespiti ve tahsili istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Trafik sigortası motorlu bir aracın, karayolunda işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan üçüncü kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahillinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan sorumluluk sigortasıdır. Trafik sigortacısının sorumluluğu işletenin sorumluluğu oranında olup yine bu sorumluluğun sınırı KTK’nun 92 nci maddesinde belirlenmiştir.

Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1.maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi,

aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, .....tarihinde yürürlüğe giren Karayolları Motorlu araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın amacı A.1 maddesinde “Karayolları Trafik Kanunu uyarınca motorlu araç işletenlerine yüklenen hukuki sorumluluk için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasına yönelik ilgililerinin hak ve yükümlülüklerine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.” şeklinde belirlenmiştir.

Sigortanın kapsamı ise genel şartlar A.3. maddesinde “sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür.

Sigortanın kapsamı üçüncü şahısların, sigortalının Karayolları Trafik Kanunu çerçevesindeki sorumluluk riski kapsamında, sigortalıdan talep edebilecekleri tazminat talepleri ile sınırlıdır.” şeklinde düzenlenmiştir.

Öte yandan, tek bir olaya bağlı aynı haksız eylemden değişik hukuki nedenlerle sorumlu olanlardan her biri, 6098 sayılı TBK’nun 61 ve 62. md. maddeleri uyarınca, zarardan müteselsilen sorumludurlar. Müteselsil sorumlulukta, kural olarak borçlulardan her biri, 6098 sayılı BK’nun 162. maddesine göre, borcun tamamından sorumludurlar. Nitekim, 2918 sayılı KTK.nun 88/1. maddesinde, trafik kazası nedeniyle müteselsil sorumluluk öngörülmüştür. Davacı, zararlarını müştereken ve müteselsilen talep edebilecekleri gibi yasanın verdiği müteselsilen talep hakkından açıkça vazgeçerek her bir failin kusuru oranında da talepte bulunabilirler. ( Denizli BAM 4 HD 23/10/2025 tarih ve 2025/1413 Esas ve 2025/1744 Karar Sayılı kararı)

Araçta kaza sebebiyle oluşacak değer kaybı, aracın kaza sonrası onarımından sonraki değeri ile hasarsız değeri arasındaki farkı ifade eder (Yargıtay 17 HD 2016/966 E-2016/5728 K sayılı ilam).

Anayasa Mahkemesi'nin 09/10/2020 tarihli 2019/40 E-2020/40 K sayılı ilamıyla, 2918 sayılı KTK 90 maddesinin 1. cümlesindeki '...ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda...' ibaresi ve 2. cümlesindeki ''...ve genel şartlarda...'' ibaresi iptal edilip, yürürlüğü durdurulmuş olduğu, 7327 sayılı Kanun 18 maddesi ile .....tarihinde, 2918 sayılı KTK 90/1 maddesi 1. cümlesinden sonra eklenen ''a)Değer kaybı tazminatı, aracın;

piyasa değeri, kullanılmışlık düzeyi, hasara uğrayan parçaları ile hasar tutarı dikkate alınarak'' ibaresi de göz önüne alındığında değer kaybının bu kriterlere göre hesaplanacağı, başka bir ifade ile aracın kaza öncesi rayiç değeri ile onarım sonrası rayiç değeri arasındaki fark, kaza sonucu oluşan değer kaybıdır.

Bu zarar kalemi, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup, araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespiti ve arasındaki fark göz önüne alınmaktadır (Yargıtay 4 HD 2021/21252 E- 2022/5913 K sayılı ilam).

Araç mahrumiyet bedeli ise ihtiyaçları için aracı kullanamamaktan doğan bu süre içinde davacının aynı nitelikteki araç için (ikame araç) ödemesi gereken bedeldir (Yargıtay 17 HD 2016/2072 E- 2018/11712 K sayılı ilam).

Davaya konu kaza .....tarihinde gerçekleşmiş olup davacıya ait bulunan .....plaka sayılı otomobile davalı şirkete ait bulunan .....plaka sayılı kamyonun çarpması neticesinde çift taraflı maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, tarafların kendi aralarında kaza tespit tutanağı hazırlandığı, davacının aracına ilişkin SBGM kayıtları ile hasar dosyası kayıtları dosya arasına alındıktan sonra dosya araç mahrumiyet bedeli ve değer kaybı tazminat taleplerine ilişkin olarak makine mühendisi bilirkişiye kusur yönünden ise kusur bilirkişisine tevdii edildiği;

kusur yönünden dosya arasına sunulan .....tarihli kusur raporunda dava dışı sürücünün KTK m. 53 ve 84.maddelerine uygun davranmadığından tam kusurlu bulunduğu, davacının ise herhangi bir kusurunun bulunmadığının belirtildiği, olayın oluşumuna ilişkin görüntü kayıtları ve tarafların beyanlarının kaza tespit tutanağının ayrıntılı tartışıldığı tespiti ile ilgili rapora karşı itirazların reddi ile kusur raporunun hükme esas alınmasına karar verilmiştir.

Bundan başka makine mühendisi bilirkişi tarafından dosyaya sunulan .....tarihli rapor ile davacının aracında değer kaybı miktarının 60.000 TL ve araç mahrumiyet bedelinin ise 21.893 TL bulunduğu, ancak davacının aracının kaza tarihi öncesi hasar kayıtlarının tartışılmadan rapor hazırlandığından bahisle Mahkememizce yeniden ek rapor alınmasına karar verildiği, .....tarihli ek raporda ise aracın kaza öncesi emsal araştırmaları sonucu değerinin 650.000 TL ; kaza sonrası bedelinin ise 610.000 TL tespit edildiği buna göre değer kaybı miktarının 40.000 TL olduğu,

ilk raporda ise aracın hasarının giderilmesi için ortalama sürenin 20 iş günü olduğu ve benzer şekilde araç kiralama bedelinin ise 1.500 TL olduğu, buna göre 30.000 TL giderden araç için amortisman gideri olarak 8.107 Tl fayda sağladığı hesaplandığında, araç mahrumiyet gideri miktarının 21.893 TL olduğu anlaşılmıştır.

Davalı şirket vekilince davacının aracının tamirde olduğu süre boyunca kasko şirketinden ikame araç aldığına dair iddiası bulunması nedeniyle dava dışı kasko şirketine müzekkere yazılmış, .....sigorta dan gelen cevabi yazıda davacının .....ve .....tarihleri arasında 15 gün süre ile ikame araç tahsis edildiğinin belirtildiği görülmüştür.

Sonuç olarak değer kaybı bedeli hesabı yapılır iken ek raporda Yargıtayca kabul gören nisbi metod yönteminin uygulandığı, araç mahrumiyet bedelinin de aracın yakıt gibi amortisman giderleri düşülerek araçtan mahrum kalınan süreye karşılık gelen bedelin hesaplandığı,

davacı vekilince rapor doğrultusunda davanın ıslah edildiği ancak dava dışı kasko şirketince davacıya 15 gün araç sağlandığının belirtilmesi karşısında araç mahrumiyet bedelinin 5 gün olarak Mahkememizce resen hesaplandığı ( günlük araç kira bedeli 1.500 TL, günlük amortisman bedeli 367 TL, araçtan günlük fayda 38,35 TL ve 5 günlük toplam 5.473,25 TL ) olduğu gözetilerek davalı sigorta şirketinin poliçe teminat limitinin 200.000 Tl olduğu, yapılan ödemelerin düşülerek rapor hesaplandığı,

değer kaybı miktarının 40.000 TL, araç mahrumiyet bedelinin ise yukarıda açıklandığı üzere 5.473,25 TL olduğu tespiti ile aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Davalı sigortalı aracın ticari olduğu tespiti ile davacı tarafça her ne kadar bankalarca uygulanacak en yüksek faiz talep edilse de aracın niteliğine göre faiz türünün avans faizi olması gerektiği, sigorta şirketinin KTK m. 97 kapsamında başvuru tarihi sonrası 8 iş günü bitiminde temerrüde uğrayacağı, işleten yönünden ise haksız fiil tarihi itibari ile temerrüt koşullarının oluştuğu kabulü ile bu tarihten sonra avans faiz işletilmiştir.

HÜKÜM;Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-DAVANIN KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE,

A- Değer kaybı talebi yönünden; 40.000 TL değer kaybı bedelinin sigorta şirketinin (poliçe teminat limiti ile sınırlı kalmak kaydıyla) sigorta şirketi yönünden sigorta şirketine başvurunun tebliğinden itibaren 8 iş günü sonrası olan .....tarihinden itibaren; diğer davalı .....Petrol ve Madencilik Sanayi ve Ticaret AŞ yönünden ise kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

B-Araç mahrumiyet bedeli yönünden;

5.473,25 TL bedelin kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı .....ve Madencilik Sanayi ve Ticaret AŞ den alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin ise REDDİNE

2-Kabul edilen 45.473,25 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 3.106,27 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 427,60 TL harç ve sonradan yatırılan 1.080,00 TL tamamlama harcın düşümü ile eksik kalan 1.598,67 TL harcın davalılardan (davalı sigorta şirketinin 1.407,27 TL sinden sorumlu olmak kaydıyla) müşterek ve müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,

3-Davacı tarafından yatırılan 427,60 TL başvuru harcı, 427,60 TL peşin harç, 1.080,00 TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 1.293,80 TL harcın davalılardan (davalı sigorta şirketinin 1.144,95 TL sinden sorumlu olmak kaydıyla) müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacının karşıladığı tebligat gideri ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 6.870,40 TL yargılama giderinin, kabul / talep oranına göre hesaplanan 5.047,68 TL sinin davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, geri kalan 1.822,71 TL (davalı sigorta şirketinin 1.604,49 TL sinden sorumlu olmak kaydıyla) yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

5-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.800,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul/red oranı da dikkate alınarak 2.791,86 TL'sinin davalılardan (davalı sigorta şirketinin 2.457,62 TL sinden sorumlu olmak kaydıyla) müşterek ve müteselsilen alınarak, 1.008,14 TL bakiye kalan kısmın davacı'dan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 45.473,25 TL üzerinden takdir edilen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

7-Davalı .....ve Madencilik Sanayi ve Ticaret AŞ kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen 16.419,75 TL üzerinden takdir edilen 16.419,75 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı .....ve Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş'ne verilmesine,

Katip Hakim