Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/279 K.2024/610

Asıl davada davacı vekili, müvekkilinin ...........bank .................... Ticari Şubesine ait, keşidecisi ...............A.Ş. olan, ............ keşide tarihli, ............ seri numaralı ve ............ TL bedelli çekin hamili olduğunu, müvekkili tarafından yasal süresinde bankaya ibraz edilen çek bedelinin çek üzerinde ............

Asliye Hukuk Mahkemesinin .......... esas sayılı dosyası üzerinden verilen ödeme yasağı kararına istinaden tahsil edilemediğini, müvekkili tarafından çek borçluları aleyhine İstanbul .........

İcra Dairesi'nin ............ esas sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatılması üzerine çekin lehtarı olan davadışı ..............A.Ş. tarafından Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin .............. esas sayılı dosyası üzerinden dava konusu çekin iptaline karar verildiği gerekçesiyle müvekkili aleyhine .......Asliye Ticaret Mahkemesinin .......... esas sayılı dosyası üzerinden menfi tespit davası açıldığını ve bu mahkemece çek iptali kararının iptaline yönelik dava açılması için verilen süreye istinaden iş bu davanın açıldığını, dava konusu çekin zayi olmadığını, müvekkilinin elinde olduğunu,

müvekkilinin bir faktoring şirketi olduğunu dava konusu çeki de faktoring sözleşmesine istinaden dava dışı..........Ltd.Şti'den temlik aldığını, müvekkilinin çeki alırken üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirdiğini ve alacağı tevsik eden faturayı da temin ederek çek ile faturanın uyumlu olup olmadığını kontrol ettiğini, bu nedenle müvekkilin dava konusu çekin iyiniyetli yetkili hamili olduğunu, çekin zayi olmayıp müvekkilinin elinde olduğunu ve çekin müvekkili tarafından icra takibine dahi konru edildiğini,

banka tarafından çekin müvekkil tarafından ibraz edildiği belirtilmesine rağmen mahkemece dava konusu çekin iptaline karar verilmiş olmasının yerinde olmadığını ileri sürerek .......... Asliye Ticaret Mahkemesinin ............. esas sayılı dosyası üzerinden verilen çek iptali kararının iptaline karar verilmesini istemiştir.

Birleşen davada davacı vekili, müvekkilinin ..........bank Diyarbakır............ Şubesine ait, keşidecisi .............A.Ş. olan, ...............keşide tarihli, ............ seri numaralı ve 60.000,00 TL bedelli çekin hamili olduğunu, müvekkili tarafından yasal süresinde bankaya ibraz edilen çek bedelinin çek üzerinde........... Asliye Hukuk Mahkemesinin

.............. esas sayılı dosyası üzerinden verilen ödeme yasağı kararına istinaden tahsil edilemediğini, müvekkili tarafından çek borçluları aleyhine Diyarbakır İcra Dairesinin ............ esas sayılı dosyası üzerinden kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatılması üzerine çekin lehtarı olan davadışı ...........Ltd.

Şti. tarafından Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin........... esas sayılı dosyası üzerinden dava konusu çekin iptaline karar verildiği gerekçesiyle müvekkili aleyhine ..........

Asliye Ticaret Mahkemesinin .............esas sayılı dosyası üzerinden menfi tespit davası açıldığını, dava konusu çekin zayi olmadığını, müvekkilinin elinde olduğunu, müvekkilinin bir faktoring şirketi olduğunu dava konusu çeki de faktoring sözleşmesine istinaden dava dışı Aderas Yapı Malzemeleri...Ltd.Şti'den temlik aldığını, müvekkilinin çeki alırken üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirdiğini ve alacağı tevsik eden faturayı da temin ederek çek ile faturanın uyumlu olup olmadığını kontrol ettiğini, bu nedenle müvekkilin dava konusu çekin iyiniyetli yetkili hamili olduğunu,

çekin zayi olmayıp müvekkilinin elinde olduğunu ve çekin müvekkili tarafından icra takibine dahi konru edildiğini, banka tarafından çekin müvekkil tarafından ibraz edildiği belirtilmesine rağmen mahkemece dava konusu çekin iptaline karar verilmiş olmasının yerinde olmadığını ileri sürerek Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin ............. esas sayılı dosyası üzerinden verilen çek iptali kararının iptaline karar verilmesini istemiştir.

Asıl davada davalı vekili, müvekkili şirkete husumet yöneltilemeyeceğini, davaya konu edilen çeklerin zamanaşımına uğradığını ve zamanaşımı def'inin karar aşamasında dikkate alınması gerektiğini, müvekkil şirketin müşterilerinden aldığı bir kısım çeklerin müvekkil şirketten çalındığının öğrenilmesi üzerine müvekkil şirket yetkilisince kolluğa şikayette bunulduğunu ve bu kapsamda Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının................. nolu dosyası üzerinden yürütülen soruşturmanın devam ettiğini,

Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığının ......... tarihli yazısı ile soruşturma konusu çeklerin bankaya ibrazı halinde gereği herhangi bir işlem yapılmayarak kolluk birimine bilgi verilmesi hususunun bankalara bildirildiğini, kolluk tarafından da söz konusu çeklere ilişkin ilgili bankalara; "…..çeklerden rücu edilmeyenlerden bankalara rücu edilmek istenmesi durumunda herhangi bir işlem yapılmadan ivedilikle Diyarbakır Asayiş Şube Müdürlüğü Yankesicilik Dolandırıcılık Büro Amirliği görevlilerine bilgi verilmesi" hususunda müzekkere yazıldığını, müvekkili tarafından çalınan çeklerin kimin elinde olduğunun bilinmemesi,

çeklerin bankadan tahsilinin engellenmesi ve müvekkil şirket ile çeki keşide edenlerin zarar görmemesi amacıyla Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesinde tedbir talepli çek iptali davası açıldığını, Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesince talebe konu çeklerin bankaya ibrazı halinde ödenmemesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verildiğini,

Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin faaliyete geçmesi üzerine Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesince dosyanın Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiğini ve dosyayı inceleyen Asliye Ticaret Mahkemesince..........tarihli ilk celsesinde davanın kabulü ile davaya konu çeklerin iptaline karar verildiğini, bu kararın taraflarınca gerekçeli kararın tebliği istenmemek suretiyle bir süre bilinçli olarak kesinleştirilmesinin yapılmadığını ve kararın ............... tarihinde kesinleştiğini, çek iptali kararından önce ilgili çekler hakkında ............. ve................ ile .............. tarihinde üç defa ilan yaptırıldığını,

gerekçeli kararda iptali talep edilen çeklerin davacının rızası hilafına elinden çıkarak zayi olduğu, ilk ilan tarihi itibarı ile üç aylık başvurma süresinin dolduğu ve çekldu ibraz edilmediği gibi akıbetinin de belli olmadığı gerekçesiyle talebe konu çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verildiğini, zaten davacı tarafında dava dilekçesinde çeki yasal süresi içinde bankaya ibraz ettiğini ve Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin .............. esas sayılı dosyasından ödeme yasağı kararı konulduğunu öğrendiğini kendisinin belirttiğini,

yani davacının çekler hakkında iptal davası açıldığından haberdar olmasına rağmen davaya müdahil olmadığını, itiraz etmediğini, ilan üzerine çekleri ibraz etmediğini ve süresinde başvuru yapmadığını, hatta uzun süre bekleyerek çekleri icra takibine konu ettiğini, davacı tarafça çeklerin zayi olmadığı ve kendi elinde olduğu,

usulüne uygun iktisap ettiğini ve çeklerin iyi niyetli hamili olduğu iddia edilmiş ise de, davacının kötü niyetli olduğunu ve yukarıda açıklanan hususların davacının kötü niyetli olduğunun ispatı olduğunu, müvekkil şirket tarafından tarafından çalınan çeklerden bir tanesine ilişkin ..............A.Ş. aleyhine İstanbul ............

Ticaret Mahkemesinin .............. esas sayılı dosyası üzerinden çek istirdadı istemiyle dava açıldığını, dava dilekçesinde takibe konu çek de dahil olmak üzere diğer çeklerin zayi olduğu hususunun müvekkili şirket tarafından bildirildiğini, çekin zayi hususu davacı tarafça bilinmesine rağmen davacı tarafından çok uzun yıllar sonra takip başlatılması ve üstelik bu takibin kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip olarak başlatılmasının davacı tarafın kötü niyetli ve haksız olduğunu açık göstergesi olduğunu, davacının basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğüne aykırı hareket ettiğini,

ayrıca çekteki silsile müvekkil şirkete yapılan ödeme ile ve zayi ile bozulduğu için davacının davayı ikame etmede hukuki yararının bulunmadığını, davanın kabul edilmesi durumunda müvekkilinin hem söz konusu çek bedelinden mahrum kalacağını hem de dava konusu miktarları haksız bir şekilde ödemek zorunda kalacağını beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Birleşen davada davalı vekili, asıl davadaki savunmalarına ek olarak, davacının aynı çek iptali kararının iptaline ilişkin Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin........... esas sayılı dosyası üzerinden dava açıldığını, iş bu davada davacının kötüniyetli olduğunu ve derdestlik itirazlarının bulunduğunu beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Dosyaya sunulan deliller incelenmiş, UYAP sistemi üzerinden mahkememizin ............ esas sayılı dosyası ile dosya arasına eklenmiş, ........... Asliye Ticaret Mahkemesinin ......... esas sayılı dosyası celp edilerek dosya arasına kazandırılmıştır.

İstanbul 18. İcra Dairesinin............ esas sayılı dosyası dosyası incelendiğinde;............Bankası A.Ş. Ankara Çukurambar Şubesine ait, keşidecisi ...........A.Ş., lehtarı ......... A.Ş. olan ve lehtar tarafından ......... Ltd. Şti.'ye, bu şirket tarafından .......... Şti.'ye ve bu şirket tarafından da eldeki dosyanın davacısı ........... A.Ş.'ye ciro edilen, ........... keşide tarihli, ............ seri numaralı ve ........... TL bedelli çeke dayalı davacı ...........

A.Ş. Tarafından keşideci, avalist, lehtar ve ciro silsilesinde yer alan cirantalar aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı, takip dayanağı çekin arka yüzü incelendiğinde, çekin .........tarihinde davalı Ulusal Factoring A.Ş.

Tarafından ibraz edildiği, Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Hahkemesinin ............ esas sayılı dosyasında verilen .......... tarihli kararı gereğince ödemeden yasağı bulunduğundan çek bedelinin ödenmediğine ilişkin kayıt düşüldüğü,

İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesinin............... esas sayılı dosyası incelendiğinde, İstanbul 18. İcra Müdürlüğünün .............esas sayılı takibine dayanak yapılan çekte lehtar olarak yer alan takip borçlusu ...........A.Ş. tarafından, takibe dayanak çek hakkında zayi nedeniyle çek iptali kararı alan eldeki dosyanın davalısı ............ Şti.'ye ödeme yaptığından bahisle çeke dayalı başlatılan icra takibinden dolayı menfi tespit istemiyle dava açıldığı, mahkemece .......... tarihli celsede dosya davalısı ............ A.Ş.'ye çek iptali kararının iptaline yönelik dava açması için kesin süre verildiği, verilen kesin süreye istinaden eldeki asıl davaya konu edilen çek iptali kararının iptaline yönelik davanın açıldığı,

Diyarbakır İcra Dairesinin .......... esas sayılı dosyası incelendiğinde, ..........bank ........... Şubesine ait, keşidecisi ............A.Ş., lehtarı ...........Ltd. Şti. olan ve lehtar tarafından ............ Şti. ciro edilen ve bu şirket tarafından da eldeki dosyanın davacısı ............ A.Ş.'ye ciro edilen, keşide yeri Diyarbakır,.............. keşide tarihli,.............. seri numaralı ve 60.000,00 TL bedelli çeke dayalı davacı............

A.Ş. tarafından keşideci, avalist, lehtar ve ciranta aleyhine kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatıldığı, takip dayanağı çekin arka yüzü incelendiğinde, çekin............ tarihinde davalı ............. A.Ş. Tarafından ibraz edildiği, Diyarbakır .......... Hukuk Hahkemesinin ......... esas sayılı dosyasında verilen ........... tarihli kararı gereğince ödemeden yasağı bulunduğundan çek bedelinin ödenmediğine ilişkin kayıt düşüldüğü,

Mahkememizin ............ esas sayılı dosyası incelendiğinde; Diyarbakır İcra Dairesinin........... esas sayılı takibine dayanak yapılan çekte lehtar olarak yer alan takip borçlusu ............. Şti. tarafından çek bedelinin çekin keşidecisi olan ........... A.Ş. tarafından takibe dayanak çek hakkında zayi nedeniyle çek iptali kararı alan eldeki dosyanın davalısı........... Ltd. Şti.'ye ödendiğinden bahisle çeke dayalı başlatılan icra takibinden dolayı menfi tespit istemiyle dava açıldığı, bu dava dosyasının ............ tarihli kararla mahkememizin ............esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verildiği,

Mahkememizin........... esas sayılı dosyası incelendiğinde. Diyarbakır İcra Dairesinin ............ esas sayılı takibine dayanak yapılan çekte keşideci olarak yer alan takip borçlusu............ A.Ş. Tarafından takibe dayanak çek hakkında zayi nedeniyle çek iptali kararı alan eldeki dosyanın davalısı ............ Sanayi ve Tic. Ltd.

Şti.'ye ödeme yaptığından bahisle çeke dayalı başlatılan icra takibinden dolayı menfi tespit istemiyle dava açıldığı ve Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin ............. esas sayılı dosyasının elde ki dava dosyası ile birleştirilmesine karar verildiği, dosya kapsamında ............. A.Ş.'nin tiçari defterleri üzerinde inceleme yapılarak düzenlenen .............. tarihli bilirkişi raporunda; ............ A.Ş. İle ............ Ltd.

Şti, arasında.............. tarih ve ............numaralı faktoring sözleşmesi imzalandığı, satıcı Aderas ... Ltd. Şti. Tarafından alıcı.......... Turizm ... Ltd. Şti.'ye kazı ve nakliye hizmeti açıklamasıyla .............. TL tutarında ...........arihli faturanın düzenlenmiş olduğu, dosyada bulunan çek örneğinde alıcı ve satıcının ciro silsilesinde yer aldığı, ............... Ltd.

Şti tarafından düzenlenen faturanın FİB sisteminde kayıtlı bulunduğu, Finansal Kurumlar Birliği nezdindeki Merkezi Fatura Kayıt Sistemine (MFKS) kaydedildiği, sistem üzerinden mükerrer fatura kontrollerinin ve müşteri istihbarat çalışmalarının yapıldığı, Faktoring işlemine ilişkin olarak ........... Ltd. Şti.'den alınan ............. TL tutarındaki çek ile ilgili cek tevdi bordrosu düzenlenmiş olduğu, ............ tarihinde ...........

Bankası A.Ş.'ye ön ödeme talimatı düzenlendiği, ödemenin aynı tarihte ............bank .......... Şubesinden ..........referansı ile ...... Ltd. Şti. Adına faktoring masrafları düşüldükten sonra ..........

TL olarak yapıldığının tespit edildiği, faktoring işlemlerinin kanun ve yönetmelikte yer alan düzenlemelere uygun olduğu, faktoring şirketinin çekin iktisabında kusurlu veya kötü niyetli yaklaşıma rastlanmadığının mütalaa edildiği, asıl dosya davacısının .......... tarihli dosyaya katılmaması nedeniyle asıl davanın işlemden kaldırıldığı ve mahkememizin birleşen ........... esas sayılı dosyasının ise tefrik edildiği ve tefrik edilen dosyanın mahkememizin .......... esasına kaydedildiği, asıl davanın ise süresinde yenilenmediğinden açılmamış sayılmasına karar verildiği,

Mahkememizin .......... E.- ........... K. sayılı dava dosyası incelendiğinde,............Ltd.

Şti. tarafından ........... tarihli dilekçe ile eldeki davaya ve tedbir talebine konu edilen çek de dahil toplamda 7 adet çekin hamili iken çalındığından ve kimin elinde olduğunun bilinmediğinden bahisle...........Asliye Hukuk Mahkemesinin........... esas sayılı dosyası üzerinden zayi nedeniyle çek iptali davası açıldığı, bu mahkemece.............. tarihinde çek bedellerinin ödenmemesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verildiği ve kararın uygulanması için ilgili bankalara müzekkere yazıldığı, ............. tarihinde Diyarbakır İlinde Asliye Ticaret Mahkemesi kurulduğundan bahisle dosyanın mahkememize gönderilmesine karar verildiği,

mahkememizce, yapılan ilanlara rağmen ............ tarihli kararla davaya konu edilen çek hakkında zayi nedeniyle iptali kararı verildiği ve kararın .............. tarihinde kesinleştiği anlaşılmaktadır.

Asıl dava, mahkememizin.............. tarih ve .............. E., ............ K. sayılı ilamı ile.............Bank .............Ticari Şubesine ait, .................tarihli,..............seri numaralı ve ............... TL bedelli çek hakkında verilen zayi nedeniyle çek iptalı kararının iptali istemine ilişkindir.

Birleşen dava, mahkememizin.............. tarih ve ................ E., ............. K. sayılı ilamı ile,.........bank ........... Şubesine ait, ............. tarihli, ................. seri numaralı ve.............. TL bedelli çek hakkında verilen zayi nedeniyle çek iptali kararının iptali istemine ilişkin olduğu,

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının asıl ve birleşen davaya konu edilen çeklerin yetkili hamili olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre, asıl ve birleşen davalara konu edilen çekler hakkında verilen zayi nedeniyle çek iptali kararının iptaline karar verilip verilemeyeceğine ilişkindir.

Kıymetli evrakın, dolayısıyla çek iptaline ilişkin davalar, hasımsız olarak açılır ve çekişmesiz yargıya dahil dava türlerindendir. Bu nedenle, iptal kararı aleyhine yasa yollarına başvurulsa dahi maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz ve dolayısıyla da hasımlı olarak açılacak bir iptal davası sonucunda verilecek kararla değiştirilebilir ya da ortadan kaldırılabilir. Eldeki dava, davalı tarafından hasımsız açılan çek iptali davasında verilen iptal kararının ortadan kaldırılması istemine ilişkin olup, kesinleşen çek iptali kararı elde ki dava yönünden derdestlik veya kesin hüküm oluşturmaz.

Somut olayda, eldeki dosyanın davalısı tarafından çek iptali istemiyle açılan dava sonucu zayi nedeniyle iptaline karar verilen asıl ve birleşen davaya konu çeklerin eldeki dosyanın davacısı tarafından çek iptali kararından önce ödeme için bankaya ibraz edildiği, banka tarafından çek bedelinin ödenmemesine yönelik verilen tedbir kararı üzerine çek bedellerinin ödenmediği, talebe konu çeklerin ön ve arka yüzlerinin sureti incelendiğinde, çek iptali kararı alan davalıya ait herhangi bir kayıt bulunmadığı, çeklerde yer alan bilgilere göre davacının çeklerin en son hamili olarak göründüğü anlaşılmaktadır.

Bu halde çekleri elinde bulunduran davacının çek iptali kararının iptaline ilişkin dava açmakta hukuki yararı bulunmaktadır. Çek iptali davası, çekin hamili olduğunu iddia eden kişi tarafından rızası dışında elinden çıkması ve çekin kimin elinde olduğunun bilinmemesi halinde açılabilir. Çek iptali davası devam ederken, çekin kimin elinde olduğunun bilinmesi halinde bu davaya devam edilemez.

Çek iptali davası ve çek iptali kararının iptaline yönelik davanın niteliği gözetildiğinde, çeklerin zayi nedeniyle iptal kararı alan davalının elinden rızası hilafına çıktığına yönelik savunma, eldeki davanın konusu değildir. Çeklerin, iptal kararından önce davacı tarafından bankaya ibraz edildiği gözetildiğinde, çeklerin zayi olduğundan söz etme olanağı bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, asıl ve birleşen davanın kabulü ile, asıl ve birleşen davaya konu edilen çekler yönünden mahkememizce verilen çek iptali kararının iptaline karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim