Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/362 K.2024/302

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkili bankanın Diyarbakır ili ..... Şubesi müşterisi olan .....vergi kimlik numaralı .....İthalat İhracat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti için müvekkili banka tarafından üretilen 10 adet çek yaprağını içeren çek defterinin kaybolduğunu, tüm aramalara rağmen bulunamadığını, çeklerin henüz doldurulmamış olduğundan kıymetli evrak niteliğine haiz olmadığını ancak çek yapraklarının kötü niyetli kişilerce ele geçirilerek doldurulması ve kullanılması ihtimaline binaen TTK 82/7 uyarınca zayi belgesi verilmesini, bunun yanında kötü niyetli kişilerce ele geçirilerek doldurularak kullanılmasının engellenmesi için .....Bankası A.Ş. .....şubesine ait .....çek yapraklarının üzerine tedbir konulmasını talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava konusu uyuşmazlık; banka çek sahibine çeki teslim edemeden, çek yapraklarını kaybettiği iddiasına dayalı açtığı zayi nedeniyle çek iptali isteminden kaynaklanmaktadır.

Kıymetli evrak ile tacirlere ait diğer defter ve belgelerin iptali konusunda T.T.K.'nun da değişik düzenlemeler öngörülmüştür.

T.T.K.'nun 82. Maddesi ile tacirlerin saklamakla yükümlü oldukları defter ve kayıtların yasada sayılanlar ile benzeri olaylar nedeni ile zayi olması halinde mahkemeden konuyu saptayan bir belgenin verilmesini isteme hakkı tanınmıştır. Bu madde kapsamına giren evraklar sayma yolu ile sınırlandırıldığı için maddeyi geniş yorumlayarak çek, poliçe ve bono gibi kıymetli evrakların madde kapsamında kaldığını kabul etmek mümkün değildir.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 780.Maddesinde Çek'te yer alması gereken unsurlar belirtilmiş, 781/1.maddesinde ise, "780 inci maddede gösterilen unsurlardan birini içermeyen bir senetin, "ikinci, üçüncü ve dördüncü" fıkralarda yazılı hâller dışında çek sayılmayacağı" belirtilmiştir.

Yargıtay 11.HD'nin yerleşik içtihatlarında belirtildiği üzere, henüz keşide edilmemiş, çek vasfında olmayan tamamen boş çek yaprakları tedavüle konmuş sayılmayacağından hesap sahibi tarafından zayi nedeniyle iptal davası açılamaz. Kaybedilen çeki ele geçirenler tarafından imzalanıp doldurulması sonrasında çeke dayalı hak iddia edene karşı menfi tespit davası açılabilir. Boş çek yapraklarına dayanarak iptal isteminde bulunmada hukuki yarar bulunmamaktadır.

T.T.K.'nun 818/a-s maddesi yollaması ile aynı kanunun 680.madde hükmü uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması halinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup, böyle bir çek için T.T.K.nun 757 - 763 - 764 ve devamı maddeleri uyarınca iptalini istemek hakkı sadece hamile aittir. Keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Keşideci; kaybettiği çekin bedeli kendisinden talep edildiğinde veya çekin kimde olduğunu öğrendiğinde T.T.K.'nun 790-792 maddeleri uyarınca hasım gösterip borçlu olmadığının tespiti yönünde dava açmak ve o aşamadan sonra tedbirleri istemek hakkına sahiptir.

Bu aşamada davacı çek sahibinin dava açma hakkı bulunmadığı gibi hukuki yararının da bulunmadığı, ayrıca duruşma açılıp toplanması gereken delil de bulunmadığından dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu davanın reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim