Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/387 K.2024/357

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Genel Kurul Kararının İptali İstemli) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle:Davalı Kurumun müvekkiline tahsis ettiği ... ili ... ilçesi ... ... ada ... parsel taşınmazdaki tahsis işlemini haksız ve hukuka aykırı bir şekilde iptal etmiş olduğunu, İş bu haksız ve hukuka aykırı durumun iptali için Diyarbakır 2. İdare Mahkemesinde açmış oldukları davada mahkemece.

Olayda, yer seçimi ve Bakanlıkça onaylanan imar planı sonucu sanayi alanı niteliği kazanan bölge içerisinde bulunan özel mülkiyetindeki arsanın OSB Uygulama Yönetmeliğinin 82. maddesi uyarınca davacı şirkete tahsis edildiği, ancak parsel üzerinde taahhüt ettiği yatırımı süresi içinde gerçekleştirmediğinden bahisle davacı şirkete yapılan söz konusu arsa tahsisinin bir özel hukuk tüzel kişisi olan OSB tarafından iptal edildiği, ayrıca uyuşmazlığın temelini oluşturan tahsisin, davacı şirketin OSB Uygulama Yönetmeliğinin 40. maddesi kapsamında iradi olarak vermiş olduğu taahhütnameden kaynaklandığı,

bu açıdan idare hukuku ilke ve kurallarına göre tesis edilen bir idari işlemin söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Organize Sanayi Bölgelerinin bazı kamu gücü ayrıcalıklarıyla donatılmış olmakla birlikte, bir özel hukuk tüzel kişisi oldukları ve kamu tüzel kişiliğini haiz olmadıklarısonucuna varıldığından, uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargı yerlerinin görevinde olduğu sonucuna varılmıştır. şeklinde görev yönünden red kararı verildiğini, Yapılan işlemin açıkça hukuka aykırı olduğunu, Söz konusu durumdan dolayı tahsisi iptal edilen parselin davalı idarece başkalarına tahsis edilme ihtimali olduğunu, Söz konusu durumda açmış olduğukları davanın konusu kalmayacak ve telafisi güç ve imkansız durumlara yol açabilileceğini,

İş bu nedenle mahkemece öncelikle söz konusu parselin başkalarına devir veya tahsis işleminin engellenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etiiklerini, Öncelikle söz konusu parselin başkalarına devir veya tahsisin engellenmesi amacıyla ihtiyati tedbir konulmasını ve neticede davalı idarenin ... tarih ve 35/01 sayılı Yönetim Kurulu kararının iptali ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talep etmiştir.

DEĞERLENDİRME

Dava, Diyarbakır Tarıma Dayalı ... OSB Yönetim Kurulu'nun ... tarih ve 35.01 sayılı yönetim kurulu kararının iptali istemine ilişkindir.

Öncelikle mahkememizce mahkememizin görevine yönelik olarak HMK md.114 gereğince dava şartlarına ilişkin inceleme yapılmıştır.Göreve dair kurallar kamu düzenine ilişkin olup 6100 HMK'nın m. 1 hükmü uyarınca mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir; m. 114(1)-c hükmüne göre de mahkemenin görevli olması bir dava şartıdır. Aynı Kanun'un m. 115 hükmüne göre ise, dava şartlarının mevcut olup olmadığı, taraflarca ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetilir. Bu nedenle, dava açılırken dayanılan hukuki ve maddi olguların göreve etkili olduğu durumda öncelikle hukuki nitelemenin yapılması ve sonucuna göre mahkemenin görevsiz olduğu kanısına varılırsa dava dilekçesinin usulden reddine karar verilmelidir.

6102 sayılı TTK m. 4 hükmünde, bir davanın ticarî dava niteliğinde olup olmadığının tespiti bakımından üç ayrı kıstas kabul edilmiştir: (i) Bunlardan ilki, tarafların sıfatına ve işin ticarî işletme ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın ve başka hiçbir şart aranmaksızın TTK veya diğer kanunlarda ticarî sayılan davalardır (mutlak ticarî davalar).

Mutlak ticarî davalar herhangi bir unsurun, bağlama noktasının veya sebebin davanın ticarî niteliğini değiştirmediği, mahkemenin kanaatinin rol oynamadığı davalardan olup. TTK m. 4(1) hükmünde (a) ilâ (f) bentlerinde sayılmıştır. (ii) İkincisi ise, yalnızca bir ticarî işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticarî nitelikte kabul edilen davalardır.

TTK m. 4(1)-son cümle hükmü uyarınca ikinci grup ticarî davalar, yalnızca bir tarafın ticarî işletmesini ilgilendiren havale, vedia (saklama) sözleşmesi ile fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalardır.

Bu nevi davaların ticarî nitelikte sayılması için yalnızca bir tarafın ticarî işletmesiyle ilgili olması TTK’da gerekli ve yeterli görülmüştür. (iii) Üçüncü grup ise, nispî ticarî davalar olup, TTK m. 4(1) hükmü uyarınca her iki tarafın ticarî işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticarî dava sayılır.

Bu hükme göre bir davanın ticarî dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticarî işletmesini ilgilendirmesi, hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticarî iş niteliğinde olması veya ticarî iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticarî sayılması davanın ticarî dava olması için yeterli değildir.

TTK m. 19/2 hükmü uyarınca, taraflardan biri için ticarî iş niteliğindeki bir sözleşmenin diğer taraf için de ticarî sayılması, davanın niteliğini ticarî hale getirmeyecektir. Zira TTK, kanun gereği ticarî dava sayılan davalar haricinde, ticarî davayı “ticarî iş” esasına göre değil, “ticarî işletme” esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticarî nitelikte olması tek başına davayı ticarî dava haline getirmez.

Dava konusu uyuşmazlık, 6102 sayılı TTK’nın 4. maddesinde tahdidi olarak sayılan mutlak ticarî davalardan değildir. Dolayısıyla, taraflar arasındaki uyuşmazlığın ticarî dava sayılabilmesi için tarafların her ikisinin de tacir ve dava konusunun tarafların ticarî işletmeleriyle ilgili olması gerekir. Davacı tarafın 6102 sayılı TTK m. 124(1) hükmü uyarınca tüzel kişi tacir olduğu ve uyuşmazlığın davacının ticarî işletmesi ile ilgili olduğunda tereddüt bulunmamaktadır.

Ne var ki, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 15/06/2023 tarih ve .... E., ... K. sayılı uyuşmazlığın giderilmesi kararında "OSB'lerin tacir olmadığına, taraf olduğu davalarda diğer taraf tacir olsun ya da olmasın, uyuşmazlığın mutlak ticari dava olmadığı hâllerde yargılamanın asliye hukuk mahkemelerinde görülmesi gerektiğine" karar vermiştir. Bu nedenlerle, davalı Diyarbakır Tarıma Dayalı ...

Organize Sanayi Bölgesi'nin tacir sıfatını haiz olmadığından, eldeki dava nispî ticarî dava niteliğinde değildir. 6100 sayılı HMK m. 2(1) hükmüne göre, dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. Bu nedenle hukuki uyuşmazlıklarda asliye mahkemelerinin görevi asıldır.

Dolayısı ile de mahkememizce görevli Diyarbakır 2. Asliye Hukuk Mahkemesine karşı görevsizlik kararı vermek gerekmiştir.

Başkan Üye Üye Katip