Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/429 K.2024/619

Davacı vekili, müvekkilinin iş gezisi nedeniyle İstanbul İlinde iken ikamet ettiğini ve çalıştığı yer olan Diyarbakır İline dönmek için davalı şirketten bilet satın aldığını, müvekkilinin işleri bitmeyince .....tarihinde davalı şirketi arayarak .....tarihli uçak biletinin .....tarihine ertelenmesini talep ettiğini, müvekkilden alınan fark ile uçuşun ertelendiğinin söylendiğini, .....tarihinde hava alanına giden müvekkilinin uçuş biletinin olmadığını anladığını, bu durumun davalı şirket yetkililerine sorulması üzerine uçuşunun .....tarihli olduğunu öğrendiğini, müvekkilinin bir gün sonrası için yeni bilet alıp Diyarbakır İline döndüğünü,

davalı şirket tarafından sunulan hizmetin ayıplı olduğunu, müvekkilinin iptal edilmiş olan bilet ücreti, erteleme nedeniyle ödemiş olduğu fark, yeni biletin daha yüksek fiyata alınması, havalaanı ulaşımı, tekrar şehre dönme, masrafları, bir gecelik konaklama, planlanan süre içerisinde işinin başında olamama nedeniyle maddi zararları oluştuğunu ileri sürerek fazlası saklı 500,00 TL tazminat ile 10.000,00 TL manevi tazminatın .....tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini istemiştir.

Davalı vekili, 6100 sayılı HMK.'nun 6.maddesi gereğince yetkili mahkemenin Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, personel hatasından kaynaklanan mağduriyetlerin müvekkili şirket tarafından karşılandığını, arabuluculuk görüşmeleri sırasında tüketicinin mağdur edildiği maddi tazminat miktarı hesaplanarak ödenecek bedelin kendisine teklif edildiğini, ancak teklif edilen bedelin davacı tarafından kabul edilmeyerek .....TL ile başka tutarlar üzerinden tazminat talep edildiğini, manevi tazminata ilişkin koşulların oluşmadığını beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Dava, .....tarihinde Diyarbakır Tüketici Mahkemelerine hitaben açılmış ve Diyarbakır .....Tüketici Mahkemesinin .....tarih ve .....E.-.....K. sayılı ilamı ile, iş gezisi nedeniyle uçak bileti alan davacı tarafından ayıplı hizmet nedeniyle uğradığı iddia edilen maddi ve manevi zararların tahsili istemiyle açılan davada, davacının mesleki amaçla hareket etmesi nedeniyle tüketici olarak kabul edilemeyeceği ve taraflar arasındaki uyuşmazlığın taşıma sözleşmesinden kaynaklanan ticari dava niteliğinde olduğu ve uyuşmazlığın çözümünde Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle mahkememize verilen görevsizlik kararı taraflarca istinaf edilmeksizin kesinleşmiş ve davacı vekilinin süresinde gönderme talebi üzerine dava dosyası mahkememize gönderilerek elde ki esası almıştır.

Dava, davacı tarafından İstanbul'dan Diyarbakır'a gitmek için davalı şirketten satın aldığı biletin erteleme işleminin hatalı yapıldığı ve bu kapsamda sunulan hizmetin ayıplı olduğundan bahisle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Uyuşmazlığın çözümünde öncelikle görevli mahkemenin belirlenmesi gerekir.

Taşımacılık sözleşmesi, bir mal veya bir yolcunun ücreti mukabilinde belirli bir noktadan başka bir noktaya taşınması için akdedilen sözleşmedir. Tanımından da anlaşılacağı üzere taşımacılık sözleşmesi, yolcu taşımacılığı ve eşya taşımacılığı olarak ikiye ayrılmaktadır. Nitekim 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 850.maddesinde de bu ayrım yapılmıştır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6102 sayılı TTK.'nun 855. ve devamı maddelerinde düzenlenen taşımacılık sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.

Taşımacılık sözleşmesi Türk Ticaret Kanununda düzenlendiğinden 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1-a maddesi gereğince tarafların sıfatına bakılmaksızın mutlak ticari dava niteliğindedir.

Her ne kadar taşıma sözleşmesi Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenmişse de, .....tarihi itibariyle yürürlüğe giren 6502 sayılı Yasa'nın 3/k bendinde; "Ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi" tüketici olarak tanımlanmıştır.

Aynı Kanunun 3/ı bendinde ise; "Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlem" tüketici işlemi olarak tanımlanmıştır.

Yine aynı Kanunun 73/1. maddesinde tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemelerinin görevli olduğu belirtilmiş, 83/2. maddesinde ise taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu işlemler ile ilgili diğer kanunlarda düzenleme olmasının, bu işlemin tüketici işlemi sayılmasını ve 6502 sayılı Kanunun görev ve yetkiye ilişkin hükümlerinin uygulanmasını engellemeyeceğine değinilmiştir.

Bu durumda, taraflar arasındaki yolcu taşımacılığına ilişkin sözleşmesinin aynı zamanda tüketici işlemi niteliğinde olup olmadığının da tartışılması gerekir.

Davalı taşıyıcının ticari amaçlı hareket ettiği hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Burada önem arzeden, biletli yolcunun taşıma sözleşmesinin ifası aşamasında mı, yoksa taşıma sözleşmesinin ifasından önce ve/veya tamamlandıktan sonraki hukuki işlemlerde mi ticari veya mesleki amaçla hareket ettiğidir.

Başka bir deyişle, taşınan yolcu ile taşıyan arasındaki işlemin tüketici işlemi niteliğinde olup olmadığının tespitinde, taşınan yolcunun başka bir hukuki işlem gerçekleştirilmesi için taşıma sözleşmesinin araç olarak kullanıldığı durumlarda gerçekleştirilmesi amaç edinen hukuki işlemde ticari veya mesleki amaçla mı hareket ettiğinin esas alınması gerekir.

Tüketici Mahkemesinde, davacı yolcunun İş gezisi amacıyla bulunduğu İstanbul'dan Diyarbakır'a dönmek için uçak bileti aldığı ve bu nedenle taraflar arasındaki taşıma sözleşmesinde davacı yolcunun İstanbul'a gezisi amacıyla geldiğinden mesleki amaçla hareket ettiği ve tüketici sıfatına haiz olmadığı kabul edilmiştir.

Yani, taşıyıcı ile taşınan yolcu arasındaki ilişkinin tüketici işlemi olup olmadığının değerlendirilmesinde taşıma öncesi gerçekleştirilen hukuki işlemde taşınan yolcunun ticari veya mesleki amaçla mı hareket ettiği değerlendirilmiştir.

Taşımanın, yolcunun mesleği veya ticari işletmesiyle ilgili başka bir hukuki işlemin gerçekleştirilmesi amacıyla araç olarak kullanıldığı durumlarda tüketici olarak kabul edilmemesi halinde; örneğin, bir seminere katılmak için görevlendirilen kamu görevlisi/özel sektör çalışanının, seminerin yapılacağı alana uluşmak için otobüs veya uçak bileti alması ve taşıyan ile arasındaki taşıma sözleşmesinden kaynaklanan bir uyuşmazlık çıkması halinde seminere mesleki amaçla katılım sağladığından tüketici olarak kabul edilmediği durumda,

seminerin birden fazla gün sürmesi halinde otelde konaklaması ve konaklama sözleşmesinden kaynaklı uyuşmazlık çıkması halinde, konaklamanın mesleki amaçla düzenlenen seminere katılım sağlamak amacıyla gerçekleştirilmesi nedeniyle konaklamaya yönelik hizmet sözleşmesinde tüketici olarak kabul edilmemesi gerekir.

Yine seminere katılım esnasında giymek amacıyla satın aldığı takım elbisenin ayıplı olması halinde de, aynı yorumun yapılması gerekir ki, buda, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanunun amacına uygun düşmemektedir.

Mahkememizce, yolcu taşımaya yönelik taşıma sözleşmelerinde, taşınan yolcunun tüketici sıfatına haiz olup olmadığının tespitinde, yolcunun taşıma sözleşmesinin ifası aşamasında ticari veya mesleki amaçla mı hareket ettiğinin değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Somut olayda, davacı yolcunun taşıma sözleşmesinin ifası aşamasında ticari veya mesleki amaçla hareket ettiğine yönelik dosyaya yansıyan herhangi bir delil bulunmadığından, davacı yolcunun tüketici, taraflar arasındaki ilişkinin de tüketici işlemi olduğunun kabulü gerekir. Tüketici işleminden kaynaklanan uyuşmazlıklarda görevli Mahkeme Tüketici Mahkemeleridir.

Açıklanan nedenlerle Diyarbakır .....Tüketici Mahkemesine karşı görevsizlik kararı verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim