Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/719 K.2025/533

Davacı vekili, .....tarihinde saat .....sıralarında davalı sigorta şirketi nezdinde sigortalı bulunan .....plaka sayılı aracın sebep olduğu trafik kazası nedeniyle müvekkiline ait .....plaka sayılı aracın hasar gördüğünü, kazanın meydana gelmesinde .....plaka sayılı araç sürücüsünün asli ve tam kusurlu olduğunu, kaza sonrası davalı sigorta şirketi nezdinde açılan hasar dosyasında atanan eksper tarafından rapor düzenlendiğini, ancak düzenlenen eksper raporunun müvekkilinin aracında meydana gelen gerçek zararı yansıtmadığını, rapor tanzim edilirken eksperin adeta sigorta şirketinin temsilcisi gibi hareket ettiğini,

müvekkilin aracında oluşan hasarın tespiti için 5684 Sayılı Sigortacılık Kanununun 22/19 maddesi gereğince eksper tayini yapıldığını, eksper .....tarafından hazırlanan raporda müvekkilin aracında meydana gelen hasarın 64.850,20-TL olarak tespit edildiğini, mahkemenin yargılama aşamasında dosyanın bilirkişiye gönderilmesi durumunda müvekkilin aracında ne kadar hasar oluştuğunun netlik kazanacağını, sigorta şirketinin kaza tarihi itibarıyle 120.000,00 TL teminat limiti kadar sorumluluğunun bulunduğunu, kaza nedeniyle oluşan hasara bağlı müvekkiline ait araçta değer kaybı da meydana geldiğini,

davalı sigorta şirketine .....tarihinde yapılan başvurudan ve arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığını, 5684 sayılı yasanın 22/19 maddesi ile 6102 sayılı TTK.'nun 1426maddesi gereğince davalı sigorta şirketinin müvekkili tarafından araçta meydana gelen hasarın tespiti için atamış olduğu ekspere ödenen 1.250,00 TL ücretten de sorumlu olduğunu ileri sürerek belirsiz alacak davası olarak fazlası saklı şimdilik 10,00 TL hasar onarım bedeli ile 10,00 TL değer kaybının davalı sigorta şirketinin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve eksper için ödenen 1.250,00 TL ücretin yargılama

giderlerinden sayılarak davalı sigorta şirketi üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istemiş,.....UYAP havale tarihli bedel arttırım dilekçesi ile talep sonucunu hasar bedeli yönünden 6.491,69 TL'na, değer kaybı yönünden ise 3.621,81 TL'na yükseltmiştir.

Davalı vekili, .....plaka sayılı aracın ...../.....tarihlerini kapsayan .....numaralı karayolları mali sorumluluk sigortası ile müvekkili sigorta şirketi nezdinde sigortalı olduğunu, müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında poliçe limitleri ile sınırlı olduğunu, davacının belirsiz alacak davası açmasının hukuka aykırı olduğunu, davaya konu kazada davacı ile sigortalının % 50-50 kusurlu olduklarını, .....tarihinde Diyarbakır İli Silvan İlçesi .....oto kaporta atölyesine gidilerek .....plaka sayılı aracın hasarlı halinin görüldüğünü,

sağ ön kısmından hasarlı olan aracın yedek parça ve işçilikleri açısından gerekli hasar tespit çalışmalarının yapıldığını ve yapılan çalışmalar sonucunda atölye yetkilisi ile mutabık kalınarak ekspertize son verildiğini, ekspertizin tamamlanması üzerine 16.900,00 TL'den %50 kusur indirimi yapılarak 8.450,00 TL hasar onarım bedeli ödemesi yapıldığını ve aracın onarımının gerçekleştirildiğini, yani davacı tarafın aracını toplam 16.900,00 TL’ye onarttırdığını,

işçilik ve parça tedariğinin aracın onarımını yapan servis tarafından yapıldığını ve müvekkil şirkete bu tutar belirtilmek sureti ile müvekkil şirket tarafından tedarik ve servise ödeme yapıldığını, müvekkili şirketin poliçeden doğan sorumluluğunu yerine getirdiğini, aksi takdirde yedek parça ve işçilik bedellerine iskonto uygulanması gerektiğini, müvekkili şirketin sorumluluğunun, kaza tarihini itibari ile benzer hasarlardaki onarım uygulamasına göre, eşdeğer veya ömrünü tamamlamış araçlar mevzuatı kapsamındaki parça bedelleri ile sınırlı olduğunu, müvekkili şirketin KDV'den sorumluluğunun bulunmadığını,

değer kaybı yönünden eksik evrak ile başvuru yapıldığından davanın usulden reddi gerektiğini, davacı tarafından her ne kadar eksik evrak ile başvuru yapılmış olsa da, müvekkili sigorta şirketi tarafından değer kaybı raporu hazırlatıldığını ve araçta meydana gelen değer kaybının reel piyasa şartlarına göre 25.000,00 TL olduğunun tespit edildiğini, bunun üzerine davacı tarafa %50 kusur indirimi yapılarak 12.500,00 TL değer kaybı bedeli ödendiğini, dosyanın bilirkişiye tevdii halinde, reel piyasa şartlarına göre hesaplama yapılacak olması halinde;

aracın kazadan önceki hali göz önünde bulundurularak kaza tarihindeki rayiç değerine göre hesaplama yapılması gerektiğini, genel şartlara göre hesaplama yapılacak olması halinde; .....tarihinde ve .....sayılı Resmi Gazate’de yayımlanan “Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında Değişiklik Yapılmasına Dair Genel Şartlar” uygulanması gerektiğini, ekspertiz rapor ücretinin davacı tarafından katlanılması gereken masraf olduğunu, aksi halde ekspertiz ücretinin makul olmadığını, davacının avans faizi talep edemeyeceğini beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, sigorta poliçesi, hasar dosyası ve yapılan ödemeye dair belgeler ile davacıya ait aracın tramer kayıtları celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, kusur durumu ile hasar bedeli ve değer kaybının tespitine yönelik trafik bilirkişisi ile makine mühendisi bilirkişiden oluşturulan heyetinden kök ve ek bilirkişi raporu alınmıştır. Dava, trafik kazasından kaynaklı kazaya sebebiyet verdiği iddia edilen aracın ZMMS sigorta poliçesini düzenleyen davalı sigorta şirketine yöneltilmiş bakiye hasar bedeli ile bakiye değer kaybı istemine ilişkindir.

.....tarihinde davacıya ait .....plaka sayılı araç ile .....plaka sayılı araç arasında davaya konu trafik kazasının meydana geldiği, .....plaka sayılı aracın davaya konu kazanın meydana geldiği tarihide kapsar şekilde .....-.....tarihleri arasında geçerli olmak üzere davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS sigorta poliçesinin düzenlendiği, poliçede araç başına maddi tazminat üst limitinin 120.000,00 TL olarak belirlendiği, kaza sonrası davalı sigorta şirketi nezdinde açılan hasar dosyasında düzenlenen ekspertiz raporuna göre, davacıya ait aracın hasar onarım bedelinin 16.900,00 TL olarak belirlendiği,

davalı sigorta şirketi tarafından bu bedelden % 50 kusur indirimi yapılarak 8.450,00 TL ödeme yapıldığı, dava açılmadan önce davacı tarafından değer kaybının ödenmesi için yapılan başvuru üzerine davalı sigorta şirketi tarafından hasar dosyası açıldığı ve hasar dosyasında düzenlenen ekspertiz raporunda, değer kaybının.

ZMMS genel şartlarının ekinde yer alan formüle göre yapılan hesaplama sonucu 21.220,00 TL olarak, reel piyasa şartlarına göre yapılan değerlendirme sonucu ise 25.000,00 TL olarak tespit edildiği, davalı sigorta şirketi tarafından % kusur indirimi yapılarak davacıya .....tarihinde 12.500,00 TL değer kaybı ödendiği, dava açılmadan önce arabuluculuk sürecinin görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığı dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davaya konu kazanın meydana gelmesinde davalı sigortalı araç sürücüsünün kusurlu olup olmadığı, davaya konu kaza nedeniyle davacıya ait araçta hasar ve değer kaybı meydana gelip gelmediği, davalı sigorta şirketi tarafından hasar bedeli ve değer kaybına ilişkin yapılan ödemenin yerinde olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre davacının bakiye hasar bedeli ile değer kaybı talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarına ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.".

85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”.

85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

Anılan yasal düzenlemeler gereğince davalı sigorta şirketi, düzenlenen sigorta poliçesi ile sigortalı aracın sürücüsünün kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazalarında üçüncü kişilere verilen zararı, zararın türüne göre poliçede belirtilen teminat üst limiti ile üstlenmiştir.

Kaza sonrası kazaya karışan araç sürücüleri araç sürücüleri tarafından düzenlenen kaza tespit tutanağı, tutanakta yer alan kaza yeri krokisi ve sürücü beyanları ile trafik bilirkişisinden alınan bilirkişi raporunun incelenmesinden;

.....tarihinde saat .....sıralarında, sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plaka sayılı otomobili ile Ulaştırma Daire Başkanlığı Hizmet alanı içerisi, ana giriş istikametinden, Ulaştırma Daire Başkanlığı, İdare Hizmet Binası istikametine seyir halinde iken, Otobüs Daire Başkanlığı Atölyesi yanına geldiğinde, kendi istikametinde bulunan dikkat araç çıkabilir levhasını dikkate almadan yolun tehlikeli virajlı ve daralan kısmında viraja hızını azaltmadan girerek otomobilinin sol ön kısmı ile,

yolun karşı istikametinde Ulaştırma Daire Başkanlığı, İdare Hizmet Binası istikametinden, Ulaştırma Daire Başkanlığı Hizmet alanı içerisi, ana giriş istikametine seyir etmekte olan ve aynı şeklide dikkat araç çıkabilir levhasını dikkate almadan yolun tehlikeli virajlı ve daralan kısmında viraja hızı azaltmadan giren sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plakalı otomobilin sağ ön tampon ve sağ ön far kısmına çarpması ve her iki aracın yol üzerinde durması neticesinde davaya konu trafik kazasının meydana geldiği anlaşılmaktadır.

Trafik bilirkişisi tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda; sürücü .....sevk ve idaresindeki .....plakalı otomobili ile seyir halinde iken dava konusu kaza mahalline gelmeden önce yolda bulunan dikkat araç çıkabilir levhasını, yolda bulunan aynayı ve yolun dar ve virajlı olmasını dikkate almadığı, yolun dar ve virajlı kısmına geldiğinde kazayı önleme adına yolun karşı istikametinden gelen araca geçiş kolaylığı sağlamadığı, karşı istikamette gelen otomobili gördüğü anda hızını mahal şartlarına uydurmadığı, seri fren ve direksiyon tedbirine başvurmadığı,

seyrini ve hızını görüş mesafesini kontrol altında tutacak şekilde sürdürmesi gerekirken bu hususa riayet etmediği, yolun dar ve virajlı kısmında hızını azaltmadan seyir ettiği, kazayı önleme ve ön görebilme adına herhangi bir eylem yapmadığı, dikkatsiz, tedbirsiz ve nizamlara aykırı olarak araç kullandığı, etkin dikkatli olarak araç kullanmadığı ve özen ve dikkat yükümlülüğünü yerine getirmediğinden kazanın meydana gelmesinde %50 oranında kusurlu olduğu,

sürücü .....ise, sevk ve idaresindeki .....plakalı otomobili ile seyir halinde iken dava konusu kaza mahalline gelmeden önce yolda bulunan dikkat araç çıkabilir levhasını, yolda bulunan aynayı ve yolun dar ve virajlı olmasını dikkate almadığı, yolun dar ve virajlı kısmına geldiğinde kazayı önleme adına yolun karşı istikametinden gelen araca geçiş kolaylığı sağlamadığı, karşı istikamette gelen otomobili gördüğü anda hızını mahal şartlarına uydurmadığı, seri fren ve direksiyon tedbirine başvurmadığı, seyrini ve hızını görüş mesafesini kontrol altında tutacak şekilde sürdürmesi gerekirken bu hususa riayet etmediği,

yolun dar ve virajlı kısmında hızını azaltmadan seyir ettiği, kazayı önleme ve ön görebilme adına herhangi bir eylem yapmadığı, dikkatsiz, tedbirsiz ve nizamlara aykırı olarak araç kullandığı, etkin dikkatli olarak araç kullanmadığı ve özen ve dikkat yükümlülüğünü yerine getirmediğinden kazanın meydana gelmesinde % 50 oranında kusurlu olduğu mütalaa edilmiştir.

Bilirkişi raporu mahkememizde denetime elverişli kabul edilmiş ve bilirkişi raporunda her iki araç sürücüsünün de 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun 56.maddesinde ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 106. maddesinde yer alan düzenlemeyi ihlal etmesi nedeniyle eşit kusurlu kabul edilerek yapmış olduğu kusur dağılımı mahkememizce de benimsenmiş ve kazanın meydana gelmesinde davacıya ait araç sürücüsü ile davalı sigortalı araç sürücüsü ayrı ayrı %50 oranında kusurlu kabul edilmiştir.

Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir.

Anayasa Mahkemesi’nin 17/7/2020 tarihli ve 2019/40 E., 2020/40 K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması,

Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı,

aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. (Ankara BAM 26. H.D.-26/05/2022 tarih,2020/120 E.-2022/1380 K.)

Mahkememizce, davaya konu kaza sonrası davacıya ait araçta hasar tespitine ilişkin ...... tarafından düzenlenen eksper raporunda hasar onarımına ilişkin yapılan tespitlerin davaya konu kaza ile uyumlu olup olmadığı değerlendirilerek ve davacı tarafça dosyaya sunulan ......... tarafından düzenlenen eksper raporu ile arasında farklılığın nedenleri de belirtilerek, davaya konu kaza nedeniyle davacıya ait araçtaki KDV dahil hasar onarım bedeli ile değer kaybının tespiti yönünden makine mühendisinden bilirkişi raporu alınmıştır.

Makine mühendisi tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda; davaya konu trafik kazası nedeniyle dava konusu aracın aracın ön kısımlarında hasar oluştuğu, oluşan hasarın onarımı için .....Ekspertiz Ltd. Şti.

Tarafından hasar onarımı için yedek parça bedelinin TL olarak belirlendiği, yapılan piyasa araştırmasına göre orijinal parça bedelinin 33.552,83 TL olduğu, bu bedelden eksper raporu ile belirlenen muadil parça bedeli çıkarıldığında kalan miktarın 24.902,83 TL olduğu, % 20 KDV eklendiğinde 29.883,39 TL olduğu, %50 kusur oranına isabet eden miktarın 14.941,69 TL olduğu, davaya konu kaza nedeniyle davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybının 32.243,62 TL olduğu, %50 kusur oranına isabet eden miktarın 16.121,81 TL olduğu mütalaa edilmiştir.

Düzenlenen rapor, denetime ve hüküm kurmaya elverişli olması nedeniyle mahkememizce benimsenmiştir.

Davalı sigorta şirketi, sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında ve poliçe limiti dahilinde meydana gelen zararları karşılamakla yükümlüdür.

Buna göre davalı sigorta şirketi bilirkişi raporu ile tespit edilen hasar bedeli farkından %50 kusur oranına isabet eden 14.941,69 TL'den yedek parçaya ilişkin davadan önce yapılan 8.650,00 TL mahsup edildikten sonra bakiye kalan 6.491,69 TL bakiye hasar bedeli ile bilirkişi raporu ile tespit edilen değer kaybında %50 kusura isabet eden 16.121,81 TL'den davadan önce değer kaybına ilişkin yapılan 12.500,00 TL mahsup edildiğinde bakiye kalan 3.621,81 TL'yi ödemekle Yükümlüdür.

Bu nedenle, bakiye hasar bedeline ilişkin açılan davanın 6.491,69 TL üzerinden, bakiye değer kaybına ilişkin açılan davanın ise 3.621,81 TL üzerinden kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.

Faizin türü ve faiz başlangıç tarihine ilişkin olarak; Sigortalı aracın kullanım amacı hususi ise de, sigortalı aracın tüzel kişi tacir adına kayıtlı olduğu anlaşılmakla, davacının ticari işlerde uygulanan avans faizi talep edebileceği kabul edilmiştir.

Kaza tarihinde yürürlükte bulunan 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 99. maddesi gereğince davalı sigorta şirketinin ihbarı takip eden 8 iş günü sonunda temerrüdü gerçekleşecektir. Temerrütle birlikte davalı sigorta şirketinin zararın tamamı yönünden ödeme yükümlülüğü doğacaktır. Kaza sonrası davacı tarafından davalı sigorta şirketine değer kaybı istemine ilişkin ise .....tarihli mail ile başvuru yapıldığı anlaşılmaktadır.

Hasar bedelinin tespitine yönelik ise eksper raporunun kayıt tarihi .....tarihidir. Bu halde, davalı sigorta şirketinin, hasar bedeli yönünden .....tarihinde, değer kaybı yönünden ise .....tarihinde temerrüt gerçekleşmiştir. Bu nedenle davalı sigorta şirketi aleyhine hükmedilen hasar bedeline .....tarihinden, değer kaybı yönünden ise .....tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1-Davacı tarafından hasar bedeline ilişkin açılan davanın KABULÜNE, 6.491,69 TL hasar bedelinin davalı sigorta şirketinin temerrüt tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine

2-Davacı tarafından değer kaybına ilişkin açılan davanın KABULÜNE, 3.621,81 TL değer kaybının davalı sigorta şirketinin temerrüt tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 690,86 TL karar ve ilam harcından, başlangıçta yatırılan 427,60 TL peşin harç ile sonradan yatırılan 173,00 TL tamamlama harcının mahsubu sonucu bakiye kalan 90,26 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

4-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 427,60 TL başvuru harcı ve 427,60 TL peşin harç ile sonradan yatırılan 173,00 TL tamamlama harcının toplamı olan 1.028,20 TL'nın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Davacı tarafından 115,00 TL tebligat ve posta masrafı ile 5.400,00 TL bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplamda 5.515,00 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 10.113,50 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

7-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

8-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davanın değeri itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim