Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/1380 K.2025/1129

Talep ile TTK'nın 82/7. maddesine dayanılarak .....Ticaret Limidet Şirketi'ne ait tüm fatura ve defterler için zayi belgesi verilmesi talep edilmektedir. 6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne göre, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Söz konusu hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olayların da madde kapsamında düşünülmüştür.

Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı). Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır.

(Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382)

Eldeki davada,.....Limidet Şirketi'ne ait tüm fatura ve defterlerin zayi olduğu ileri sürülmüştür. Talep eden tarafça kaybolma tarihine ilişkin bir açıklama yapılmadığından davanın 30 günlük hak düşürücü süre içeresinde açıldığının kabulü gerekir. Açılan talepte, tüm fatura ve defterlerin zayi olduğu ileri sürülmüş ise de, söz konusu tüm fatura ve defterlerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık gibi elde olmayan sebeplerle zayi olduğu yönünde bir iddiada bulunulmadığı gibi zayi olayı nedeniyle somut herhangi bir bilgi ve belge de sunulmadığı, kaybolma nedeninin de açıklanmadığı anlaşılmakla; 6102 sayılı TTK m. 82/7. maddesi düzenlenen koşulların gerçekleşmediği kabul edilmiştir.

Talep eden basiretli bir tacir olarak ticari defter ve belgelerini muhafaza etmek ve korunması için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Talep dilekçesi incelendiğinde, talep konusu şirket defterlerinin saklanmasında gerekli dikkat ve özeni gösterilmediği ve basiretli tacir gibi davranılmadığı anlaşılmıştır.

TTK'nın 82/7. maddesindeki koşulların oluşmadığı kanaatine varılmakla; talebin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip