Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2025/1383 K.2025/1384

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili şirket, ...

Şubesi nezdinde çek hesabı sahibi olduğunu, bu şubelerde bulunan çek hesaplarına ait 27 adet çek yaprağının bir kısmı hatalı düzenlenme nedeniyle bir kısmı ise ödeme planı değişikliklerinden dolayı 3.kişilere tesliminden vazgeçilmesi nedeniyle kullanılmayacak şekilde tamamının üzeri çizilerek iptal edilmiş ve şubeye iade edilmek üzere şirket merkezinde muhafaza edildiğini, iptal talebine konu çek listesi dilekçemiz ekinde sunulduğunu, söz konusu çekler şirket merkezinde muhafaza edilmekte iken merkezde yürütülen faaliyetler esnasında dosya, evrak ve kıymetli evrakların yer değiştirme işlemleri sırasında talebe konu çeklerin kaybolduğunu,

yapılan tüm aramalara rağmen çeklerin bulunamadığını, ayrıca, şirket merkezi ticaret sicil kayıtlarından da anlaşılacağı üzere 2025 Şubat ayı içerisinde İstanbul'dan Ankara'ya taşındığını, şirket merkezinin İstanbul'dan Ankara'ya taşındığına dair 27.02.2025 tarihli 11281 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinin örneği dilekçemiz ekinde sunulduğunu, çekler hiçbir şekilde üçüncü kişilere teslim edilmediğini, ekonomik dolaşıma sokulmadığını, esasen çeklerin zayi olmasından doğacak herhangi bir alacak-borç ilişkisi de söz konusu olmadığını, öyle ki söz konusu çeklerin üzerinden 8 yıla yakın bir zaman da geçtiğini, buna rağmen,

çekler halen bankaların sisteminde “dönmemiş çek” olarak gözüktüğünü ve bu durum müvekkili şirketin kredi notunu ve finansal güvenilirliğini olumsuz etkilediğini, TTK’nın 818. Maddesindeki yollama nedeniyle TTK 757-763 ve 764/1 Maddeleri gereğince, çeklerin zayi olduğunun tespiti ile iptalinin gerektiğini, somut olayda kullanılmayacak şekilde tamamı iptal edilmiş çeklerin hiçbir surette tedavüle sokulmamış olması, herhangi bir hamilin bulunmaması,

çeklerin keşideci tarafından muhafaza edilirken kaybolmuş olması ve çeklerin banka sistemlerinde "dönmemiş çek" olarak görünmesi şirketin ticari itibarına ve kredi değerliliğine zarar vermekte olduğundan ekli listede yer alan hiçbir şekilde üçüncü kişilere teslim edilmeden kaybolan (zayi olan) toplam 27 adet çek yaprağının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; keşideci olan davacının zayi nedenine dayalı iptal davası açma hakkı bulunmadığı, kaybolduğu iddia olunan çek ile ilgili zayi belgesi verilmesi istenemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; dava konusu çek yapraklarının bir kısmının hatalı, bir kısmının da tamamının üzeri çizilerek iptal edildiğini, ödeme planı değişikliklerinden 3.kişilere tesliminden vazgeçilmesi nedeniyle söz konusu çekler şirket merkezinde iken yer değiştirme işlemleri sırasında kaybolduğunu, yapılan tüm aramalara rağmen bulunamadığını, çeklerin hiçbir şekilde 3.kişilere teslim edilmediğini, ekonomik dolaşıma sokulmadığını, çeklerin zayii olmasından doğacak herhangi bir alacak borç ilişkisinin de bulunmadığını, ilk derece mahkemesinde bu hususların dikkate alınmadığını, dosya üzerinden eksik inceleme neticesinde hüküm kurulduğunu,

dava konusu çeklerin halen bankaların sisteminde “dönmemiş çek” olarak gözüktüğünü ve bu durumun müvekkil şirketin kredi notunu ve finansal güvenilirliğini olumsuz etkilemesi nedeniyle, müvekkilin mağduriyetinin önlenmesi ve hukuki güvenirliğinin sağlanması amacıyla yerel mahkeme kararının kaldırılarak davaya konu çeklerin iptal edilmesini talep etmiştir.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık; TTK'nın 757 ve devamı maddeleri gereğince dava konusu çeklerin zayiinden kaynaklanmakta olup, davacının zayi nedeniyle iptalini talep ettiği çeklerde keşideci sıfatını taşıması nedeni ile dava açma hakkı bulunup bulunmadığı ve zayi edildiği belirtilen çeklerin kıymetli evrak vasfına sahip olmadığından iptalinin talep edip edemeyeceği hususuna ilişkindir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, zayi nedeniyle çek iptali isteminden kaynaklanmaktadır.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355.maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler re'sen göz önünde tutularak yapılmıştır.

6102 sayılı TTK'nun 651 ve TTK 'nun 818/s bendi yollaması ile aynı Kanunun 757.ve devamı maddelerine göre açılacak kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptali istemine ilişkin davalarda, dava açma yetkisinin hamile ait olup, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

Zayi nedeniyle iptal davalarında amacın, keşidecinin mükerrer ödeme yapmasını önlemek ve kaybedilen kambiyo senedi yerine mahkemece verilecek iptal kararını keşideciye/muhataba ibraz etmek olduğu gözetildiğinde, keşidecinin kendisine ibraz edilmek üzere iptal kararı istemesi bu yolun kanunda öngörülen konuluş amacı ile bağdaşmaz.

Mahkemece, yargılamanın HMK'da düzenlenen usul kurallarına uygun olarak yapılmış olmasına, kamu düzenine aykırılık hallerinin bulunmamasına, dosya kapsamındaki bilgi, belge ve toplanan deliller değerlendirilip yasal düzenlemelere uygun isabetli, yeterli gerekçeyle karar verilmiş olmasına, ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılığın olmamasına göre davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."