Gaziantep 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/584 K.2020/731

...

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 05/11/2020

KARAR TARİHİ : 06/11/2020

GEREKÇELİ KARAR

YAZIM TARİHİ : 06/11/2020

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit ((Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili Mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; .... Ayakkabı İmalat San. ve Tic. Ltd. Şti. yetkilisi tarafından ofisinde yapılan kontrolde keşidecisinin .... Gıda ve Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. olan .... .... şubesine ait, 10.01.2020 tarihli, 300.000,00 TL , .... seri numaralı çek ile yine keşidecisinin .... Gıda ve Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti olan .... .... şubesine ait, .... tarihli, 300.000,00 TL, .... seri numaralı ve arkası ....

Ayakkabı tarafından ciro edilmiş iki adet çek yaprağının olmadığını, .... Ayakkabının çalınma sonucu zayi olan söz konusu çek yapraklarında meşru hamili olduğunu, .... Ayakkabı şirket yetkilisi, 24/12/2019 tarihli şikayet dilekçesi ile dava konusu iki adet çek yaprağının ofisinden kaybolduğundan bahisle ve şüphelendiği şahısları da şikayette bulunduğunu, .... Ayakkabı tarafından 26/12/2019 tarihinde ...

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ..../.... esas sayılı dosyası ile ihtiyati tedbir talepli kıymetli evrak iptali davası açıldığını, bu nedenlerle keşidecisinin .... Gıda Ve Turizm San. Ve Tic. Ltd. Şti Olan .... ....

Şubesine ait, 10.01.2020 tarihli, 300.000,00 Tl (üçyüzbin türk lirası) miktarlı, .... seri numaralı çeke ilişkin olarak haksız ve kötü niyetli yapılan icra takibinin dava sonuna kadar tedbiren teminatsız olarak durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, Mahkeme aksi kanaate ise 2004 Sayılı İcra İflas Kanun'un 72. Maddesinin 2. Fıkrası uyarınca söz konusu çek yaprağı hakkında, haksız ve kötü niyetli yapılan icra takibinin dava sonuna kadar tedbiren alacağın %15 oranında teminatlı olarak durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalı aleyhine açılan menfi tespit davasının kabulüne,

%20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle, İİK'nın 72.maddesi uyarınca, icra takibinden önce açılan menfi tespit davasıdır.

Davacı taraf, menfi tespit davası açısından arabulucuya başvuru zorunluluğunun bulunmadığını ileri sürmüştür.

19/12/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan ve 01/01/2019 tarihinde yürürlüğe giren 7155 sayılı Abonelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Para Alacaklarına İlişkin Takibin Başlatılması Usulü Hakkında Kanun'un 20.maddesi ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na 5/A maddesi eklenmiştir.

Anılan maddeye göre; "(1)Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır."

6102 sayılı TTK’ye eklenen 5/A maddesinin gerekçesi ise; "Maddeyle, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4 üncü maddesinde belirtilen davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu getirilerek bu uyuşmazlıkların temelinden, çok daha kısa süre içinde, daha az masrafla ve tarafların iradelerine uygun bir şekilde çözülmesi amaçlanmaktadır." şeklindedir.

Madde gerekçesi irdelendiğinde; gerekçede amaçlananın, taraflar arasındaki uyuşmazlıkların, arabulucuda çözümlenmesinin olduğu, madde metninde konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava denilmek suretiyle dava türleri ayrımının belirtilmediği anlaşılmaktadır. Sonuç itibariyle, menfi tespit davasının anılan düzenleme kapsamı dışında tutulduğu sonucuna ulaşılamamaktadır.

Menfi tespit davası İcra ve İflas Kanununun 72.maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere menfi tespit davasında amaç bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitidir. Başka bir deyişle hukuki bir yarar bulunması koşuluyla sonuçta alacak-borç ilişkisi doğuracak bir durumun olmadığının tespiti amaçlanır.

Borçlu belirtilen şekilde takipten önce veya sonra alacaklıya karşı bir menfi tespit davası açar; bu davayı kazanırsa, hakkındaki icra takibi dayanaksız kalır ve borcu ödemekten kurtulur. Ancak borçlu borcunu icra dairesine ödedikten sonra, sırf borçlu olmadığının tespitinde hukuki bir yararı bulunmadığı için artık menfi tespit davası açamaz. Bu aşamadan sonra ödediği paranın geri alınması için özünde bir eda davası olan istirdat davası açması gerekir.

Menfi tespit davasında da öncelikli olarak bir alacağın varlığının tartışıldığı açık olup bu nedenle, alacaklının dava açarken arabulucuya başvurma dava şartına tabi tutulması ancak aynı konu ve alacakla ilgili borçlunun açabileceği menfi tespit davasının arabuluculuğa başvurma dava şartına tabi tutulmaması hak arama yönünden eşitsizliğe yol açacağı gibi dava türü olarak bir ayrımın gözetilmesi de arabuluculuk dava şartının özüne aykırı olacaktır. Genel gerekçe ve madde gerekçesinde dava türüne göre bir ayrıma işaret etmediği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda somut olayda: davacı tarafça, haksız olarak ele geçirildiği iddia edilen Keşidecisi .... Gıda ve Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti olan, .... .... şubesine ait, .... tarihli, 300.000,00 TL (üçyüzbin Türk Lirası) miktarlı, .... seri numaralı çek sebebiyle borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesi istenmiştir. Taraflar arasındaki dava menfi tespit davası olmakla, uyuşmazlık TTK 4/1-a maddesi gereğince mutlak ticari dava olup, TTK' nın 5/A maddesi gereğince ve yukarıda belirtilen gerekçelerle dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na, 7155 sayılı Kanunun 23. maddesi ile eklenen "dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 18/A maddesinin ilk iki fıkrasına göre; "(1) İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine aşağıdaki hükümler uygulanır.

(2) Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir.

İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir."

Bu kapsamda somut olaya bakıldığında; davacı taraf, arabulucuya başvurmadan, süreç tamamlanmadan eldeki davayı açmıştır. Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir.

Dosya kapsamına göre, davacı eldeki davada arabuluculuğun dava şartı olmadığını beyanla arabulucuya başvurulmadığını bildirdiğinden ve arabuluculuk kurumunun amaçladığı sonuçlar gereği esasen davadan önce arabuluculuk sürecinin başlatılması halinde son tutanağın düzenlenmesinden önce dava açılamayacağından davacı vekiline yasada düzenlenen son tutanağın Mahkemeye ibrazı bir haftalık kesin süre verilmeksizin HMK m. 114/2 düzenlemesi gereğince, davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir. ( Emsal içtihat; Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 11/02/2020 tarihli 2019/3048 E. 2020/1093 K. Sayılı Kararı)