İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/662 K.2025/327

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA/

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket alacağına karşılık olarak ...Şti tarafından keşide olunan .... A.Ş ... Şubesi, ... iban nolu, ... Seri Nolu, 15.07.2019 keşide tarihli 259.000 TL çek müvekkili uhdesinde kaybolduğunu, çek zayii nedeniyle ... 5.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosya ile çek iptali davası açıldığını, dava devam ederken dosyaya bankadan gelen cevabi yazıda çekin davalı şirket tarafından bankaya ibraz edildiği anlaşıldığını, davalı şirketin mezkur çeki nasıl iktisap ettiği müvekkili şirketçe bilinmediğini, çek hukuki mesnetten yoksun bir şekilde davalı uhdesinde olup bankaya ibraz edildiğini neticeten ...Şti tarafından keşide olunan ... A.Ş ... Şubesi, ... iban nolu, ...

Seri Nolu, 15.07.2019 keşide tarihli 259.000 TL çekin müvekkili şirkete istirdatını, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

SAVUNMA/

Davalı adına usule uygun duruşma gün ve saatini bildirir dava dilekçesi ve eklerinin tebliğ edildiği ancak cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.

DELİLLER VE GEREKÇE/

Dava, istirdat davasıdır.

Dava konusu uyuşmazlığın, davacının ... A.Ş ... Şubesi, ... Seri Nolu, 15.07.2019 keşide tarihli 259.000 TL çekin davalıdan talep edilip edilemeyeceği hususunda toplanmaktadır.

Mahkememizin 19/11/2024 tarihli ara kararı ile davaya konu çekte yer alan imzanın davacı şirket yetkilisi ...'a ait olup olmadığı hususunda imza yazı incelemesi yapılması için dosyanın grafoloji uzmanı bilirkişiye tevdii ile rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiştir.

Davacı şirket yetkilisinin ... 2. ATM ... talimat sayılı dosyası kapsamında imza ve yazı örneklerinin alındığı anlaşılmıştır.

Grafoloji uzmanı ...'tan alınan 14.03.2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle, imza incelemelerinde geçerli tüm grafolojik tanı yöntemleri dikkate alınarak; lup, stereomikroskop, 8525 document dedector. ve bilgisayar/scan kullanılarak yapılan incelemelerde; inceleme konusu; ... A.Ş. ... Şubesi'nin ... çek nolu, keşide yeri ..., keşide tarihi 15.07.2019, miktarı 259.000-TL olan çekinde ... Tic. A.Ş.'ne atfen atılmış birinci ciranta imzasının ...'a ait karşılaştırma imzalarına kıyasla, ... 'ın eli ürünü olmadığı tespit edilmiştir.

Davaya konu çeke ilişkin yapılan incelemede davadışı ... Ltd.Şti tarafından keşide edilen ... A.Ş ... Şubesine ait ...Seri Nolu, 15.07.2019 keşide tarihli 259.000 TL çekte davacının lehtar olduğu; çek ciro silsilesi incelendiğinde ilk cironun davacı şirket isim ve imzasının yer aldığı; ikinci cironun ... şirketi adına yer aldığı ancak iptal edildiği; ... Bankası A.Ş emrine ödeyiniz ibaresinin yer aldığı; 3. ciranta olarak davalı şirketin yer aldığı; çekin 16.07.2019 tarihinde takas merkezi aracılığıyla ibraz edildiği ancak Denizbank tarafından yapılan incelemede keşide tarihinde tahrip olduğu kuşkusu doğması nedeniyle işlem yapılmadığına dair şerh yer aldığı anlaşılmıştır.

...Bankası A.Ş tarafından davaya konu çeke ilişkin ... 23. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında davacı ve davadışı ...Şti aleyhine kambiyo senetlerine özgü takip başlatıldığı; ... 15. İcra Hukuk Mahkemesi'nin .. Esas sayılı dosyasında davacı şirket takip dosyası yönünden ödem emrinin iptaline karar verilmesini talep ettiği; mahkemece yapılan yargılama sonucunda süresinde açılmayan davanın reddine karar verildiği ve kararın İstanbul BAM 23. HD ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile onandığı anlaşılmıştır.

Davalı hakkında ... 1. ATM ... Esas ... Karar sayılı ilamında konkordato talebinin reddine ve şirketin iflasına karar verildiği ve kararın 27/06/2020 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

Davacı vekilinin dava dilekçesinde yer alan çek iptaline ilişkin ... 5.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası UYAP sisteminden yapılan incelemede ile karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği ve iş bu kararın tarafların istinaf etmemesi sonucu kesinleştiği anlaşılmıştır. Dava dilekçesi ekinde yer alan İş Bankası yazı cevabında davaya konu çekin davalı tarafından 23.10.2018 tarihinde ibraz edildiği tespit edilmiştir.

... CBS yazılan müzekkere cevapları dikkate alındığında davaya konu çeke ilişkin soruşturma dosyası bulunmadığı anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmede, TTK m. 763 uyarınca elden çıkan kıymetli evrakın ortaya çıkması halinde senedi elinde bulundurana karşı iade davası açılabilir.

TTK m.790 uyarınca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır hükmünün düzenlendiği, bu hüküm gereğince somut olayda dava konusu çekteki ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığı anlaşılmıştır.

TTK m.792 uyarınca çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olduğu hükmünün düzenlendiği anlaşılmıştır.

Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır.

İstanbul BAM 43. HD ... Esas ... Karar sayılı ilamı dikkate alındığında "

6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder.

Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir.

Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. Bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabilir. "

Davacının çek istirdatını davalının çeki kötü niyetle iktisap ettiğinin veya iktisabında ağır kusuru olduğunun ispat etmesi gerekir. Çekteki ciro silsilesinin şeklen düzgün olması yetkili hamil olmak için yeterli olduğundan iş bu davada davacı davaya konu çekin lehtarı olup çekin yetkili hamili olup davacı tarafça menfi tespit talebinde bulunulmadığı yalnızca çek istirdatı talebinde bulunduğu anlaşılmıştır.

Davacının talebinin çek istirdatı istemine ilişkin olduğu için uygulanması gereken maddenin 6102 Sayılı TTK 'nın "Elden çıkan çek" başlıklı 792. Maddesi olduğu ve "(1) Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamil yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğu taktirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." hükmü düzenlenmesine göre imza incelemesi yapılmasına yer olmadığına karar verilmiştir.

Dava konusu çek illetten mücerret olduğu, ödeme aracı olarak kullanıldığı için taraflarca defter ve kayıtlarına kaydedilmesi zorunlu olmadığından davalı ile davacı arasında ticari ilişki olmadığından ticari defterler üzerinden bilirkişi incelemesi yapılmamıştır. Davaya konu çeke ilişkin davacının uhdesinde kaybolması nedeniyle çek iptali davası açıldığı; çekin davalı tarafından ...

Bankası'na ibraz edilmesi nedeniyle iş bu davanın açıldığı, davacı şirket yetkilisinin ciro silsilesinde yer alan imza yazı incelemesinin ilgiliye ait olmadığı 14.03.2025 tarihli bilirkişi raporunda tespit edildiği ve 2. Ciranta yönünden iptal hususunun yer aldığı anlaşılmakla davalı 3. Ciranta olarak yer almasından kaynaklı çek üzerinde davalının ciro silsilesi ve imzaların istiklali ilkesi gereğince dava konusu çekin ağır kusurlu olarak iktisap ettiği anlaşılmakla davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve dava konusu ...

A.Ş ... Şubesi,... Seri Nolu, 15.07.2019 keşide tarihli 259.000,00 TL çekin davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KATİP

¸e-imzalıdır

HAKİM

¸e-imzalıdır