İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/322 K.2024/341

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... arasında 27.02.2016 tarihinde bir Ana Hizmet Sözleşmesi MSA-SIS-2916 akdedildiğini, bu Sözleşme tahtında ..., ..., ... ve ... numaralı dört adet İş Emri düzenlendiğini, davaya konu iş emirleri bağlamında davalı ...'nin ... ve ... isimli kuyularında sunulması gereken, çimentolama ve sondaj hizmetleri de dahil olmak üzere sözleşme ve ilgili iş emirleri kapsamındaki tüm hizmetler, müvekkili ... tarafından eksiksiz ve zamanında olacak bir şekilde ifa edildiğini, bunun üzerine müvekkili ...,

Sözleşme'ye ve davaya konu iş emirleri'ne uygun olarak davalı ...'ye toplam 889.131,39 Amerikan Doları tutarında olacak şekilde: ... numaralı ve 10.08.2019 vade tarihli, ... numaralı ve 28.08.2019 vade tarihli, ..., ,..., ..., ..., ... , ..., ..., ..., ..., ... numaralı ve 20.11.2019 vade tarihli, ... numaralı ve 30.11.2019 vade tarihli, ... numaralı ve 08.12.2019 vade tarihli, ... numaralı ve 20.11.2019 vade tarihli 16 adet faturayı düzenlediğini, davalı ... ise gerek söz konusu bakiye faturaları gerekse de bakiye faturalar'a konu hizmetleri hiçbir itirazda bulunmaksızın kabul ettiğini,

buna rağmen müvekkil şirket'e bunlara istinaden hiçbir ödemede bulunulmadığını, Türk Ticaret Kanunu'nun ("TTK") 21. Maddesi uyarınca düzenlenmiş olan faturaların ... tarafından kabul edilmiş durumda olduğunu, müvekkili ... tarafından verilen hizmetler ifa edildikten sonra düzenlenen ve yapılan işin niteliği, verilen hizmet, adet ve birim ücretler, toplam tutar gibi detayları içeren ve bakiye faturalar'ın arkasında bulunan saha faturalarının (ticketların) ...yetkilileri tarafından herhangi bir itiraz kaydı düşülmeden imzalanmış olması da verilen hizmetlerin uygun ve eksiksiz şekilde tamamlandığının,

bakiye faturalar'a konu tutarların gerçeği yansıttığının ve ... tarafından verilen hizmetlerin karşılığını oluşturduğunun davalı yan tarafından kabulü niteliğinde olduğunu, söz konusu saha faturaları, müvekkili ... tarafından davalı'ya gönderilen bakiye faturalar'ın arkasına eklenmekte, bu sayede verilen hizmet ile ilgili saha faturası'nın bağlantısı kurulabilmekte ve bakiye faturalar'ın her birinin tüm detaylarıyla beraber ... tarafından kayıtsız şartsız onaylandığı görülebildiğini, ifa edilen hizmetlerin ... ve ... kuyularına ilişkin olarak müvekkili şirket tarafından düzenlenen bakiye faturalar,

müvekkil şirket'in tüm taleplerine ve taraflar arasında gerçekleştirilen tüm müzakerelere rağmen sözleşme'ye ve davaya konu iş emirleri'ne aykırı olacak şekilde müvekkil şirket'e ödenmediğini, mevcut durumda müvekkili şirket'in bakiye faturalar'a istinaden davalı yandan toplam alacağının 889.131,39 USD olduğunu, sözleşmenin 10.4 maddesi uyarınca bakiye faturalar'ın ödenmesi talebiyle müvekkili ... tarafından ...'ye yazılı ihtilaf tebliğinde bulunulduğunu ve ihtilafın sulh yolu ile çözümünün mümkün olmaması halinde konuyla ilgili tüm yasal yollara başvurulacağının ihtar edildiğini,

konuya ilişkin dostane müzakerelerin 08.07.2020 tarihinde gerçekleştirilmiş olduğunu, sulh amacı ile gerçekleştirilen toplantıya katılım sağlayan ... temsilcisi, bakiye faturalar ile ilgili olarak şirket içerisinde görüşmeler yapması gerektiğini ifade ederek müvekkil şirket'e dönüş yapılacağını ifade ettiğini, toplantının gerçekleşmesinin ardından, 10.07.2020 tarihinde ... vekili tarafından müvekkili Şirket'e gönderilen e-posta ile ...'nin bu tutarı defaten ödeme imkanı bulunmadığı bildirilerek ihtilaf konusu bedelin revize edilmesinin teklif edildiğini, ... tarafından önerilen teklif tutarının,

müvekkili şirket tarafından toplam fatura ile kıyaslandığında yetersiz oluşu ve öngörülen taksit dönemlerinin uzunluğu nedeniyle reddedildiğini, ilerleyen dönemde de yürütülen dostane müzakereler sürecinde taraflar ortak bir paydada buluşamadıklarını, Aralık 2020 tarihinde, uyuşmazlığı mahkemeye intikal ettirmeden konunun uzman ve tarafsız bilirkişiler vasıtasıyla çözüme kavuşturulması amacı ile kendi uzman bilirkişi adaylarını kararlaştırma yoluna gittiklerini, ancak ..., müvekkili şirket tarafından önerilen,

uyuşmazlık konusu hususa yönelik olarak gerekli değerlendirmeyi yapmak üzere uluslararası düzeyde itibara ve yetkinliğe sahip bilirkişi teklifini kabul etmediğini, eski çalışanlarından birini, tarafsız ve uzman olduğu iddiası ile bilirkişi olarak yetkilendirmeyi teklif ettiğini, bu hususun dahi ...'nin sürecin tarafsız ve konusuna hakim bilirkişiler tarafından çözümlenmesi noktasındaki çekingenliğini ve dolayısıyla haksızlığı ile konuya ilişkin süreci yavaşlatma ve lehine bir tablo yaratmak için zaman kazanma çabasını kanıtlamak suretiyle müvekkili şirket'in haklılığını teyit ettiğini,

bu tavır üzerine müvekkili şirket ile ...'nin herhangi bir suretle anlaşma zemininde buluşma imkanının kalmadığı anlaşıldığından, müvekkili şirket'çe sürecin yasal yollara taşınması adına gerekli işlemlere başlandığını, ticari uyuşmazlıklarda zorunlu arabuluculuk müessesesi gereğince yapılması gereken başvurunun yapıldığını ve yürütülen arabuluculuk görüşmelerinden de bir sonuç alınamadığını, müvekkili Şirket'in hak kazanmış olduğu toplam 889.131,39 USD tutarındaki bakiye fatura alacağının, fazlaya ilişkin tüm haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 150.000 USD tutarındaki kısmının aynen döviz cinsinden,

fatura vade tarihlerinden itibaren işletilecek olan yasal faizi ile birlikte müvekkili şirket'e ödenmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı'ya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki akdi ilişkinin türü Türk Borçlar Kanunun 470. maddesi ve devamında tanımlı bulunan eser sözleşmesi olduğunu, davacı yüklenicinin bedeli hak kazanabilmesi için öncelikle yükümlenmiş olduğu eseri ayıpsız ve eksiksiz olarak teslim etmesi gerektiğini, davacı yüklenicinin yükümlenmiş olduğu ... ve ... kuyusunu da kısmi ayıplı olarak teslim ettiğini, açılan kuyuların çimentolama işleri iş sahibi ... tarafından verilen iş emirleri uyarınca yüklenici ... tarafından gerçekleştirildiğini,

davacı tarafından çimentolaması yapılan ... ve ... numaralı kuyularda çökme yaşandığını,... kuyusunun ise tamirli şekilde teslim edildiğini, davacı ... tarafından işlemleri yerine getirilmiş olan ..., ... ve ... kuyularında alınan ...kayıtlarında çimentolama işleminin düzgün yapılmadığı, bu nedenle sondaj borusunun etrafında boşluklar bulunduğunun tespit edildiğini, ayıplı ve eksik ifa nedeniyle davalı ...

Enerjinin üretimi beklenenden %13,3 daha düşük olduğunu ve bunun sonucunda ... gelir kaybettiğini, faaliyet giderleri hariç toplam gelir kaybı 2019 yılında 746.674,96 USD, 2020 yılında 2.542.797,45 USD ve 2021 Ocak ayında 205.247,70 USD olduğunu, ayrıca ... ve ...'ün onarımı yapılıncaya kadar ... gelir kaybetmeye devam edeceğini, bu yüzden ...Şubat 2021 itibaren gelir kaybını hesaplayacak ve tahkim davasına konu edilen talep miktarını buna göre güncelleyeceğini, ...ve ...'teki kuyuların çökmesi dolayısıyla yapılacak tamiratın toplam 835.000 USD'ye mal olacağını ve bu tamiratın tamamlanmasının yaklaşık 30 gün süreceğini,

kuyularda onarım yapılırken çalışamayacağından bu süre içinde meydana gelecek üretim kaybının 87.722 USD olacağını, bu nedenle onarım çalışmaları sırasında oluşacak onarımların ve üretin kaybının toplam maliyetinin 922.722 USD olacağını, müvekkili ... tarafından ayıplı ve eksik ifa nedeniyle tahakkuk eden alacak ve zarar haklarının belirlenmesi ve tahsili talebiyle davcı ... aleyhinde Milletlerarası Ticaret Odası nezdinde 07.05.2021 tarihinde... numarası ile açılmış olan tahkim davasının sonucunun beklenmesi gerektiğini, tahkim yargılaması neticesinde davacı ... ayıplı ifadan kaynaklanan borcunun hakem tarafından netleşeceğini,

ilgili tahkimin netice-i talebinin yaklaşık 4,4 milyon USD tutarında olduğunu, davacı tarafından tüm talebinin kabulü halinde dahi yapılacak takas mahsup işlemi neticesinde davacı ... davalı ... bir alacağı kalmayacağını, aksine borcu olacağını, bu nedenle görülmekte olan iş bu dosyada tarafları ve konusu aynı olan Milletlerarası Ticaret Odası nezdindeki ... numaralı tahkim davasının sonucunun bekletici mesele yapılması gerektiğini belirterek haksız ve mesnetsiz davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini savunmuştur.

Faturaların davalının ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, varsa mutabakatsızlık sebepleri konularında rapor ekinde faturaların ne şekilde kaydedildiğini gösterir çizelgede eklenmek suretiyle rapor tanzim edilmesi için dosyanın 1 yeminli mali müşavir bilirkişiye tevdi ile, tarafların 2017, 2018, 2019 ve 2020 yıllarına ait ticari defter ve belgelerinin incelenmesi için ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmış, bilirkişi ... tarafından sunulan 11.04.2022 havale tarihli raporda özetle; ''1-Davacı, davalı .... ne 2019 yılında 15 adet satış faturası tanzim ettiği, buna mukabil ... davacıya bir adet iade faturası düzenlediği ve 120 Alıcılar Hesabında .... 5.107.467,03 TL ve USD olarak takip ettiği C/H. İse 889.131,39 USD borçlandırdığı ,

2-Yukarıda yazılı 15 adet satış faturası toplamı olan 889.131,39 USD ve 5.107.467,03 TL.sı 120-Alıcılar Hesabında... borçlandırdığı ,

3-... olan satışları defter kayıtlarında 600-Yurt içi satışlar ve 391-Hesaplanan KDV. Hesaplarına alacak kaydettiği,

4-... şirketine tanzim edilen 15 adet satış faturasının dayanağı ve içeriği, dava dosyasında bulunan ve faturaların arkasına ekli Türkçe’ye tercüme edilmiş ve orjinalleri her iki şirket yetkilisince imzalanmış ... ve ... kuyularına ait saha fişlerinde, sahada verilen hizmet ve kullanılan malzemeler USD olarak değerlendirilmiş ve bu değer üzerinden de faturalar ...ve ... kuyuları için tanzim edildiği,

5-Davacı şirket dava konusu faturaların tanzim tarihindeki döviz kuru üzerinden TL. çevirdiği ve bunları Bs formları ile vergi dairesine elektronik ortamda gönderdiği,

6-Davacı şirket, 2017 yılında davalı şirketin açtığı ...ve ... kuyularında yaptığı işler için 6 adet satış faturası tanzim ettiği, bu faturaların toplam bedelinin 207.967,57 USD olduğu, o günkü döviz satış kuru ile 692.462,91 TL. olarak yasal defterlerinde 120-Alıcılar Hesabında ... borçlandırdığı buna mukabil yurt içi satışlar ve hesaplanan KDV. hesabını alacaklandırdığı,

Davacı ... şirketi, davalı ...ne 2018 yılında, ... kuyusu için 31.10.2018 tarih ve ... no.lu 10.629,00 USD satış faturasını tanzim ettiği, bu tutarı döviz satış kuru ile çarparak bulduğu 58.625,59 TL.sını 120-Alıcılar Hesabında ... Enerjiye borçlandırdığı, karşılığında 600-yurt içi satışlar ve 391-hesaplanan KDV.si hesaplarını alacaklandırdığı, Davacının, davalıya 2020 yılında satış faturası düzenlemediği'' yönünde görüş ve kanaat belirtilmiştir.

Mahkememizin 26.05.2022 tarihli duruşmasında alınan 1 nolu ara kararı ile; Dosyanın bağımsız denetçi bilirkişiye tevdi ile dava konusu faturaların davalı defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, varsa taraf defter ve kayıtlarındaki mutabakatsızlık sebepleri, davacının faturalar nedeniyle davalıdan talep edebileceği alacak miktarı konularında davalının 2017, 2018, 2019, 2020 yıllarına ait ticari defterlerin incelenerek rapor tanzim edilmesinin istenilmesine, bilirkişiye davalının ticari defterlerinin şirket merkezinde incelenmesi için yetki verilmesine karar verilmiş, bilirkişi ...tarafından sunulan 03.03.2023 havale tarihli raporda özetle; ''Davacı şirket ile davalı şirket arasında 27.02.2016 tarihinde “Ana Hizmet Sözleşmesi”nin imzalandığı,

Davacı şirket ticari defter kayıt ve belgelerine göre Bilirkişi ... tarafından 11.04.2022 tarihinde hazırlanan bilirkişi raporunda;

Davacı, davalı ...Ş ne 2019 yılında 15 adet satış faturası tanzim ettiği, buna mukabil ... davacıya bir adet iade faturası düzenlediği ve 120 Alıcılar Hesabında ... 5.107.467,03 TL ve USD olarak takip ettiği C/H ise 889.131,39 USD borçlandırdığı,

Davalı şirket ticari defter kayıt ve belgelerine göre;

Davalı şirketin 31.12.2019 tarihi itibariyle davacı şirkete borç bakiyesinin 5.281.618,28 TL olup, Amerikan Doları olarak bakiyesinin 889.131,39 USD olduğu,

Taraflar arasındaki cari hesap bakiyeleri incelendiğinde; Hesapların Amerikan Doları olarak tutulduğu, 2019 yıl sonu bakiyelerinin 889.131,39 USD tutarında mutabık oldukları, TL bakiyelerindeki farkın kur farklarından oluştuğu'' yönünde görüş ve kanaat belirtilmiştir.

Tüm Dosya Kapsamı Birlikte Değerlendirildiğinde

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.

Davacının ticaret sicil kayıtları ve sicil gazetesi örnekleri dosya içerisine celp edilmiş tetkikinden; davacının 03.12.2008 tarih 7202 sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde ilan edildiği üzere "...." şirketi Sanayi ve Ticaret Bakanlığına müracaat ederek 30 Teşrinisani 1330 (30 kasım 1914) tarihli ... Şirketler Hakkında Kanun Hükümlerine göre ...'da şube açarak faaliyet göstermek istediğini bildirmesi üzerine adresi ... Eyaleti, ...Devletleri olan ... unvanlı şirketin... Şube kuruluşunun tescil ve ilan edildiği anlaşılmıştır.

Sözleşmenin diğer tarafı olan şirketin merkezi ...'nde olup davacı , sözleşmenin tarafı olan şirketin şubesi konumundadır. Tüzel kişiliği bulunmayan şube tarafından dava açılması ve davaya devam edilmesi söz konusu olamayacağından ( İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesinin 2023/1315 Esas, 2023/1456 K. Sayılı emsal kararı ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin 2020/1028 Esas, 2023/977 K. Sayılı emsal kararlarında belirtildiği üzere ) şubenin taraf ehliyetinin bulunmadığı anlaşılmakla HMK 114/1-d ve HMK 115. maddeleri uyarınca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekmiştir.

BAŞKAN ... ÜYE ... ÜYE ... KATİP ...