İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/128 K.2025/391

Mahkememizde görülmekte olan İflas (Doğrudan Sermaye Şirketleri İle Kooperatiflerin İflası (İİK 179)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacı şirketin ...

Ticaret Sicil Memurluğunun ... - sicil numarasında kayıtlı olduğunu, davacı şirketin zaman içerisinde piyasaya ve üçüncü şahıslara karşı mal varlığından çok daha fazla borçlandığını, mevcut ana sermayesini tükettiğini, şirketin borcu şirket aktiflerinin çok üzerinde olduğundan müvekkili şirketin aciz haline düştüğünü, TTK'nın 376/3 maddesi gereği borçluya kendi iflasını istemek imkanı vermek sureti ile alacaklıların menfaatinin korunması ve aynı zamanda alacaklıların eşit şartlarla tasfiyeye katılması sağlandığını, şirketin pasifi aktifinden fazla olduğunu, müvekkili şirketin ekonomik dar boğaza girmesi sonucu tasfiyeye girdiğini,

tasfiye halindeki müvekkili şirket ile ilgili olarak gerek TTK 376/3 maddesine istinaden düzenlenen ara bilanço ve gerekse de İİK'nın 178. maddesine göre ibraz edilen alacak/borç durumunu gösterir tablodan anlaşılacağı üzere borca batık olup aciz içeresine düştüğünden işbu davanın açılması zarureti hasıl olduğunu, müvekkili şirketin ticari defterleri üzerinde öncelikli olarak bilirkişi incelemesi yaptırılması ve tensibe tetkikat gününün verilmesi ile gerekli ilanların yaptırılarak İİK 178-179 maddeleri ile TTK 376/3 maddesi gereğince iflasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İflası istenen şirketin taşınır-taşınmaz malvarlığı bulunup bulunmadığına dair TAKBİS kaydı, son yoklama tutanakları, kurumlar vergisi beyannameleri, dosya içine celp edilmiş, iflası istenen şirketin kamu borcu bulunup bulunmadığı hususunda vergi dairesine ve SGK İl Müdürlüğüne yazılan müzekkerelere iflası istenen şirketin kamu borcu olmadığı yönünde cevap verildiği, son yoklama tespit tutanaklarından şirketin faal olmadığı anlaşılmıştır.

Mahkememizin 09.06.2022 tarihli duruşmasında alınan 3 nolu ara kararı gereğince, dosyanın 1 YMM, 1 SMM ve 1 makine mühendisi bilirkişiden oluşan heyete tevdi ile davacı şirketin ticari defter ve kayıtları incelenerek ve davacı şirket merkezinde yerinde inceleme yapılmak ve tüm malvarlığı görülerek şirketin gerçek malvarlığı bilançosu çıkartılmak suretiyle davacı şirketin TTK 376, İİK 179/1 maddeleri kapsamında borca batık durumda olup olmadığı,

İİK 178. maddesi kapsamında aciz halinde olup olmadığı konularında rapor tanzim edilmesinin istenilmesine karar verildiği ve bilirkişiler serbest muhasebeci mali müşavir ..., serbest mali müşavir ..., makine mühendisi ... tarafından sunulan 17.11.2022 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle, kaydi değerlere göre -18.392.934,42 TL ve rayiç değerlere göre -21.332.529,62 TL özkaynak tutarı olan şirketin borca batık durumda bulunduğu ve iflasına karar verilmesinin uygun olacağı yönünde görüş ve kanaat belirtilmiştir.

Mahkememizin 16.12.2022 tarihli ara kararı gereğince gelen icra dosyaları borç bilgileri, iptali istenen tasarrufun davacı aktifinde yer alması halinde güncel borca batıklık bilançosunun seçenekli olarak düzenlenmesi için dosyanın önceki bilirkişi heyetine tevdiine karar verildiği ve bilirkişiler serbest muhasebeci mali müşavir ..., serbest mali müşavir ..., makine mühendisi ... tarafından sunulan 29.03.2023 havale tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle, kaydi değerlere göre özkaynak tutarı -17.928.274,20 TL olup rayiç değerlere göre özkaynak tutarının ise - 26.958.519,21 TL olduğunun tespit edildiğini, iptali istenen tasarrufların aktif değeri, icra dosya alacaklılarının borç farkları da eklendiğinde şirketin borca batık olduğu yönünde görüş ve kanaat belirtilmiştir.

Mahkememizin 30.03.2023 tarihli duruşmasında alınan 4 nolu ara kararı gereğince davacı şirket adına halen kayıtlı görünen ... İlçesi, ...

Mevkii 734 ada 8 parselde, 1 nolu Bodrum+Zemin Kat ile aynı parselde yer alan 2 nolu Bodrum+Zemin Kat+Asma+1+2+Çatı piyesi olarak kayıtlı bağımsız bölümlerin rapor tarihi itibari ile güncel rayiç değerlerinin SPK lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanı bilirkişi vasıtasıyla tespiti için ...Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmasına karar verilmiş, bilirkişi ... tarafından sunulan 12.10.2023 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle, Dava konusu ... İli ... İlçesi, ...

Mevkii 734 ada 8 parsel üzerinde bulunan 1 nolu Bodrum + Zemin Kat ile aynı parselde yer alan 2 nolu Bodrum + Zemin Kat + Asma +1 + 2 + Çatı Piyesi olarak kayıtlı bağımsız bölümlerin değerlerini etkileyen tüm objektif ölçüler dikkate alınarak, çevrede oluşan serbest piyasa arsa rayiçleri de araştırılarak hak ve nefaset kurallarına göre rapor tarihi itibari ile güncel değerlerinin;

1.NOLU BODRUM+ZEMİN KATIN TOPLAM DEĞERİ 918.750,00 TL

2.NOLU BODRUM+ZEMİN KAT+Asma+1+2+ÇATI PİYESİNİN TOPLAM DEĞERİ 9.924.500,00 TL

DAVA KONUSU 1 VE 2 NOLU BAĞIMSIZ BÖLÜMLERİN TOPLAM DEĞERİ 10.843.250,00 TL olabileceği yönünde görüş ve kanaat belirtilmiştir.

Mahkememizin 19.10.2023 tarihli duruşmasında alınan 1 nolu ara kararı gereğince ... Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan talimat gereklerinin yerine getirilmesi için ayrıca 1 fen bilirkişisi görevlendirilmesine, Fen Bilirkişi ile SPK lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanı bilirkişi refakete alınıp keşif icra edilerek ... İlçesi, ... .. Mahallesi, 220 ada 4 parsel, 221 ada 3 parsel, 221 ada 2 ve 220 ada 1 parsel sayılı taşınmazların rapor tarihi itibari ile güncel rayiç değerlerinin tespit edilmesinin istenilmesine karar verilmiş; Bilirkişi ...tarafından sunulan 08.02.2024 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle, dava konusu 4 (dört) adet taşınmazın keşif tarihi (01.05.2024) ve dava tarihi (01.02.2022) itibari ile değerlerin;

TAŞINMAZLAR DEĞER TABLOSU

S.N Köy/Mah. Ada/Parsel Keşif Tarihi (05.01.2024) Dava Tarihi (01.02.2022) 1 ... ... 1.800.000,00 TL 747.535,18 TL 2 ... ... 145.000,00 TL 60.218,11TL 3 ... ... 40.000,00 TL 16.611,89 TL 4 ... ... 80.000,00 TL 33.223,79'TL

TOPLAM 2.065.000,00 TL 857.588,97 TL

şeklinde olduğu belirtilmiştir.

Bilirkişi ...tarafından sunulan 16.01.2024 tarihli raporda özetle, Dava konusu 220 ada 1 nolu parselin tapuda tarla vasfıyla, 843.99 m2 yüzölçümüyle... adına kayıtlı olduğunu keşif tarihi itibariyle taşınmaz da tarımsal bir faaliyette bulunulmadığını, boş olduğunu;

Dava konusu 220 ada 4 nolu parselin tapuda tarla vasfıyla, 66998.58 m2 yüzölçümüyle ... adına kayıtlı olduğunu keşif tarihi itibariyle taşınmaz da tarımsal bir faaliyette bulunulmadığını, boş olduğunu;

Dava konusu 221 ada 2 nolu parselin tapuda bahçe vasfıyla, 416.11 m2 yüzölçümüyle ... adına kayıtlı olduğunu keşif tarihi itibariyle taşınmaz da tarımsal bir faaliyette bulunulmadığını, boş olduğunu;

Dava konusu 221 ada 3 nolu parselin tapuda bahçe vasfıyla, 815.27 m2 yüzölçümüyle ... adına kayıtlı olduğunu keşif tarihi itibariyle taşınmaz da tarımsal bir faaliyette bulunulmadığını, boş olduğununu tespit edildiği belirtilmiştir.

Mahkememizin 30.05.2024 tarihli duruşmasında alınan 2 nolu ara kararı gereğince davacı şirket yetkilisinin isticvabından sonra dosyanın önceki bilirkişilere tevdi ile davacı şirketin güncel rayiç değerlere göre borca batıklık bilançosunun düzenlenmesinin istenilmesine,

bilirkişilerden davacının aktifinde mevcut mal varlıklarının dikkate alınarak ve davacının dava tarihinden önce devrettiği ve kıymetleri tespit ettirilen taşınmazların da şirket aktifinde yer aldığı kabul edilerek güncel borca batıklık bilançosunun seçenekli olarak hesaplanmasının istenilmesine karar verildiği ve bilirkişiler serbest muhasebeci mali müşavir..., serbest mali müşavir ..., makine mühendisi ... tarafından sunulan 19.04.2025 havale tarihli bilirkişi 2 ek raporunda özetle,

Şirketin aktifinde mevcut mal varlıkları dikkate alınarak kaydi değerlere göre özkaynak tutarının -18.392.934,42 TL ve rayiç değerlere göre özkaynak tutarının ise -27.514.179,43 TL olduğu ve bu nedenle şirketin borca batık durumda olduğu, şirketin dava tarihinden önce devrettiği ve kıymetleri tespit ettirilen taşınmazların da şirket aktifinde yer aldığı kabul edilerek kaydi değerlere göre özkaynak tutarının -17.928.274,20 TL ve rayiç değerlere göre özkaynak tutarının ise -14.605.929,43 TL olduğu ve bu nedenle şirketin borca batık olduğu ve dosyaya sunulan raporları arasında bir çelişki bulunmadığı yönünden görüş ve kanaat belirtilmiştir.

Davacı şirkete ait taşınmazların tespit tarihinden sonra taşınmaz fiyatlarında önemli oranda bir artışı bulunmadığı ve davacıya ait taşınmazın bedellerinin %100 artması halinde dahi borca batıklık durumunun değişmeyeceği anlaşılmakla alacaklı ... Bankası vekilinin yeniden bilirkişi incelemesi yapılması talebi yerinde görülmeyerek tahkikata son verilmiştir.

Tüm Dosya Kapsamı Birlikte Değerlendirildiğinde

Dava, TTK 376, 377 ve İİK 178. madde kapsamında iflasın açılması istemine ilişkindir.

Uyuşmazlık, davacı şirketin TTK 376 maddesi kapsamında güncel rayiç değerlere göre borca batık durumda olup olmadığı, İİK 178. maddesi kapsamında davacı şirketin aciz halinde olup olmadığı, İİK 179. maddesi kapsamında doğrudan iflas koşullarının oluşup oluşmadığı konularından ibarettir.

Dava, borca batık durumda bulunan şirketin resen borca batık durumda olduğunun belirtilerek iflasın ihbarı niteliğinde bulunan iflas davası istemine ilişkindir. Konuyu düzenleyen 2004 sayılı İİK nın 178-179 ve 6102 sayılı TTK'nın 376.maddelerinde sermaye şirketlerinin herhangi bir icra veya iflas takibine maruz kalmadan temsilcileri tarafından borca batık durumda oldukları mahkemeye yapılacak bir başvuru ile iflasını isteyebilecekleri düzenlenmiştir.

İİK'nın 178. ve 179. maddesi uyarınca iflasa karar verilebilmesi için şirketin borca batık durumda olması gerekir. Aciz hali borçlunun ödeme araçlarından yoksunluğu nedeniyle, derhal ödemesi gereken para borçlarını ödemek konusundaki iktidarsızlığıdır, borca batıklıkta ise, borçlunun malvarlığındaki aktif değerler toplamının, pasif değerler toplamını karşılayamaması durumudur.

Borçlunun aciz hali ne kadar ağır olursa olsun (İİK.nun 178/III deki durum olmadıkça) kendi iflasını isteyen borçlu aciz halinde bulunduğunu ispat etmek zorundadır. İflas talebi üzerine mahkemede bilirkişi incelemesi yaparak iflas talebinin yerinde olup olmadığını belirler. Borca batıklığın tespiti için TTK'nın 324. maddesi uyarınca bir borca batıklık bilançosu hazırlanmalıdır.

TTK'nın 324. maddesine göre borca batıklık bilançonda aktiflerin rayiç değerden bilançoya geçirilerek borca batıklık bilançonun çıkarılması gerekir. Böyle bir talep üzerine mahkemece, bu şirketin öncelikle borca batık durumda olup olmadığı rayiç değerlere göre tespit edilmelidir.

Bunun için mahkemeye ibraz edilen bilanço üzerinde mahallinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak, rayiç değerler ve yapılan araştırma ve inceleme sonucu elde edilen gerçekçi verilere göre bilirkişilerce yeniden oluşturulacak şirket bilançosu (borca batıklık bilançosu) da dikkate alınıp bir sonuca gidilmelidir.

Borca batıklık, TTK’nın 324. maddesinde gösterilen şekilde varlıkların rayiç değerini belirlemek ve İİK’nın 178/1. madde ve fıkrasında belirtilen alacaklılar listesinde gösterilenler ile gerçek anlamda tespit edilebilecek diğer borçların tutarına göre belirlemelidir. Borca batıklıktan kurtulma ise tüm borçların ödenmesi anlamına gelmeyip, aktifin pasiften fazla olmasını ifade eder.

Bir sermaye şirketinin borca batıklık bildiriminde bulunarak iflasını istemesi halinde, bu durumun mahkemece re’sen tespiti gerekir. Bu tespitin yapılmasında, davacının sunduğu delillere ek olarak, mahkemece gerekli görülen diğer delillerin toplanması, bu kapsamda ilgisi görülen kamu kurumlarından alınacak bilgiler, yapılacak keşif ve mahkemece atanacak bilirkişilerce düzenlenecek raporlar da değerlendirilmelidir.

Borca batıklığın tespitinde sadece davacının kayıtlarına değil, varlıklarının rayiç değerlerine de özellikle bakılmalı, bu noktada, konusunda uzman bilirkişilerin görüşüne başvurulmalıdır. Dava teorisindeki genel ilkenin bir istisnası olarak, borca batıklık sadece dava tarihi itibariyle değil, yargılama safhasındaki olumlu veya olumsuz gelişmeler de dikkate alınarak belirlenmelidir." (Bkz. Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin ... E. K. sayılı ilamı)

İİK. 181. Maddesinde de, İİK. 159, 160, 164, 165, 166. Maddelerinin bu fasıl hükümlerine göre vukua gelen iflaslara da tatbik olunacağı ifade edilmiştir.

Anılan düzenlemeler çerçevesinde İİK. 166. Maddesi kapsamında ticari sicil gazetesi ve yurt düzeyinde dağıtımı yapılan gazetede ilan yapılarak dosya içine sağlanmıştır.

Davacı şirketin, dava tarihi itibarıyla ... Ticaret Sicil Müdürlüğünün ...Sicil numarası ile kayıtlı olduğu, şirketin merkezinin ... adresinde kayıtlı olduğu ve davanın İİK 154/1 maddesi kapsamında yetkili İstanbul mahkemelerinde ikame edilmiş olduğu anlaşılmaktadır.

Davacı vekili ...Şirketinin aktiflerinin, borçlarını karşılamaya yetmediğini, şirketin borca batık durumda olduğunu, şirketin doğrudan iflasına karar verilmesini talep etmiştir.

6102 sayılı TTK 542/c maddesi gereğince şirket borçları şirket varlığından fazla olduğu takdirde durumun derhal şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesine bildirilmesi yasal zorunluluktur.

İflası istenen şirketin borca batık durumda olup olmadığı konusunda rapor tanzim edilmesi için dosya bilirkişi heyetine bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişiler tarafından tanzim edilen kök ve ek raporlarda şirketin borca batık durumda olduğunun tespit edildiği yine 19.04.2025 havale tarihli 2. ek raporda; davacı şirketin kaydi değerlere göre özkaynak tutarının -18.392.934,42 TL ve rayiç değerlere göre özkaynak tutarının ise -27.514.179,43 TL olduğunun ve şirketin borca batık durumda olduğunun tespit edildiği anlaşılmakla TTK 379, TTK 542/c ve İİK 178 gereği ... Şirketinin flasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

BAŞKAN

ÜYE

ÜYE

KATİP