İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/339 K.2025/93

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

(I) TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

(1) Davacı Tarafın İddialarının Özeti:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Tic. Ltd. Şti. ile ... A.Ş. arasında yapılan sözleşme gereğince 02.01.2023 tarihinde bir takım kıymetli evrakların bulunduğu zarfı ... Şubesinden karşı firmaya teslim edilmek üzere ... Kargo ... Şubesine gönderildiğini, ...

A.Ş yetkilisi tarafından gelen kargo poşetinin tahrip edilmiş olduğu fark edildiğini, kargo poşeti yan tarafından açılarak poşet içerisinde bulunan kıymetli evrakların olmadığı tespit edildiğini, ... A.Ş yetilisi tarafından söz konusu durum derhal müvekkili şirkete bildirildiğini, dava konusu çek/çekler ve diğer kıymetli evraklar en son müvekkili şirket tarafından keşide edildiğini, müvekkili şirket yetkilisi tarafından ...

Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı dosyası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, aynı zamanda ... A.Ş tarafından ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı dosyası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, bu kapsamda çek ve kıymetli evrak niteliğinde bulunan bonoların iptali ve tevdi mahalli tayin edilmesi talepleri ile 03/01/2023 tarihinde ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesi ...

Esas numaralı dosyası açıldığını, işbu dava ile çekler yönünden bankalara ödeme yasağı kararı müzekkeresi yazıldığını, çeklerin ibraz edilmesi halinde yetkili hamilin ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesine yönlendirilmesi husunda ve ilgili banka şubelerine müzekkere yazıldığını, ... A.Ş ...Şubesi .. seri no.lu 05.05.2023 keşide tarihli 58.750,00 TL bedelli çek (Keşideci: ... Tic. A.Ş) ... 13. İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosya ile takibe konulduğunu, dava konusu çeklerin kaybolması ve hatta mevcut olayda kargo poşetinin tahrip edilmiş olduğu görüldüğünden çekin çalındığının açık olduğunu, müvekkili ile kendisinden sonra görünen ihbar olunan ... Ltd. Şti. ile hiçbir ticari ilişkisi bulunmadığını, bu husus gerek ticari defter kayıtlarında ve gerekse dinlenecek tanıklarının beyanları ile de kanıtlanacağını, ayrıca dava konusu çekte ihbar olunan ... Ltd.

Şti. ile kendisinden sonra gelen ciro alacaklısı olan ... ve diğer ciro alacaklısı ... arasındaki ticari ilişkin sahte olduğu aşikar olduğunu, açıklanan nedenlerle ve Mahkemenin re’sen nazara alacağı sair nedenlere binaen fazlaya ilişkin talep ve dava hakları haklı kalmak kaydıyla davanın kabulü ile takip konusu icra dosyalarına ilişkin borçlu olmadığımızın tespitine ve takip konusu çeklerin istirdatı ile müvekkiline iadesine, müvekkillerinin ileride zarar görmemesi adına kötü niyetli hamil tarafından başlatılan tüm icra dosyaları için ödenen paraların tedbiren alacaklı davalı onurcan bildik'e ödenmemesine kararı verilmesini,

yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

(2) Davalı Tarafın Savunmalarının Özeti:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı dava konusu çekte ciranta konumunda olup çekteki imzasına bir itirazı bulunmadığını, davacının çekin rızası dışında elinden çıkması nedeniyle çekte kendisinden sonra gelen kişiyle arasında ticari ilişki bulunmadığı yönündeki iddiası şahsi defi olup TTK 687.maddesi uyarınca müvekkiline karşı ileri sürülebilmesi mümkün olmadığını, davacı ise müvekkilinin bile bile davacının zararına hareket ettiğine dair somut hiçbir delil sunmadığını,

bu nedenle şahsi defi müvekkiline karşı ileri sürülemeyecek olup çekteki imzasına itiraz etmeyen davacı dava konusu çekten ötürü müvekkiline karşı sorumlu olduğunu, davacı çek iptal davası açtığını ve ödeme yasağı kararı aldığını belirtmiş ise de çekte ödeme yasağı bulunması çekin icra takibine konu edilmesine engel teşkil etmediği gibi müvekkilinin kötüniyetli olduğunu da göstermeyeceğini, TTK 790. maddesine göre meşru hamil, teselsül eden cirolardan anlaşılacağını, takip konusu çekin ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığına göre müvekkili TTK'nun 790. maddesine göre yetkili ve meşru hamil olduğunu,

çekin ciro yoluyla geçmesi nedeniyle müvekkilinin çekin çalıntı olup olmadığı hususunda bir bilgisi olmadığını, müvekkili çekte ödeme yasağı bulunduğunu bankaya ibraz anında öğrendiğini, bu nedenle iyiniyetli olduğunu, davacı dilekçesinde bir haber paylaşarak müvekkilinin çeki kötüniyetle iktisap ettiğini iddia etmiş ise de ilgilin haberin müvekkilline olan ilgisi anlaşılamadığını, mahkemede müvekkilinin kötüniyetli olduğu yönünde bir izlenim uyandırmak amacıyla müvekkili ilgili olmayan haberlerin paylaşılması kötüniyetli bir davranış olduğunu,

tüm bu sebeple davacı dava konusu çekten ötürü müvekkiline karşı sorumlu olup menfi tespit davasının reddini talep ettiğini, davacı dava konusu çekin kaybolduğunu iddia ederek TTK'nun 792.maddesi uyarınca çekin istirdadını talep etmiş ise de kaybolan çek başlıklı TTK'nun 792.maddesi çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin, çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olması halinde çeki geri vermekle yükümlü olduğunu hükme bağladığını, kötüniyetin ve ağır kusurun bulunması gereken zaman ise çekin bankaya ibraz anı değil çekin iktisap anı olduğunu,

bu nedenle de davacının müvekkilinin çeki iktisap anında kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiğini, somut olayda davacı müvekkilinin kötüniyetini ortaya koyan somut hiçbir delil ibraz etmediğini, bu nedenle TTK 792 maddesinde aranan şartlar olayda gerçekleşmediğini, davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini, çekte bulunan ödeme yasağının müvekkili kötüniyetli hale getirmediğini, bu nedenle çek istirdat davasının da reddine karar verilmesini, davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini savunmuştur.

(II) ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

1-... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...Esas sayılı dosyası,

2-... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma sayılı dosyası,

3-... 13. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyası,

4-... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Soruşturma sayılı dosyası,

5-... 13. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında bulunan Vakıfbank İnegöl keşide yeri, ... tarihli, ... seri numaralı, 58.750,00 TL bedelli çek aslı,

6-... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... Esas sayılı dosyasında bulunan ifade tutanakları ve dosyası,

7-... 13. İcra Dairesinin ..., ..., ... Esas sayılı dosyaları,

8-... 21. İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası,

9-... Cumhuriyet Başsavcılığı Sahtecilik ve Dolandırıcılık Bürosu'nun ...Esas sayılı dosyası,

10-... 12. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası,

11-... Asliye Ticaret Mahkemesinin ..., ..., ..., ..., ... Esas sayılı dosyaları,

12-... 46. İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası,

13-... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası,

14-... 7 Asliye Ticaret Mahkemesinin ..., ..., ... Esas sayılı dosyaları,

15-... 15. İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası,

16-... 21. İcra Dairesinin ... ve ... Esas sayılı dosyası,

17-... 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası,

18-... 14. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası,

19-... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ..., ... Esas sayılı dosyası,

20-... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası,

21-Tüm dosya kapsamı.

(III) DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, SABİT GÖRÜLEN VAKIALAR, ÇIKARILAN SONUÇ VE HUKUKÎ SEBEPLER:

Davacının davası, davaya konu çekin çalındığından bahisle davalı tarafa borçlu olunmadığının tespiti(menfi tespit) davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık temelde, davaya konu çekin davalıya usulüne uygun olarak devredilip devredilmediği, davacının davalıya çek nedeniyle borçlu olup olmadıkları noktasındadır.

Davalı Kerim Türker tarafından, davacılar ve dava dışı diğer cirantalar hakkında ... 13. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında dava konusu çeke dayalı olarak kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatılmıştır.

Eldeki dava ise menfi tespit istemiyle açılmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu(TTK)'nun 788/1. Maddesinde, açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çekin, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebileceği düzenlenmiştir. Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır(TTK m. 790).

Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır.

TTK'nın 818/1-e maddesinin atfı ile çek hakkında da uygulanan TTK'nın 687. Maddesine göre, poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.

Davacı çekte ciranta olup, çekin kendilerinde iken, çeki yasal olarak dava dışı Visam Plastik ve MetalA.Ş.'ye devrettiğini beyan etmiştir.. Davacı, kural olarak kendi aralarındaki ticari ilişkiye ilişkin defileri hamile karşı ileri süremez. Ancak, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olursa bonodan dolayı kendisine başvurulan kişi şahsi def'ilere dayanabilir.

TTK'nın 792. Maddesine göre de, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

Dosya kapsamında mevcut soruşturma dosyası nazara alındığında dava konusu çekin davacının elinden rızası hilafına çıktığı kanaatine varılmıştır. Dosya kapsamında mevcut delillerden aksi yönde bir bilgiye rastlanılmadığı gibi davalının da aksi yönde bir savunması bulunmamaktadır.

Bu durumda davacının da davalının çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini ispat etmesi gerekir. Bununla birlikte davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.

Dosya kapsamı itibariyle davacı tarafın, davalının taraf olduğu aynı nitelikte çok sayıda dava bulunduğunu beyan etmesi üzerine, UYAP üzerinden yapılan inceleme sonucu, davalı hakkında farklı hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza kovuşturması bulunduğu, bunun yanı sıra davalının farklı çok sayıda olayda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan ciro yoluyla devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği tespit edilmiştir.

Kargodan çalınan ve Türkiye'nin çeşitli yerlerinde kaybolan çek veya bonoların bir şekilde davalı şirketin eline geçmiş olması hayatın olağan akışına aykırı olup, bu durumda davalı şirketin basiretli bir işadamı gibi davranma yükümlülüğü gereği çekin iktisabında, gerekli dikkat ve özeni göstermemesi nedeniyle ağır kusurlu olduğunun kabulü gerekir(Yargıtay 11. HD'nin 26.05.2021 tarih, .... E. - ... K. sayılı kararı).

Yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, davalının dava konusu icra takibine dayanak çekin meşru hamili olduğunu ispatlayamadığı, bu haliyle davalının davaya konu çekin meşru ve yetkili hamili olmaması nedeniyle davaya konu çek nedeniyle davacıdan alacaklı olmasının da söz konusu olmadığı, eş deyişle davacının davalıya dava konusu icra takibine dayanak çekten dolayı borçlu olmadığı anlaşılmakla davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM/ Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;

Davacının davasının KABULÜNE,

1-Davacının .... 13. İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyası ve takibe dayanak ... keşide tarihli, ... Seri numaralı, 58.750,00 TL bedelli çekten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 4.013,21 TL nispi karar harcının, 1.003,31 TL peşin harçtan mahsubu ile noksan kalan 3.009,90 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

Davacı tarafından yapılan toplam 224,00 TL yargılama gideri ile 1.003,31 TL peşin harç, 179,90 TL başvuru harcı toplamı 1.407,21 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

Davacı tarafça yatırılan teminatın kararın kesinleşmesi ve talep halinde davacıya iadesine,

Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi üzerine davacıya iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 07/02/2025

KATİP

¸e-imzalıdır

HAKİM

¸e-imzalıdır Harç / Masraf Dökümü · Peşin Harç : 1.000,03 TL · Karar Harcı : 4.013,21 TL · Noksan Harç : 3.009,90 TL Teminat : 8.813,00 TL Davacı Gider Avansı · Yatırılan Avans : 710,00 TL Davalı Gider Avansı · Yatırılan Avans : 00,00 TL Yargılama gideri detayları · Posta Giderleri : 224,00 TL