İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/89 K.2024/1060

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

(I) TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

(1) Davacı Tarafın İddialarının Özeti:

Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilince ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...D.iş sayılı 01/02/2023 tarihli 150.000,00 TL tutarlı ihtiyati haciz kararından ve bu karar istinaden başlatılan ...

13. İcra Müdürlüğünün ...sayılı icra dosyası üzerinden müvekkili hakkında kambiyo senetlerine özgü takip yolu ile icra takibinden, müvekkilinin banka hesaplarına bloke konulduğunu ve bundan 06/02/2023 tarihinde haberdar olduğunu, bu karara istinaden mahkemeye ihtiyati haczin kaldırılması için 06/02/2023 tarihinde itiraz ettiğini, söz konusu müvekkili lehine ... Şirketi tarafından keşide edilen ... A.Ş. ...

Şubesine ait 28/01/2023 tarihli, ... seri numaralı, 150.000,00 TL bedelli çek müvekkili tarafından kargoya verildiğinde yalnızca kendisi tarafından kaşe ve imza edildiğini, söz konusu çek bu haliyle çalındığını, çalınması nedeniyle... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas ve ... Karar sayılı kararı ile çekip iptaline karar verildiğini, söz konusu ticaret mahkemesi dosyasına konulan çek görüntüsüne bakıldığında müvekkilinden sonra ...

Limited Şirketi, ..., ...ve ... tarafından yetkisiz ciro edildiğini, çekin mahkeme kararı ile iptal edilmiş olmasına rağmen hukuka aykırı olarak devredildiğinin görüldüğünü, ihtiyati haciz kararının alacaklı olduğunu iddia eden sözde ciranta davalı ...tarafından aldırıldığını, müvekkilinin banka hesaplarına konulan blokelerin ve sair varlıklarına konulan hacizlerin fekkedilebilmesi için takip konusu tutar icra müdürlüğüne depo edilmiş olduğundan depo edilen tutarın huzurdaki davada yargılama neticeleninceye kadar takip dosyasında alacaklı olduğunu iddia eden tarafa ödenmemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... Bankası ... şubesine ait, keşidecisi...Tic.Ltd.Şti olan, ... keşide tarihli, ... seri numaralı, 150.000,00 TL bedelli çekin yetkili hamili olduğunu, çek, yasal ibraz süresi içinde bankaya ibraz edildiğini, ancak ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ...

Karar sayılı dosyasıyla çekin iptaline karar verildiği öğrenildiğini, bu nedenle de müvekkilinin, çek iptal davasından ve ödeme yasağından önceden haberdar olamadığını ve davaya müdahale imkanını kaybettiğini, iptaline karar verilen çekin keşide tarihi 28/01/2023 tarihi olmasına rağmen, iptal kararının 25/10/2022 tarihinde yani ibraz süresinden önce verildiğini ve kesinleştiğini, mahkemenin, çekin ibraz gününü bekleyip davacıya istirdat davası açmak için süre vermek ve bunun sonucuna göre hüküm kurmak yerine çekin iptaline karar vermesinin yerinde olmadığını, dava konusu çekin de zayi olmayıp müvekkili elinde olduğunu, TTK 790. maddesinde,

meşru hamilin teselsül eden cirolardan anlaşılacağının belirtildiğini, takip konusu çekte, ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığına göre müvekkilinin yetkili ve meşru hamil olduğunu, çek bedelinin tahsil edilememesi nedeniyle müvekkili tarafından davalının da içinde bulunduğu çek borçluları hakkında ...

13. İcra Müdürlüğü'nün ...E sayılı dosyasıyla kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlattığını, bu nedenle de çekin iptaline karar verilmesi yerinde olmayıp çek iptal kararının kaldırılması gerektiğini, tüm bu nedenlerle ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar sayılı dosyasından verilen çek iptal kararının iptaline karar verilmesini, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

(2) Davalı Tarafın Savunmalarının Özeti:

Asıl davada davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı dava konusu çekin lehtarı olup çekteki imzasına bir itirazı bulunmadığını, dava dilekçesinde çekin iptal davası açıldığını, ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...E sayılı dosyasıyla çekin iptaline karar verildiğini, bu kararın ise 19/11/2022 tarihinde kesinleştiğinin belirttiğini, ancak Yargıtayın yerleşik kararlarında da belirtildiği üzere kıymetli evrakın iptali kararları maddi hukuk açısından kesin hüküm teşkil etmeyeceğini, bu kararların bir ilam değil, tespit niteliğini haiz kararları olduğunu, kıymetli evrakın zilyedi,

senedin meşru hamili olduğunu iddia ederek iptal kararının iptali istemiyle dava açıp zayi nedeniyle verilen iptal kararını her zaman ortadan kaldırabilir ve kıymetli evraka dayalı haklarını her zaman ileri sürebileceğini, bu nedenle de hasımsız olarak açılan çek iptal davalarında verilen iptal kararları davaya taraf olmayan alacaklıyı bağlamayacağını, TTK 790. maddesinde, meşru hamilin teselsül eden cirolardan anlaşılacağı belirtildiğini, dava konusu çekin ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığına göre müvekkili TTK'nun 790. maddesine göre yetkili ve meşru hamili olduğunu,

çekin ciro yoluyla geçmesi nedeniyle müvekkilinin çekin çalıntı olup olmadığı hususunda bir bilgisi olmadığını, müvekkili çekte ödeme yasağı bulunduğunu çekin bankaya ibraz edilmesinden sonra öğrendiğini, bu nedenle iyiniyetli olduğunu, tüm bunlar dışında davacı tacir olduğundan basiretli hareket etme yükümlülüğü bulunduğunu, mevzuat gereği çeklerin kargo aracılığıyla taşınması yasaklandığını, çekin cüzi bir sigorta bedeli ödeyerek güvenceli gönderilme imkanı varken mevzuat gereği yasaklanan bir yolun tercih edilmesi davacının tamamen kendi kusurundan kaynaklandığını, bu nedenle basiretsiz davranışlarının sonucuna müvekkili değil,

davacının kendisi katlandığını, zaten mevzuata aykırı hareket eden davacının kendi kusurunu müvekkiline yüklemesi 'hiç kimse kendi kusurundan yararlanamaz' ilkesine de aykırılık teşkil ettiğini, açıklanan nedenlerle davanın reddine, davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine ve vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini savunmuştur.

Asıl davada davalı ... ve ... Şirketine usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen cevap dilekçesi sunulmadığı görüldü.

Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Invamed lehine ... Şirketi tarafından keşide edilen ...A.Ş. ... Şubesi'ne ait 28.01.2023 tarihli,... seri numaralı, 150.000-TL bedelli çek ile dava dışı ... Şirketi tarafından keşide edilen...Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait 28.02.2023 tarihli, ... seri numaralı 250.000-TL bedelli çek 21.06.2022 tarihinde dava dışı ...Şirketi'ne teslim edilmek üzere ciro edilerek ...

Şubesine teslim edildiğini, ancak 22.06.2022 tarihinde kargo firmasının dağıtımı esnasında bu çeklerin olduğu kargo aracında bulunan tüm kargoların çalındığını, böylelikle çeklerin zayi olduğunu, hırsızlık olayı sonrasında, ...

Kargonun suç duyurusunda bulunduğunu, ... yelkilisi ... ise bu şikâyete istinaden ...'ne 22.06.2022 tarihinde ifade verdiğini, söz konusu ifadesinde çalınan kargolar arasında şirketlerine ... barkod ve ... fatura numaralı gönderisinin de bulunduğu belirtildiğini, hırsızlık olayına ilişkin ...

Cumhuriyet Başsavcılığı'nca soruşturma başlatıldığını, şirketlerince suç duyurusunun tarafı olmadığı için ve zayi olan çeklerde iptal edildiği için devam eden menfaati kalmadığından soruşturma numarası taraflarınca şu an bilinmediğini, dolayısıyla çekin ciro edilen firmanın eline geçmediğini, ciro tekemmül etmediğini, hak sahibi halen şirketleri olduğu için konuyu öğrenilir öğrenmez iptal kararının kaklırılması talep edilen ... Şirketi tarafından keşide edilen ...

Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait 28.01.2023 tarihli, ... seri numaralı, 150.000-TL bedelli çek ve dava dışı ... Limited Şirketi tarafından keşide edilen ...Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait 28.02.2023 tarihli, ... seri numaralı 250.000-TL bedelli çeklerin iptali için ...Asliye Ticaret Mahkemesi'ne çek iptali talepli başvuruda bulunulduğunu, ...Asliye Ticaret Mahkemesi 25.10.2022 tarih ve ... E.ve ...

K. sayılı kararı ile taleplerini haklı görerek kabul ettiğini, huzurdaki dava konusu çekin hem de dava dışı çekin zayi nedeniyle iptaline karar verildiğini, anılan karar 19.11.2022 tarihinde kesinleştiğini, akabinde şirketleri ...'in banka hesaplarına 06.02.2023 tarihinde bir anda bloke konulmasıyla davacı ... tarafından, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... D.

İş sayılı dosyası üzerinden Mahkemenin 01.02.2023 tarihli kararıyla şirketleri aleyhine 150.000-TL tutarlı ihtiyati haciz kararı alındığı öğrenildiğini, bu karara istinaden ... 13. lora Müdürlüğü'nün ...

E. sayılı icra dosyası üzerinden Invamed hakkında "Kambiyo Senetlerine Özgü Takip Yolu" ile icra takibi başlatıldığından haberdar olunduğunu, bu karara taraflarınca 06.02.2023 tarihinde itiraz edildiğini, banka hesaplarına konulan blokelerin hemen kaldırılabilmesi için takip kesinleşene kadar alacaklıya ödenmesine muvafakat etmediklerini bildirdiklerini, ... 13. İcra Müdürlüğünün ...

E. sayılı dosyası borcuna mahsuben 185.451,78-TL depo edilmek zorunda kalındığını, söz konusu ödemenin de alacaklı okluğunu iddia eden davacı ...'ya yapılmaması adına ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

E, sayılı dosyası üzerinden borçlu olmadığımızın tespiti ile çekin taraflarına iadesine ilişkin ihtiyati tedbir talepli menfi tespit davası açıldığını, Mahkemece 08.02.2023 tarihinde ihtiyati tedbir taleplerinin kabul edildiğini, yargılama neticeleninceye kadar, alacaklı olduğunu iddia eden davacıya söz konusu ödemenin yapılmamasına dair tedbir kararı verildiğini, her ne kadar somut dava için usul hukukunda özel bir süre öngörülmese de şirketlerinin hak kaybına neden olmamak için şimdiden genel hukuk kuralları uyarınca hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazında bulunduklarını,

davacının huzurdaki davayı açmakta hukuki menfaati bulunmadığından davanın husumet yokluğu nedeniyle usulden reddi gerektiğini, davacının çekin iptali kararında üç aylık ilan süresine uyulmadığı yünündeki iddiasının doğru olmadığını, hali hazırda Mahkememizde görülmekte olan 2023/89 Esas sayılı dosyasında görülen menfi tespit davası varken işbu davanın açılmasında hukuki bir menfaat bulunmadığını, gerekçeleri ayrıntılı olarak açıklandığı üzere fazlaya dair ve sair har türlü dava ve talap hakları saklı kalmak kaydıyla davacının huzurdaki davayı açmada hukuki menfaati olmadığından haksız, gerçek dışı,

usule ve hukuka aykırı olarak açıları davanın öncelikle dava şartı yokluğundan olmak üzere usul yönünden reddine, ancak Mahkeme aksi kanaatte ise davanın esas yönünden reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini savunmuştur.

(II) ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

1-... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...D.İş sayılı dosya aslı.

2-... 13. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında .. 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...D.İŞ ... nolu kararı ile alınan ihtiyati haciz kararına istinaden 07/02/2023 tarihinde 185.451,78 TL ödeme yapıldığını,

3-... 13. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası,

4-... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... ve ... Esas sayılı dosyası,

5-... İl Emniyet Müdürlüğünden gelen ...için yapılan adres araştırma tutanağı,

6-... Ticaret Sicil Müdürlüğünden gelen ... Şirketinin ticaret sicil kayıtları,

7-Duruşma gün ve dava dilekçesi ilanları,

8-Tüm dosya kapsamı.

(III) DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, SABİT GÖRÜLEN VAKIALAR, ÇIKARILAN SONUÇ VE HUKUKÎ SEBEPLER:

Asıl davada davacının davası İİK 72.maddesi gereğince çalıntı çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti davasıdır.

Davalı birleşen dava davacısının davası ise ...Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptaline ilişkin kararının çek iptali kararının kaldırılmasına ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 792. maddesinde " Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." hükmüne yer verilmiş olup, hükümden de anlaşılacağı üzere davacının alacağını ispat etmesi yanında, yeni hamilin çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu iktisap ettiğini de ispat etmesi gerekmektedir.

Somut olayda, yukarıda açıklandığı şekilde, kargodan çalınan çok sayıda çekin hamilinin davalı olması, bu sebeple davalı hakkında açılmış çok sayıda hukuk ve ceza dosyası ile savcılık soruşturması bulunmasının, hayatın olağan akışına uygun olmadığı,

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 792. maddesine göre normal şartlarda çeki elinde bulunduran kişinin kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunun kanıtlanması gerekirken, hayatın olağan akışına aykırı şekilde kargodan çalınan ve soruşturma ya da dava konusu olan bir çok çeki olduğu gibi bu çekide elinde bulunduran davalının çeki iyi niyetle ve ağır kusuru olmadan elinde bulundurduğunu kanıtlaması gerektiği, burada ispat yükünün yer değiştirdiği, dosya kapsamına göre davalının çeki, geçerli bir hukuki ilişkiye dayanarak iyi niyetli ve ağır kusuru olmadan elinde bulundurduğunu kanıtlayamadığı anlaşılmaktadır.

Yapılan yargılama, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu çekin davacının elinde iken rızası hilafına elinden çıktığı, davacının bu şekilde elinden çıkan çekin çalıntı çek nedeniyle hakkında bir çok kovuşturma ve soruşturma dosyası bulunan davalı ...tarafından yine aynı nedenle hakkında bir çok kovuşturma ve soruşturma dosyası bulunan davalı ...'ye ciro edildiği, bu haliyle davalıların dava konusu çekin meşru hamili olduklarını ispatlayamadıkları anlaşılmakla davacının davasının kabulüne, davalı birleşen dava davacısı ...'nın davasının reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM/ Gerekçesi yukarıda belirtildiği üzere;

Asıl davada davacının davasının KABULÜNE,

-Davacının dava konusu ... 13. İcra Dairesinin ...Esas sayılı takip dosyasına dayanak 28/01/2023 keşide tarihli ... Şubesine ait ... seri numaralı, keşidecisi ... Limited Şirketi olan 150.000,00 TL bedelli çekten dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitine,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 10.246,50 TL nispi karar harcının, 2.561,63 TL peşin harçtan mahsubu ile noksan kalan 7.684,87 TL harcın davalılardan alınarak hazineye irad kaydına,

Davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,

Davacı tarafça dosyaya yatırılan teminatın kararın kesinleşmesi ve talep halinde davacıya iadesine,

Davacı tarafından yapılan toplam 18.701,00 TL yargılama gideri ile 2.561,63 TL peşin harç, 179,90 TL başvuru harcı toplamı 21.442,53 TL'nin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,

Suç üstü ödeneğinden karşılanan 11.904,00 TL basın ilan kurumu ücretinin davalılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

Birleşen davada davacının davasının REDDİNE,

Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 427,60 TL nispi karar harcının, 2.561,63 TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye kalan 2.134,03 TL harcın kararın kesinleşmesi ve talep halinde davacıya iadesine,

Davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalıların gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 27/12/2024

KATİP

¸e-imzalıdır

HAKİM

¸e-imzalıdır

ASIL DAVA YÖNÜNDEN

Harç / Masraf Dökümü Peşin Harç : 2.561,63 TL Karar Harcı : 10.246,50 TL Noksan Harç : 7.684,87 TL

Davacı Gider Avansı Yatırılan Avans : 19.094,00 TL

Davalılar Gider Avansı Yatırılan Avans : 00,00 TL

Yargılama gideri detayları Posta Giderleri : 1.493,00 TL Basın ilan kurumu Ücreti toplamı : 17.208,00 TL

BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN

Harç / Masraf Dökümü · Peşin Harç : 2.561,63 TL · Karar Harcı : 427,60 TL · Bakiye Harç : 2.134,03 TL Davacı Gider Avansı · Yatırılan Avans : 1.010,00 TL Davalı Gider Avansı · Yatırılan Avans : 00,00 TL Yargılama gideri detayları · Posta Giderleri : 599,00 TL