İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/37 K.2026/321

Mahkememizin 17/10/2024 tarihli ... Esas ... Karar sayılı kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin 11/12/2025 tarihli ...Esas ...Karar sayılı ilamı ile kaldırılmakla dosya mahkememizin yukarıda yazılı esasına kaydedildi, Yabancı Hakem Kararının Tanınması ve Tenfizi talepli davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... (...)'nun “... (...) silahlı terör örgütüne üye olmak ve terörizmin finansmanı suçlarından dolayı yürütülen soruşturma kapsamında ... 6. Sulh Ceza Hakimliği'nin 23.01.2017 tarih ve... Değişik İş sayılı kararı ve ... 9. Sulh Ceza Hâkimliği'nin 02.02.2017 tarih ve...

Değişik İş sayılı kararı ile ...Şirketi'ne (...) ve ... bünyesinde bulunduğu tespit edilen diğer 11 şirkete kayyım olarak atandığını, ... hisselerinin %4'lük kısmının sahibi olduğunu iddia eden ... vatandaşı ... tarafından ... Hükümeti ile ...

Hükümeti arasında akdedilen ... yükümlülüklerinin ... tarafından ihlal edildiği gerekçesiyle ... (...) nezdinde 30.09.2019 tarihinde tahkim başvurusunda bulunulduğunu, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli ve ... sayılı yazısı ile söz konusu tahkim davasında uyuşmazlık konusu yapılan hususların, Kurumlarının görev alanına girmesi ve her türlü bilgi ve belgenin Kurumlarında bulunması sebebiyle.

TMSF'nin asli işlev üstlenmesi, daha önce yürütülen bu tür tahkim süreçlerindeki uygulamalar dikkate alınarak yerli veya yabancı avukatlık ortaklıklarından hizmet satın alınması, söz konusu tahkim davasına ilişkin yargılama giderleri ve davanın takibine yönelik yapılacak tüm harcama ve ödeme işlemlerinin ... tarafından gerçekleştirilmesi,

davanın 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde Cumhurbaşkanlığı Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürlüğü koordinatörlüğünde ... ve hizmet satın alınmasına ihtiyaç duyulması halinde hizmet satın alınacak avukat ve/veya avukatlık ortaklıklarınca birlikte yürütülmesinin uygun görüldüğünün bildirildiğini, ... tarafından söz konusu tahkim başvurusunda;... şirketleri yönetiminin kayyımlara devredilmesine ilişkin kararın iptal edilmesi,

... şirketinin 2016 - 2019 tarihleri arasında elde etmiş olduğu kardan hissesine karşılık gelen kar payı ve diğer hak ve ödemelerin faiziyle birlikte eksiksiz ödenmesi, şirkete ait denetim raporu, mali tablolar, bütçe, strateji planlaması dahil olmak üzere şirket yönetimiyle ilgili bilgilerin eksiksiz açıklanması ile davacının Yönetim Kurulu üyeliği görevine iadesi talep edildiğini, uğranıldığı iddia ettiği zararların 36.000.000 USD tutarında olduğunun belirtildiğini,

Tahkim dosyasından 18.10.2023 tarihinde verilen karar ile ...'ın iddiaları reddedilerek tahkim masrafları olarak 355.000 EUR ve vekalet ücreti ile diğer masraflara karşılık olarak 556.655,78 USD tutarın Türkiye Cumhuriyeti'ne ödemesine hükmedildiğini, bu kapsamda tahkim dosyasının takibi için gerekli tüm harcamaların kurumları tarafından yapıldığını, tahkim kararında Türkiye Cumhuriyeti lehine hükmedilen 355.000 EUR tahkim masrafı ve vekalet ücreti ile diğer masraflara karşılık olarak 556.655,78 USD'nin kurumları tarafından tahsili zarureti hasıl olduğunu,

söz konusu tutarların tahsili için işbu davaya konu tahkim kararının tenfizi gerekmekte olduğunu, kararın tenfizi için 5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunu'nda (MÖHUK) aranan tüm şartların sağlandığını, tüm bu nedenlerden dolayı ve mahkemece resen takdir olunacak nedenlerle. 18/10/2023 tarihli ve ... dosya numaralı ... kararının tanınması ve tenfizini, başta ...

Şirketi'ndeki hisseleri olmak üzere davalının Türkiye Cumhuriyeti nezdindeki her türlü nakit, taşınır ve taşınmaz malları hak ve alacakları üzerinde. HMK'nın 389. Maddesi uyarınca ihtiyati tedbir kararı verilmesini, tenfize konu kesinleşmiş tahkim kararı gözetilerek ...

Şirketi'ndeki hisseleri de dahil olmak üzere davalı yedinde olanlar ile tahkim kararı tarihinden itibaren üçüncü kişiler nezdindeki doğmuş/doğacak hak ve alacakları ile her türlü taşınır ve taşınmaz malları hak ve alacaklarına ilişkin davalıya tebligat çıkarılmadan dosya üzerinden takdiren teminatsız, İİK'nın 257. Maddesi uyarınca ihtiyati haciz kararı verilmesini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretini davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı cevap dilekçesinde özetle. 6100 Sayılı Kanununun 6. maddesi uyarınca genel yetkili mahkemenin davalının gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, dava yetkisiz mahkemede açıldığından ve yerleşim yeri Büyükçekmece ilçesi olduğu için davanın yetkili mahkemeye gönderilmesini öncelikle talep ettiğini, ... uyruklu bir iş adamı olduğunu ve ...

Şirketi'nin %4 hissedarı olduğunu, kendi dışında gelişen olaylar neticesinde hissedarı olduğu şirketi 2017 yılından beri ...'nin yönettiğini, yaşanan mağduriyeti gidermek ve yabancı yatırımcı olması nedeniyle Unictral nezdinde 2019 yılında tahkim başvurusu olduğunu ve 2023 yılında başvurunun reddedilerek tahkim ve diğer masrafların tarafına hükmedildiğini ancak 4686 Sayılı Milletlerarası Tahkim Kanununun 15. maddesi uyarınca anılan tahkim kararı kesinleşmediğini, bu sebeple açılan davanın reddi gerektiğini,

ayrıca davacı tarafın ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir kararının reddi gerektiğini çünkü hissedarı olduğu ancak tasarrufta bulunamadığı şirket üzerinde kontrol yetkisinin ... olduğunu, bu sebeple şirket değeri gözetildiğinde bu talebin reddi gerektiğini, tüm bu nedenlerle ve mahkemece gözetilecek sebepler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, öncelikle dava yetkisiz mahkemede açıldığı için ve MTK md. 15 uyarınca tahkim kararı kesinleşmediğinden davanın reddini, mahkeme aksi kanaatte ise davacının ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz talebinin reddi ile iyi niyetli pay sahibi olarak müsaderesine karar verilen hissedarı olduğu ...

Şirketi'nin ... tarafından ihale yoluyla satışının bekletici mesele yapılmasını talep etmiştir.

Mahkememizce, davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile reddine dair verilen karar İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi...E,... K sayılı kararı ve "...Dosya arasında bulunan Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürlüğü'nün... tarihli ve ... sayılı yazısı ile söz konusu tahkim davasında uyuşmazlık konusu yapılan hususların, Kurumlarının görev alanına girmesi ve her türlü bilgi ve belgenin Kurumlarında bulunması sebebiyle.

TMSF'nin asli işlev üstlenmesi, daha önce yürütülen bu tür tahkim süreçlerindeki uygulamalar dikkate alınarak yerli veya yabancı avukatlık ortaklıklarından hizmet satın alınması, söz konusu tahkim davasına ilişkin yargılama giderleri ve davanın takibine yönelik yapılacak tüm harcama ve ödeme işlemlerinin ... tarafından gerçekleştirilmesi,

davanın 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde Cumhurbaşkanlığı Hukuk ve Mevzuat Genel Müdürlüğü koordinatörlüğünde ... ve hizmet satın alınmasına ihtiyaç duyulması halinde hizmet satın alınacak avukat ve/veya avukatlık ortaklıklarınca birlikte yürütülmesinin uygun görüldüğünün" bildirildiğine dair yazı bulunmaktadır.

Görevlendirme yazısı kapsamında kamu tüzel kişiliğine haiz, idarî ve mali özerkliğe sahip bir kuruluş olan ...'nin eldeki uyuşmazlıkta Türkiye Cumhuriyeti adına yetkilendirildiği, bu uyuşmazlıkla ilgili taraf sıfatının ...'ye ait olduğu... " şeklindeki gerekçe ile kaldırılmakla dosya yeniden esasa kaydedilerek yargılamaya devam edilmiştir.

Davalı taraf anılan hakem kararının kesinleşmemiş olduğunu iddia ettiğinden mahkememizin 21.01.2026 tarihli tensip ara kararı kapsamında davacı vekiline, tahkim kararının kesinleşip kesinleşmediği konusunda beyanda bulunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmiş, davacı vekili 04.02.2026 havale tarihli dilekçesi ile Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuku Komisyonu (...) nezdinde görülen ... sayılı dava dosyasına ilişkin 18.10.2023 tarihli kararın kesinleştiğine ilişkin şerhin ibraz edildiği anlaşılmıştır.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe

Dava, yabancı hakem kararının tanınması ve tenfizi istemine ilişkindir.

Uyuşmazlık, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine başvurulan tahkim yargılaması neticesinde verilen Birleşmiş Milletler Uluslararası Ticaret Hukuk Komisyonu (...)'nun 18/10/2023 tarihli ve ... dosya numaralı kararının kesinleşip kesinleşmediği, tahkim kararının tanınması ve tenfizine karar verilmesi için gereken koşulların mevcut olup olmadığı konularında toplanmıştır.

Bazı iki taraflı yatırımların korunması ve teşviki antlaşmalarında, bir uyuşmazlık halinde başvurulabilecek çözüm yolları kesin seçime tabi olarak düzenlenmemiştir. Bu antlaşmalar, yatırımcıya çeşitli ve farklı uyuşmazlık çözüm yolları arasında bir alternatif sunmaktadır. Doktrinde bu şekildeki düzenlemelere, “cafeteria style” yöntemi denmektedir. Türkiye’nin imzaladığı birçok iki taraflı yatırım antlaşmasında, uyuşmazlıkların çözümü için alternatifli bir sistem getirilmiştir.

Bu antlaşmalarda genel olarak, yerel mahkemeye, ...’e ve ... Tahkim Kuralları uyarınca kurulacak tahkim mahkemesine başvuru düzenlenmiştir. Bu çözüm yollarının üçüne birden yer veren antlaşmalar yanında, bunlardan sadece ikisine yer veren antlaşmalar da bulunmaktadır. Bazı antlaşmalarda ise sadece ICSID’e başvuru olanağı tanınmıştır. (Türkiye’nin Taraf Olduğu İkili Yatırım Antlaşmalarındaki Diğer Uyuşmazlık Çözüm Yöntemlerinin Tahkime Etkisi Dr. Öğr.

Üyesi Rumeysa PARTALCI , TAAD | Ocak 2024 Türkiye Adalet Akademisi Dergisi )

..., uluslararası ticaret hukuku alanında Birleşmiş Milletler sisteminin temel organı olarak, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun ... tarihli ve ... sayılı kararıyla, uluslararası ticaretin uyumlaştırılması, birleştirilmesi ve modernleşmesi görevlerini yürütme amacıyla Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun bir yan kuruluşu olarak kurulmuştur. ... Tahkim Kuralları 43 maddeden oluşmaktadır ve taraflarca milletlerarası ticari ilişkilerden kaynaklanan uyuşmazlıkların ad hoc tahkimde yürütülmesine ilişkin kuralları düzenlemektedir. ... Tahkim Kurallarında taraf iradesine öncelik verilmekte ve kuralların uygulanabilmesi için tarafların sözleşme ile bu kuralları kabul etmiş olmaları gerekmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile Kuveyt Devleti arasında Yatırımların Karşılıklı Korunması ve Teşviki Antlaşması'nın imzalandığı hususunda ihtilaf bulunmamaktadır.

Yabancı hakemin kendi usul kurallarına( işbu davada ... Tahkim Kurallarına) bağlı kalarak verdiği kararın tenfizi istemli davadaki dava şartlarının mevcut olup olmadığı tenfiz kararının talep edildiği ülkenin usul hukukuna göre tayin ve tespit olunur. Bu durum, milletlerarası alanda usul hukukundaki “...” prensibinin, diğer bir deyişle mahkemenin kendi usul hukukuna tabii olması prensibinin bir gereğidir.

5718 sayılı MÖHUK'un 1.maddesinde, Kanun'un uygulama alanı düzenlenmiş, anılan maddede, yabancılık unsuru taşıyan özel hukuka ilişkin işlem ve ilişkilerde uygulanacak hukukun, Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi, yabancı kararların tanınması ve tenfizinin bu kanunla düzenlendiği, Türkiye Cumhuriyetinin taraf olduğu milletlerarası anlaşmaların özel hükümlerinin saklı olduğu belirtilmiştir. ... Konvansiyonu 53.ve devamındaki maddelerden; kararın ilgili devlet mahkemelerinden verilmiş bir karar gibi uygulanmasının sağlanması gerektiği anlaşılmaktadır.

Devletler ve Diğer Devletlerin Vatandaşları Arasındaki ... Hakkında Konvansiyon (...)'un 54/1. maddesinde; her üye ülkenin bu sözleşmeye uygun olarak verilmiş her kararı bağlayıcı kabul edeceği ve kararın parasal yükümlülüklerini kendi sınırları içerisinde kendi Devletinin mahkemesinin nihaî bir kararı gibi yerine getireceği düzenlendikten sonra, aynı maddenin ikinci fıkrasında bu kararların akit ülke sınırlarında uygulanma usulü düzenlenmektedir.

Buna göre; bu kararların akit ülkelerde tanınmasını ve yürütülmesini isteyen tarafın, âkit devletin bu amaçla atayacağı uygun bir mahkeme veya otoriteye başvurarak Genel Sekreterce onaylanmış kararın bir örneğini sunmaları gerekmektedir. Her ne kadar söz konusu Devletler ve Diğer Devletlerin Vatandaşları Arasındaki ...

Hakkında Konvansiyon (...)'un amacı; ekonomik gelişme için uluslararası işbirliği ihtiyacı ve uluslararası özel yatırımların buradaki rolü göz önüne alınarak, âkit tarafların ve âkit devletlerin vatandaşlarının bu tip anlaşmazlıkları uluslararası uzlaştırma ve hakemliğe sunmaları için kolaylık sağlanması olarak açıklanmış ve bu kararlar hakkında yabancı kararların tanınması ve tenfizini düzenleyen MÖHUK’un 60. ve devamı maddelerinde düzenlenen tenfiz ve tanıma gibi bir usule yer verilmemiş ise de;

bu kararların akit devletlerde uygulanabilmesinin ön koşulu olarak Sözleşme’nin 54/2. maddesinde düzenlenen, âkit devletin bu amaçla atayacağı uygun bir mahkeme veya otoriteye başvuru şartı gibi özel bir düzenleme getirilmiştir.

Sözleşmenin 54. maddesinde akit devletin, kararın uygulanması ve yürütülmesi noktasında bir otorite (mahkeme) atamaması halinde kararın doğrudan uygulanacağına, icra takibine konu edileceğine ilişkin bir hüküm de bulunmamakla; bu şart yerine getirilmeden söz konusu kararların doğrundan iç hukukta uygulanma olanağı bulunmadığının kabulü gerekir.

Devletler ve Diğer Devletlerin Vatandaşları Arasındaki Yatırım ...Konvansiyon (...)'un Altıncı Bölümünde yer alan , "Kararın Tanınması ve Yürürlüğü" başlıklı 53.maddesi:

(1) Karar tarafları bağlayıcı olacak, daha üst bir makama götürülmeyecek veya bu sözleşmede öngörülenler dışında bir çözüme konu olmayacaktır. Taraflar, bu sözleşme hükümlerine göre kararın yürütülmesi durdurulmadıkça karara uyacaklar ve hükümlerini yerine getireceklerdir.

(2) Bu bölümün amacı uyarınca «karar» 50, 51 ve 52 nci maddeler çerçevesinde verilmiş kararları yorumlayacak, düzeltecek ve geçersiz kılabilecek kararları da içerecektir.

Sözleşmenin bu bölümü ile yapılan düzenlemeler kapsamına göre karara karşı başvuru yapılması halinde kararın uygulanmasının durdurulması heyetin taktirine bırakılmıştır. Yalnızca heyete başvuru yapılması ve yürütmenin durdurulması talebinde de bulunulması halinde yürütmenin erteleneceği düzenlenmiştir.Yani karara karşı herhangi bir başvuru yoksa yürürlüğünün durdurulması da söz konusu olmayacaktır. Takip dosyası ve dosya kapsamına göre sözleşmenin 5. bölümü kapsamında kararın yorumu, düzeltilmesi veya geçersiz kılınması ile ilgili taraflarca heyete yapılmış başvurunun varlığı iddia ve ispat edilmemiştir.

Devletler ve Diğer Devletlerin Vatandaşları Arasındaki ...Hakkında Konvansiyon (...)'un 54.maddesi: " (1) Her üye ülke bu sözleşmeye uygun olarak verilmiş her kararı bağlayıcı kabul edecek ve kararın parasal yükümlülüklerini kendi sınırları içerisinde kendi Devletinin mahkemesinin nihaî bir kararı gibi yerine getirecektir. Federal Anayasalı bir âkit ülke bu kararı Federal mahkemelerde yürütecek ve bu mahkemelerin karara Federe Devletin mahkemelerinin nihaî bir kararı gibi yaklaşmalarını sağlayacaktır.

(2) Bir âkit ülkenin sınırları içerisinde bu kararın tanınmasını ve yürütülmesini isteyen taraf, âkit devletin bu amaçla atayacağı uygun bir mahkeme veya otoriteyi Genel Sekreterce onaylanmış kararın bir örneği ile donatacaktır. Her âkit devlet bu amaçla atayacağı uygun bir mahkemeyi veya diğer otoriteyi ve daha sonra bu atamada yapılacak değişikliği Genel Sekretere bildirecektir.

(3) Kararın uygulanması, bu uygulamanın sınırları içinde âkit devletin kararların uygulanmasına ilişkin yapacağı kanunları gereğince yapılacaktır.

Devletler ve Diğer Devletlerin Vatandaşları Arasındaki ... Hakkında Konvansiyon (...)'un 55.maddesi : " 54 üncü maddedeki hiçbir şey, âkit devletin veya herhangi bir yabancı devletin uygulamadan imtina edebileceği şekilde, âkit devletin yürürlükteki kanunlarına bir «deregasyon» (aykırılık) olarak yorumlanamaz.

" şeklinde düzenlenmiştir.

Açıklanan ilkeler çerçevesinde somut talep değerlendirildiğinde; ... Korunması ve Teşviki Antlaşması'nın imzalandığı, hakem kararının genel ahlâka veya Türk kamu düzenine aykırı olduğunun iddia edilmediği, hakem kararına konu olan uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözümünün mümkün olduğu ve... Komisyonu (...) nezdinde görülen ... sayılı dava dosyasına ilişkin 18.10.2023 tarihli kararın kesinleşmiş olduğu, ... ve devamındaki maddelerden; kararın ilgili devlet mahkemelerinden verilmiş bir karar gibi uygulanmasının sağlanması gerektiği anlaşılmakla 18.10.2023 tarihli ... dosya numaralı ... kararının tanınmasına ve tenfizine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

BAŞKAN ... ÜYE ... ÜYE ... KATİP ...