İstanbul 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/232 K.2024/107

İstanbul BAM 16.HD’nin 2020/1459 esas-2022/1630 karar ve 7.10.2022 tarihli Kaldırma karar üzerine dava dosyası Mahkememizin 2022/232 esas numarasına kayıtlanmış olup, kaldırma kararı uyarınca yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA;Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 24.02.2016 tarih ve ... no ile tescilli tasarımlarından ... ve ... nolu deri desen tasarımlarının davalı şirket tarafından birebir olarak farklı renklerde kullanıldığını, tasarımlara tecavüzünün önlenmesi ve menine, ürünlerin toplatılmasına, kullanımının ve satışının durdurulmasına,hükmün tirajı en yüksek gazeteden biri ile ilanına, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla lisans seçeneceği tazminat seçim yöntemine göre şimdilik 1.000 TL maddi, 5000 TL manevi tazminatın ticari faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Kaldırma kararı sonrasında davacı vekili 2.2.2024 tarihli talep artırım dilekçesi ve ekindeki harç makbuzu ile maddi tazminat istemini 32.909.33 TL olarak talep etmiştir.

SAVUNMA. Davalı vekili beyan dilekçesinde; dava konusu deri desen tasarımlarının davalı adına 03/03/2016 tarihinde TPE ‘ne başvuru yapıldığını, ayrıca ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas ...

Karar sayılı dosya ile aynı sebepten dolayı dava açıldığını, desen tasarımları tecavüz teşkil etmediğinden bahisle haksız rekabeti gerektirecek somut bir durum olmadığından reddedildiğini, Dava konusu edinilmiş suni derilerin Çin Halk Cumhuriyetinden ithal edilerek taraflarınca iç piyasadan meşru yollarla satın alınmakta olduğunu, bu yönde faturaların sunulduğunu, suni deri satılan piyasalarda araştırma yapıldığında dava konusu deri desenlerinin 2 yılı aşkın zamandır bu işi yapan herkesçe piyasada satılıp kullanıldığını, ...

6. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas ... Karar sayılı dosyasında , ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi... Değişik İş numarası ile Bilirkişi Mustafa Darıcı tarafından düzenlenen raporunda lehlerine olduğunu, haksız dava açıldığından reddi gerektiğini beyan etmişlerdir.

DELİLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava konusu; davacının 24.02.2016 tarih ve ... no ile tescilli tasarımlarından ... ve ... nolu deri desen tasarımlarının davalı şirket tarafından birebir olarak farklı renklerde kullanıldığı iddiasıyla tasarımlara tecavüzünün önlenmesi ve menine, ürünlerin toplatılmasına, kullanımının ve satışının durdurulmasına,hükmün tirajı en yüksek gazeteden biri ile ilanına, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla lisans seçeneği tazminat seçim yöntemine göre şimdilik 1.000 TL maddi, 5000 TL manevi tazminatın ticari faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesi taleplidir. Kaldırma kararı sonrasında davacı vekili 2.2.2024 tarihli talep artırım dilekçesi ve ekindeki harç makbuzu ile maddi tazminat istemini 32.909.33 TL olarak talep etmiştir.

KALDIRMA KARARI ÖNCESİNDE MAHKEMEMİZİN 01/10/2019 Tarih ve ...sayılı ilamı ile; "... 6.Asliye Ticaret Mahkemesi... E. ... K. Sayılı uyap sisteminden celp edilen dosyası,... 5.Asliye Ticaret Mahkemesi ...

Değişik İş dosyasında sektör bilirkişisi tarafından davacının dayanak desen tasarımının piyasada yani 2015 tarihinden önce 2 yıldır bulunduğunun tespit edilmesi, davacı ve davalının dayanak Endüstriyel Tasarım Tescil Belgelerinin başvuru tarihleri, yayın tarihleri, davalının bu ürünleri daha önce Çin ülkesinden getirdiğine dair gümrük belgeleri bir arada incelendiğinde; hükme dayanak alınan son bilirkişi raporları ile ...'nın rapor içeriği nazara alındığında davacının dayanak tescilerinin başvuru tarihinden önce piyasada zaten bu tasarımların 2 yıldır kullanıldığı dolayısıyla tasarıma tecavüzün bulumnmadığı,

aynı şekilde haksız rekabet iddialarına dayalı açılan davanın da aynı gerekçe ile red edildiği dolayısıyla davalıya ait ... nolu deri desen tasarımlarının tescilli olduğu, davacının dayanak tasarımları için tarafların TPE’ye müracaatlarının 1 hafta ara ile olması, dolayısıyla her iki tarafın müracaat tarihlerinden daha sonra tasarımların aynı bültende 24.3.2016 tarihinde yayınlandığı, tarafların yayınlara bir itirazda bulunmamaları, dosyada bulunan bilirkişi ... tarafından dava konusu desenin 2 seneden beri piyasada kullanıldığının belirlenmesi,

desenin kime ait olduğunun ispata muhtaç olması hususları değerlendirildiğinde subut bulmayan davanın esastan reddine.." şeklinde karar verildiği, kararın davacı vekilince istinaf edildiği ve İstanbul BAM 16.HD’nin 2020/1459 esas-2022/1630 karar ve 7.10.2022 tarihli Kaldırma karar üzerine dava dosyası Mahkememizin 2022/232 esas numarasına kayıtlanmıştır.

KALDIRMA KARARI SONRASINDAKİ YARGILAMA VE DELİLLER

İstanbul BAM 16.HD’nin 2020/1459 esas-2022/1630 karar ve 7.10.2022 tarihli Kaldırma kararında özetle; “... sayılı çoklu endüstriyel tasarımın davalı adına 03.03.2016 tarihli başvuru ile 03.03.2016'da tescil edildiği, 24.03.2016 tarihli bültende yayınlandığı,... sayılı çoklu endüstriyel tasarımın ise 24.02.2016 tarihli başvuruya istinaden davacı adına tescil edildiği, 24.03.2016 tarihli bültende yayınlandığı anlaşılmaktadır.

Davacı tarafça davalının ... sayılı tasarımının hükümsüzlüğü için ... 1.FSHHM'nin ... Esas sayılı dosyası ile dava açıldığı, dosyanın bir kısım evraklarının dava dosyası arasında mevcut olduğu görülmüştür.

Karara esas alınan ... 5ATM ...D iş sayılı dosyasına sunulan bilirkişi ...'nın rapor örneği incelendiğinde; "...piyasaları gezdim araştırdım piyasada edindiğim bilgiler aynı desenin aynı desenin suni deriden üretilen mamüllerinin yaklaşık 2 yıla yakın zamandır piyasada satıldığı bilgisin edindim, TPE yapılan davalı müracatı dikkate alındığında haksız rekabet veya markaya tecavüz söz konusu değildir,bu desen 2 yıla yakın zamandır piyasada olduğuna göre taklidin yapıldığı görüşü bende oluşmadı.." şeklinde olduğu görülmektedir.

Esas dosyada tensiben alınan ilk raporda Bilirkişi tekstil tasarım fak Öğr üyesi ... 22.7.2017 tarihli raporu ile; "...Tespit istenen işyerinin vergi levhasına göre davalı ... isimli kişiye ait olduğu, işyeri ünvanının, “...” olduğu, aynı ünvanın “...” olarak kartelalarda bulunduğu, İşyerinde yapılan tespitte toplamda 32 çift bayan ayakkabısında kullanılan deri üzerinde, davacıya ait ... çoklu nolu 13 sıra numaralı tescilli deri desen tasarımının ayniyal derecesinde benzerinin kullanıldığı, 6769 nolu SMK'nun 81-1(a) maddesine göre tecavüz oluşturduğu" yolunda görüş bildirmiştir.

Bilirkişiler end ürünleri tasarımcısı ... , mali müşavir ... 14.5.2018 tarihli raporlarında neticeten.

Davacı tarafa ait ... numaralı endüstriyel tasarım ve dosyaya sunulan kartelada bulunan ürünler ile davalı tarafa alt ... numaralı endüstriyel tasarını ve dosyaya sunulan kartelada bulunan ürünler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algulandığını, Davacı tarafa ait ... numaralı endüstriyel tasarım ve dosyaya sunu an kartelada bulunan ürünler ile davalı tarafa ait ...numaralı endüstriyel tasarım ve dosyaya sunulan kartelada bulunan ürünler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı,

bu sebep ile benzer olarak algılandıklarını, Davacı adına tescilli ... nolu tasarımlar 24.02.2016 tarihinde tescil edilmiş olup 5 yıl süre İle korunmakta olduğunu, Davalı adına tescilli ... nolu tasarımlar 03.03.2016 tarihinde tescil edilmiş olup 5 yıl süre ile korunmakta olduğunu, Mahkeme tarafından tazminat hesaplanması istendiği takdirde hesaplamanın yapılabileceğini bildirmişlerdir.

Bilirkişiler end ürünleri tasarımcısı Ertunç öner, mali müşavir ...ve öğr üyesi ... 9.1.20019 tarihli raporlarında neticeten.

Dava konusu 32 çift bayan ayakkabısının tespit edildiği tarihte, davacıya ait... nolu deri desen tasanmlamun ve davalıya ait ... nolu deri desen tasarımlarının tescilli oldukları, davacıya ait ... numaralı tasarınım davalıya ait ... nolu tasarım İle benzer oldukları, davacıya ait ... numaralı tasarımın davalıya ait ...nolu tasarım île benzer olduklarının bilirkişilerin ortak görüşü olduğunu,tarafların TPE’ye müracaatlarının 1 hafta ara İle olması, her iki tarafın müracaat tarihlerinden daha sonra aynı bültende yayınlanması,

tarafların yayınlara bir itirazda bulunmamaları, dosyada bulunan bilirkişi ... tarafından dava konusu desenin 2 seneden beri piyasada kullanıldığının belirlenmesi, desenin kime ait olduğunun ispata muhtaç olması hususları değerlendirildiğinde.

Dava konusu 32 çift bayan ayakkabısının 17.07.2017 tespit tarihinde, davalı tarafın kendilerine ait tescilli olan... nolu 1 sıra numaralı deri desenini kullandığı için, tasarım tecavüzünden ve haksız rekabetten söz etmenin mümkün olmadığı, davacının talep edebileceği lisans bedelinin olamayacağını bildirdikleri anlaşılmıştır.

Somut uyuşmazlıkta ilk derece mahkemesince bilirkişi Mustafa Darıcı'nın raporunda davacının dayanak tescilerinin başvuru tarihinden önce piyasada zaten bu tasarımların 2 yıldır kullanıldığına ilişkin görüşü, tarafların TPE’ye müracaatlarının 1 hafta ara ile olması, tasarımların aynı bültende yayınlandığı, desenin kime ait olduğunun ispata muhtaç olması gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmiş ise de. Dosyada mevcut ... 1.FSHHM'nin ...

Esas sayılı dosyası örneğine göre, davalının savunmasının dayanağı olan tasarımın hükümsüzlüğü için dava açıldığı ve dosyanın UYAP incelemesine göre karar tarihinden önce davanın kabulü ile hükümsüzlüğüne karar verildiği dikkate alındığında mahkemece hükümsüzlük davasının iş bu davanın sonucunu etkileyeceği dikkate alınarak bekletici mesele yapılması ve sonucuna göre delillerin değerlendirilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiş davacı vekilinin bu yöndeki istinaf isteminin kabulü gerekmiştir.” Şeklindeki gerekçesiyle mahkememizin kararın kaldırıldığı anlaşılmıştır.

KALDIRMA KARARI SONRASINDA TOPLANAN DELİLLER

Kaldırma kararında bahsi geçen ... 1.FSHHM'nin ... Esas -... karar ve 20.6.2019 tarihli ilamı kesinleşme şerhi ile birlikte celp edilmiştir.

İlgi ilam içeriğine göre; Davacı ... tarafından davalı ... adına ...nolu tasarımın hükümsüzlüğü davasının açıldığı, davalı tasarımının hükümsüzlüğüne karar verildiği, mahkeme gerekçesinde ise davalının tasarımının tescil ve ilam tarihinin ve böylece kamuya arz tarihinin 3.3.2016 tarihi olduğu, davacı tasarımının ise 24.2.2016 tarihinde tescil ve ilan edilip kamuya arz edildiği, davalı tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığı gerekçesiyle huzurdaki davada savunma olarak ileri sürülen tasarımın hükümsüzlüğüne karar verildiği ve ilamın 1.7.2020 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

Kesinleşen ilam ile birlikte dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdii edilmiştir.Kaldırma kararı sonrasında sunulan raporda Bilirkişiler ..., ..., ...27/07/2023 tarihli bilirkişi raporlarında özetle; Davalı tarafa ait ... no'lu tasarımların yenilik niteliğine sahip olmadığı, Davalı tarafa ait dosyaya sunulu desen kartelalarının ve uygulandığı ürünlerin davacı tarafa ait ... – 1 ve -13 no'lu tasarımların koruma kapsamında kaldığı, davalı tarafa defterlerini ibraz etmediğinden dava konusu tasarıma ait satış tespitinin yapılamadığı, davacı ve dava dışı şirketin Dava konusu tasarımlara ait satışlarını vidala deri altında takip ettiği, toplam vidala deri satışlarının içindeki dava konusu tasarıma ait satış edelinin tespitinin mümkün olmadığı, görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Mali Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 04/12/20243 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davalı tarafa ait 2016 ve 2017 yıllarına ait toplam satışlar üzerinden toplam cironun 219.395,56 TL olduğu toplam ciro üzerinden %15 nin hesaplanmasına göre lisans bedelinin; 32.909,33 TL olduğu, Davacı tarafa ait 2016 ve 2017 yıllarına ait tasarıma ait satışlar üzerinden cirosunun 1.482.457,55 TL olduğu, toplam ciro üzerinden %15 nin hesaplanmasına göre lisans bedelinin; 945.939,39 TL olduğu, dava dışı şirketin toplam satışları üzerinden yapılan hesaplamaya göre ise lisans bedelinin; 79.391,88 TL olduğu bildirilmiştir.

Kaldırma kararı sonrasında toplanan deliller, İstanbul BAM 16.HD’nin 2020/1459 esas-2022/1630 karar ve 7.10.2022 tarihli Kaldırma kararı gerekçesi, celp edilen ...

1.FSHHM'nin ...Esas -...karar ve 20.6.2019 tarihli ilamı , Kaldırma kararı sonrasında alınan HMK 266 madde kapsamında denetim ve hüküm kurmaya elverişli Bilirkişiler ..., ..., ...tarafından düzenlenen 27/07/2023 tarihli bilirkişi raporu ve Mali Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 04/12/20243 tarihli bilirkişi raporu ,İTO emsal lisans bedel araştırma cevabi yazısı, Gelir İdaresi Başkanlığından celp edilen BA-BS formları, 2 yıllık kar zarar durumunu gösterir mali kayıtlar, TPMK tasarım tescil dosyası , talep artırım dilekçesi ile birlikte mütalaa edildiğinde.

Tarafların TPE'ye müracaatlarının 1 er hafta ara ile olması, her iki tarafın müracaat tarihlerinden daha sonra tasarımların bültende yayınlanması, tarafların İtirazda bulunmamaları, dosyada bilirkişi ... tarafından dava konusu desenin 2 seneden beri piyasada kullanıldığının belirlendiği, ancak desenin kime ait olduğunun tespit edilmediği, davalı yanın davacının dayanak dava konusu tasarımın uzun yıllardır piyasada var olduğunu ileri sürmesi, ancak somut olarak davacı aleyhine hükümsüzlük davası açmamış olması, huzurdaki davacı tarafından açılan hükümsüzlük davasının kesinleşmiş olması,

bilirkişiler tarafından yapılan her iki ürün incelemesinde, her iki deri deseni tasarımında da altıgen büyüklük ve orantıları birebir aynı olmamasına rağmen bütünlük açısından aynı görünüme sahip olduğunu, kullanım konumlarının, ve tasarımın geneline ve diğer tekrar eder formlar ile olan ebat ve konum ilişkilerinin benzer olduğu ,tasarımların birbirlerinin versiyonu olarak algılandığı ,davacı tarafa ait ...-1 tescil no'lu tasarım ile davalı tarafa ait tescilinin hükümsüzlüğüne karar verilmiş olan ... no'lu tasarımının bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı,

birbirleri ile benzer olarak algılandıkları , dolayısıyla davalının tescilli tasarımının hükümsüz kılınması nedeniyle tasarım hakkının bulunduğuna yönelik savunmasının da dinlenemeyeceği, zira tasarım hükümsüz kılınmakla hükümsüzlük kararı ile esasen o hakkın hiç doğmamış gibi işlem göreceği, toplanan delillere göre. Davalının davacıya ait tescilli tasarım hakkına tecavüzün durdurulmasına, önlenmesine karar verilmesi gerekmiştir.

TAZMİNAT İSTEMİNİN İNCELENMESİ

Davacı yan tazminat istemini lisans seçeneği kapsamında SMK 151/2-c kapsamında talep etmiştir. Kaldırma kararı sonrasında davacı vekili 2.2.2024 tarihli talep artırım dilekçesi ve ekindeki harç makbuzu ile maddi tazminat istemini 32.909.33 TL olarak talep etmiştir. Dosya kapsamına göre davacı yan tarafından emsal lisans sözleşmesi sunulmamıştır. İTO’dan emsal lisans bedeli sorulmuştur. Ancak İTO standart olarak her dosyaya dayanağını bildirmeden %10 yada %15 şeklinde bir oran bildirdiğinden denetime uygun olabilecek bir lisans verisi bulunmadığı anlaşılmıştır.

Mali bilirkişi ise davacı ve davalı cirosu ile dava dışı firmanın cirolarına göre 3 seçenekli olmak üzere %15 oranını dikkate alarak lisans bedeli hesaplamıştır. Ancak bu hesaplamanın denetime uygun olmadığı, salt cirolardan hareket edildiğinde hakkaniyete uygun olmayan sonuçlara ulaşılacağı anlaşılmıştır. Zira Lisans seçeneğinde tarafların mali kapasitesi , ciroları, 1. derecede etken ise de tek başına lisans ücreti belirleme de bir kriter değildir.

Lisans seçeneğine göre bir tazminat seçimi salt taraf cirolarından yani tek başına mali kayıtlardan hareket ile hesaplandığında hakkaniyete aykırı sonuçlar yaratılabilmektedir. Dolayısıyla bir lisans belirlenirken davacının zarar gördüğü gerçeği gözetilerek bir lisans belirlenmesi davacının sebepsiz zenginleşmesine yol açacak şekilde geniş olarak yorumlanamayacağı gibi ihlal edeni mükafatlandırır nitelikte de olmamalıdır.

Ek raporda da işaret edildiği üzere lisans bedelinin davacının yıllık brüt satış tutarlarının toplamı üzerinden belirlenmesi de hakkaniyete aykırı olacaktır. Nitekim öncelikle davacıların yıllık brüt satış tutarlarının ne kadarlık kısmının davalının tecavüzüne konu ürün olduğunun açıklığa kavuşturulması, bu husus açıklığa kavuşturulduktan sonra lisans bedeli hesaplamasının yapılması gerekmektedir.

Diğer bir deyişle ilk olarak davacının satışını gerçekleştirdiği tüm ürünlerdeki ciro değil, tecavüze konu ürünlerin cirosu hesap edilmelidir. Daha sonra ise davalının üretim hacmi gibi diğer kriterlere geçilerek menfaatler dengesine uygun bir sonuca varılmalıdır.

Somut olayda davacı ve dava dışı şirketlerin satışlarına bakıldığında satışların yüksek olduğu, davalıya ait satışların ise düşük olduğu ve davalı yönünden yapılan bu satışların dava konusu tasarıma ait olup olmadığının bilinemediği ve bilirkişilerce tespitin imkansız olduğu hususu bildirilmiştir.

Davacı tarafa ait ...nolu tasarımlara ait Davacının ve dava dışı şirketin düzenlemiş olduğu satış faturalarında kök raporda da belirtildiği üzere ... deri yazdığı, vidala deri altında yapılan satışların tamamının bu tasarımlara ait olup olmadığının bilinemediği, Davalı tarafa ait gelir vergisi beyanname ekleri olan Gelir tablosunda 2016 ve 2017 yıllarında yapılan toplam satışların içinde dava konusu tasarım veya vidala deri satışlarının tespitinin mümkün olmadığı,davalının tacir olarak kusurlu olduğu,emsal bir lisans sözleşmesi yapması halinde BK hükümleri gözetilerek tazminat ödenmesinin hakkaniyete uygun olduğu,

zira Davalı tarafa ait ... no'lu tasarımların davacı tarafa ait ... no'lu tasarımların koruma kapsamında kaldığı, davalının hükümsüz kılınan tasarım için tescil aldığı süre ve ihlal ederek kullandığı süre gözetildiğinde yani 2016 ve 2/17 yıllarına ait davalı cirosu ve hakkaniyet gereği tasarım dosyalarında emsal lisansın %10 değil %15 olmasının gerektiği, cirolardan ve kullanıma esas süre ve davalının da ayniyet derecesinde davacıya ait tasarımı tescil ettirmiş olması ve MK 2. Madde gözetildiğinde ;

davacının Tasarım hakkını ihlal nedeniyle somut olayın özellikleri ve BK hükümlerine takdiren 32.909.33 TL maddi ve tarafların mali verilerine göre dosyaya yansıyan ekonomik durumları ve paranın satın alma gücüne göre takdiren 5.000 TL manevi tazminatın ticari faiz ile davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekmiş, Davalının eyleminin haksız olması nedeniyle davacıya ait tescilli tasarım hakkına tecavüzün durdurulmasına, önlenmesine, Karar kesinleştiği takdirde halen davalının elinde davacıya ait dava konusu tasarıma konu ürün bulunduğu takdirde el konularak toplatılmasına,satışının durdurulmasına,

, hükmün ilanında davacının hukuki yararı bulunduğundan Karar kesinleştiğinde hüküm özetinin Türkiye’de tirajı yüksek bir gazetede bir kez ilanına masrafın davalıdan tahsiline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır