İstanbul 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/280 K.2023/201

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım hakkına tecavüzün tespiti davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı yanın her sezon öncesi hazırlamış olduğu koleksiyon dahilindeki modelleri ciddi bir emek, bütçe ve iş gücü sayesinde oluşturmakta ve ciddi bir reklam bütçesi ile tanıtım ve reklamlarını gerçekleştirmekte olduğunu, davaya konu ürünün ise tescilsiz olduğunu ancak SMK hükümlerine göre koruma altında olduğundan ve davalıların ise davacıya ait tescilsiz tasarımlara tecavüz ettiklerinden bahisle, tecavüz filinin tespitini, muhtemel tecavüzün önlenmesini, tecavüz fiillerinin durdurulmasını, tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınmasını özellikle masraflar tecavüz edene ait olmak üzere ele geçirilen ürünlerin imhasını,

haklı bir sebebin veya menfaatin bulunduğu kabul edilerek, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesine veya ilgililere tebliğ edilmesini talep ve dava etmişlerdir.

SAVUNMA

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı tarafın ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ...D.iş sayılı dosyası ile keşif yaptırdığını, davacının .. 4.Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesinin... D.İş.

Sayılı dosyası ile yaptırdığı tespitte ise tespite konu teşkil eden ürün bulunmadığının belirlenmiş olduğunu, öncelikle davacı tarafın tescilsiz olduğunu iddia ettiği tasarımın kendisi tarafından tasarlanarak ilk kez ve son üç yıl içinde Türkiye'de kamuya sunulmuş olması halinde ancak tescilsiz tasarım korumasından yararlanması gerektiğini, oysa davaya konu olan ürün piyasada uzun yıllardır uygulanan bir ürün olup defalarca değişik firmalarca kamuya sunulmuş olan ve halen de uygulaması görülen bir ürün olduğunu, dolayısı ile ürünün tescilsiz tasarım korumasından faydalanmasının mümkün olmadığını,

Kaldı ki işyerlerinde yapılan incelemede de bu ürüne rastlanılmadığı sübut bulmuş olduğundan ,bilirkişi incelemesi yönünden ise işyerlerinden alınan bir numune ile kıyaslama yapılmadığından verilen aleyhe raporları kabul etmediklerini, kaldı ki ... de bulunan üründe şirketlerinin etiketinin olması halinde dahi iki ürünün birbirinden oldukça farklı olduğundan dolayı bilgilenmiş kullanıcı üzerinde de farklı izlenim yaratacak nitelikte olduğunu, bu tür abiye tasarımların göğüs ve etek kullanımları zaten yıllardır uygulanan bir model olduğunu, ayırt edici hiçbir özelliği de olmadığını, ürünlerin kumaş ve desenlerinin farklı olduğunu,

dokumalarının farklı olduğu askı ölçülerinin ve etek boy ve dökümlerinin farklı olduğunun kolayca anlaşılabilmekte olduğunu, davanın reddine karar verilmesini beyan etmişlerdir.

Diğer davalı açılan davaya cevap vermemiştir. Ancak esas hakkında sundukları beyan dilekçesinde; tasarımın harcı alem olduğunu ,ayırt edicilik özelliği bulunmadığını, davanın reddine karar verilmişini talep etmişlerdir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava konusu uyuşmazlık; Davacının hak sahibi olduğunu iddia ettiği tescilsiz tasarımlara yönelik olarak davalılarca gerçekleştirildiği iddia edilen tecavüzün tespiti, durdurulması, önlenmesi, ihtiyat-i tedbire hükmedilmesi, hükmün ilanı ve ürünlerin imhasına yönelik olarak açıldığı anlaşılmaktadır.

Davanın açılmasını müteakip davacının dava, davanın cevap dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, duruşmada hazır olanlar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, arabuluculuk kurumundan faydalanmak istenilmediğinden tahkikat duruşmasına devam olunmuş, tarafların beyanlarında geçen deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmış, HMK 184.madde kapsamında hazır olanlardan tahkikat ile ilgili beyanları sorulmuş, HMK 186. madde kapsamında ise karar duruşmasında hazır olanlardan esas ile ilgili son diyecekleri sorulmuştur.

HMK 266. Madde kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Bilirkişiler ... ve ... 'ın 08/07/2023 tarihli bilirkişi raporlarında.

Davacıya ait olduğu belirtilen ve dosyaya sunulan davaya konu ürünün fotoğraf özelliklerine bakıldığında görselin ilk oluşturma tarihinin “12.11.2021” olduğu ve dosyaya sunulan görsellere bakıldığında pazaryeri sitesi olan “...'” isimli internet sitesinde “...” barkod numarası ile davacı tarafından ilk yayınlama tarihinin “26.11.2021” olduğu ve güncel olarak da yayında olduğu görüldüğünü, Davacı tarafından dosyaya sunulan ve bahsi geçen “...” internet web sitesinin güncel olarak kullanımda ve aktif olduğu, İlgili internet sitesi içerik saylayıcısı tespiti için detaylıca incelendiğinde içerik sağlayıcısının firma adının “...

Şirketi", adresinin “...", vergi numarasının “...” olarak belirtildiği ve web sitesi içerisinde tespite konu belirtilen ürünün güncel olarak yayında olduğu ve satışının yapıldığı, Davacıya ait olduğu belirtilen davaya konu tasarımın görüntüleri ile Arama Motorlarında “Görsel Arama” özelliği ile arama yapıldığında benzer görsellere ulaşıldığını, ilgili görsellerin internet sitelerine yüklenme, yayınlanma tarihlerine ait tüm detaylar bilişim inceleme ve değerlendirme bölümünde detaylıca raporda belirtildiğini,, tespit edilen tasarımların birebir benzerliği hakkında tasarım uzmanı tarafından karşılaştırılması neticesinde.

Davacı taraf ...Şti'ne ait 12.11.2021 tarihinde kamuya arz edilmiş olan tasarım ile, ... sayılı D.İş. dosyası kapsamında Davalı tarafın iş yerinde tespit edilen “...” markalı ve ... barkodlu, aynı zamanda ... adresinde satışa sunulan tasarımın kalıp, kesim, kullanılan kumaş/malzeme, desen ve dikim tekniğiyle oluşturulan dış görünümleri ile bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, aynılık derecesinde benzer olarak algılandıkları ve karıştırılma ihtimali bulunduğundan iltibas oluşturabileceği, Davacı tarafa ...Ltd.

Şti'ne ait ilk kez Türkiye'de 12.11.2021 tarihinde kamuya arz edilmiş dava konusu tasarım ile heyetlerince resen yapılan araştırmalar sonucu tespit edilen önceki tarihli tasarımların bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, genel görünümde karıştırılma ihtimali bulunmadığı ve benzer olarak algılanmadıkları, bu nedenlerle davacının dayanak tasarımının SMK kapsamında tescilsiz koruma koşullarının oluşmuş olduğu ve tescilsiz korumadan faydalanabileceği yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

... 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ...d.iş sayılı dosyası, , ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...D.iş sayılı dosyası uyaptan celp edilmiş, taraf iddia ve savunmaları ile birlikte mahkememizce alınan denetim ve hüküm kurmaya elverişli bilirkişi raporu bilimsel olarak hazırlandığından hükmü dayanak olarak alınmıştır.

6769 sayılı SMK'nun 56/(4). maddesi Bir tasarımın aynısı;

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir.

Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.

(5) Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;

a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.

(6) Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır." hükmü amirdir.

6769 sayılı SMK'nun 58. maddesi göre; "(1) Tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabilir. (2) Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır. (3) Bu Kanun kapsamında sağlanan tasarım koruması, 5/12/1951 tarihli ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda aranan şartları taşıması hâlinde söz konusu Kanunla öngörülen korumaya halel getirmez.

(4) Aşağıda belirtilen hâller koruma kapsamı dışındadır:

a) Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı tasarımlar.

b) Ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri.

c) Tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün, başka bir ürüne mekanik olarak monte edilmesi veya bağlanması için belirli biçim ve boyutlarda üretilmesi zorunlu ürünlerin görünüm özellikleri.

ç) Paris Sözleşmesinin 2 nci mükerrer 6 ncı maddesi kapsamında yer alan hükümranlık alametleri ile bu kapsam dışında kalan ancak kamuyu ilgilendiren, dinî, tarihî ve kültürel değerler bakımından halka mal olmuş ve ilgili mercilerin tescil izni vermediği işaretlerin, armaların, nişanların veya adlandırmaların uygunsuz kullanımını içeren tasarımlar.

(5) 56 ncı maddedeki şartları karşılamak kaydıyla farklı veya eş birimlerden oluşan modüler bir sistemde bu birimlerin birbirleriyle sonlu veya sonsuz olarak çeşitli biçimlerde bağlantı kurmasını sağlayan tasarımlar korumadan yararlanır" hükmü amirdir.

6769 sayılı SMK'nun 59.maddesi göre "Tasarımdan doğan haklar münhasıran tasarım sahibine aittir. Üçüncü kişiler, tasarım sahibinin izni olmadan koruma kapsamındaki tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünü üretemez, piyasaya sunamaz, satamaz, ithal edemez, ticari amaçlı kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz ya da bu tasarım veya tasarımın uygulandığı ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunamaz" hükmü amirdir.

Bir tasarımın koruma kapsamı belirlenirken buna, o tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimle bariz bir benzerlik gösteren bütün tasarımlar dikkate alınır. Koruma kapsamının belirlenmesinde, kıyaslanan tasarımların farklılıklarından çok ortak özelliklerine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarlama açısından seçenek özgürlüğüne sahip olduğu dikkate alınır.

6769 sayılı SMK'nun 81/(4) maddesine göre Tescilsiz tasarımlar için, tasarım 57 nci maddeye göre kamuya sunulduğu takdirde, hak sahibi, tasarım hakkına yönelik ihlallerden dolayı dava açmaya yetkilidir" hükmü amirdir.

6769 sayılı SMK'nun 149.maddesi; "(1) Sınai mülkiyet hakkı tecavüze uğrayan hak sahibi, mahkemeden aşağıdaki taleplerde bulunabilir:

a) Fiilin tecavüz olup olmadığının tespiti.

b) Muhtemel tecavüzün önlenmesi.

c) Tecavüz fiillerinin durdurulması.

ç) Tecavüzün kaldırılması ile maddi ve manevi zararın tazmini.

d) Tecavüz oluşturan veya cezayı gerektiren ürünler ile bunların üretiminde münhasıran kullanılan cihaz, makine gibi araçlara, tecavüze konu ürünler dışındaki diğer ürünlerin üretimini engellemeyecek şekilde elkonulması.

e) (d) bendi uyarınca elkonulan ürün, cihaz ve makineler üzerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınması.

f) Tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin alınması, özellikle masraflar tecavüz edene ait olmak üzere (d) bendine göre elkonulan ürünler ile cihaz ve makine gibi araçların şekillerinin değiştirilmesi, üzerlerindeki markaların silinmesi veya sınai mülkiyet haklarına tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise imhası.

g) Haklı bir sebebin veya menfaatinin bulunması hâlinde, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesi veya ilgililere tebliğ edilmesi.

(2) Birinci fıkranın (e) bendinde belirtilen talebin kabulü durumunda, söz konusu ürün, cihaz ve makinelerin değeri, tazminat miktarından düşülür. Bu değerin kabul edilen tazminat miktarını aşması hâlinde, aşan kısım hak sahibince karşı tarafa ödenir.

(3) Birinci fıkranın (g) bendinde belirtilen talebin kabulü durumunda ilanın şeklî ve kapsamı kararda tespit edilir. İlan hakkı, kararın kesinleşmesinden sonra üç ay içinde talep edilmezse düşer.

(4) Coğrafi işaret ve geleneksel ürün adları bakımından manevi zararın tazmini talep edilemez." hükmü amirdir.

Gerek değişik iş dosyasında alınmış bilirkişi raporları gerekse mahkememizce HMK 266. madde kapsamında alınmış teknik raporlar kapsamına göre.

Davacıya ait tescilsiz ve ayırt edici tasarımın ilk görselin ilk oluşturma tarihinin “12.11.2021” olduğu ve dosyaya sunulan görsellere bakıldığında pazaryeri sitesi olan “...'” isimli internet sitesinde “...” barkod numarası ile davacı tarafından ilk yayınlama tarihinin “26.11.2021” olduğu , “...” internet web sitesinin teknik bilirkişi tarafından incelenmesinde;

web sitesi içerisinde tespite konu belirtilen ürünün bulunduğu,Davacı tarafından 12.11.2021 tarihinde kamuya arz edilmiş olan tasarım ile ... sayılı D.İş. dosyası kapsamında Davalı tarafın iş yerinde tespit edilen “...” markalı ve ... barkodlu, aynı zamanda ... adresinde satışa sunulan tasarımın kalıp, kesim, kullanılan kumaş/malzeme, desen ve dikim tekniğiyle oluşturulan dış görünümleri ile bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı,

aynılık derecesinde benzer olarak algılandıkları ve karıştırılma ihtimali bulunduğundan iltibas oluştuğu, Davacı yanca ilk kez Türkiye'de 12.11.2021 tarihinde kamuya arz edilmiş dava konusu tasarım ile bilirkişi heyetince resen yapılan araştırmalar sonucu tespit edilen önceki tarihli tasarımların ise bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, genel görünümde karıştırılma ihtimali bulunmadığı ve benzer olarak algılanmadıkları, bu nedenlerle davacının dayanak tasarımının SMK kapsamında tescilsiz koruma koşullarının oluşmuş olduğu ve dava konusu tasarımın harcı alem olmadığı,

tescilsiz korumadan faydalanabileceği , davalıların ise izinsiz olarak davacıya ait tasarımı ticari amaçlı olarak kullandıkları anlaşıldığından Davalıların eyleminin davacıya ait tescilsiz tasarım hakkına tecavüz oluşturduğunun tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, Davalıların davacıya ait dava konusu tescilsiz tasarıma konu ürününün her türlü ticari şekilde piyasaya arzının engellenmesine,

usulen el konulan ürün bulunmadığından imha istemi hakkında bir karar verilmesine yer olmadığına, hükmün ilanında davacının hukuki yararı bulunduğundan karar kesinleştiğinde hüküm özetinin Türkiye’de tirajı yüksek bir gazetede bir kez ilanına masrafın davalılardan eşit olarak tahsiline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip · ¸ Hakim · ¸