İstanbul 1. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/143 K.2024/284

Mahkememizde görülmekte bulunan Marka (Tecavüzün Tespiti İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin başta enerji içecekleri olmak üzere meşrubat vs.

Ürünleriyle dünya çapında bilinen ve tanınan bir şirket olduğunu, müvekkilinin "..." markalı ürünleri dünya çapında 172 ülkede dağıtıp sattığını, ürünleri ile pazar lideri konumunda olduğunu, markanın Türkiye dahil dünya çapında 204 ülkede tescile korunmakta olduğunu ve tüketiciler nezdinde ayırt edicilik kazandırdığını, "..." markalı ürünlerin ambalajında kullanılan mavi ve gümüş renkler ile oluşturulmuş kompozisyonların da yine tüm dünyada tüketiciler nezdinde müvekkili markasını çağrıştırdığını, Müvekkilinin ... renk kombinasyonundan oluşan markalarının dünya çapında 129 ülkede ve TPE nezdinde de tescilli olduğunu,

müvekkilinin tescilli ... renk kombinasyonu markalarının ve "..." enerji içeceği ambalaj kompozisyonunun benzerinin davalının" ..." ibareli enerji içeceklerinin ambalajında kullanıldığını ve satışa sunulduğunu, http://... ana sayfa internet sitesinde de mevcut olduğunu, "..." ibareli enerji içeceği ürününün müvekkilinin tescilli ... renk kombinasyonu markalarına ve ... enerji içeceği ambalaj kompozisyonuyla iltibas suretiyle tecavüz ve haksız rekabet yarattığını iddia ederek.

Müvekkilin tescilli ve tanınmış markalarına ve ambalaj kompozisyonuna karıştırılacak derecede benzer "..." ibareli enerji içeceği ürünlerine ilişkin olarak davalının tüm kullanımlarının engellenmesini, enerji içeceği ürünlerinin ve ürün ambalajlarının üretiminin, satış ve dağıtımının, ithal ve ihracının, yurt içinde ve yurtdışında satışa sunulmasının önlenmesini, her türlü ürün, basılı yayın, ambalaj, ilan, reklam, broşür, afiş ve sair her türlü tanıtım malzemesi,

basılı kağıt, fatura ve sair her türlü ticari evrak ile alan adları da dahil olmak üzere internet üzerinde, Türkiye'de ya da yurtdışında kullanılmasının önlenmesini, "..." ibareli enerji içeceği ürün ambalajlarını ihtiva eden ürünlerin, ambalajların, ilan, reklam, broşür, afiş ve sair her türlü tanıtım malzemesinin, basılı kağıt, fatura ve sair her türlü ticari evrakın ve bu şekilde bastırılmış olan materyalin bulundukları yerlerden toplanarak emin bir yerde muhafaza altına alınmasını, el konulan her türlü ürün ve malzemelerin hükmün kesinleşmesini müteakip imhasını,

müvekkilinin tescilli markalarına ve ambalaj kompozisyonlarına iltibas suretiyle yaratılan marka tecavüzü ve haksız rekabet durumunun tespiti, önlenmesi ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasını, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA; Davalı vekili davaya cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekilinin... tasarımı çalışmasındaki “...” harfinin müvekkili şirketin markasındaki o harfini ve aynı zamanda yerküre olan dünyayı temsilen yuvarlak olduğunu, Davacı ...'un logosunun ise sarı renkli güneşin önünde kafa kafaya gelmiş iki boğa figüründen oluştuğunu, Müvekkiline ait ... markalı ürünün hiçbir kısmında sarı-kırmızı renge ait kombinasyon bulunmadığını, benzerlik olmadığını, müvekkilinin marka tescilini de davacıdan önce aldığını, marka hakkına tecavüz ve haksız rekabetten bahsedilemeyeceğini, haksız davanın ve tedbir talebinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Kaldırma ilamı öncesi yapılan yargılama neticesinde "...günümüzde gençlerin marka seçiminde daha dikkatli oldukları, hatta çocukların marka sadakati gösteren bir algı düzeyinde oldukları dahi gözetildiğinde somut olayda farazi ihtimallere yada yüzdelere göre değil bilimsel gerçeklere ve marka hukuku ilkelerine göre uyuşmazlığın çözümlenmesi gerektiği, bu nedenle mahkemece içinde sektör bilirkişilerinin de bulunduğu grafik uzmanı, marka uzmanı bilirkişilerin yani 6 kişinin görüşü ihlal olmadığı yönünde olup (uzman mütalaası ile 7 kişi) , ihlal var şeklinde rapor tanzim eden heyet ise 2 kişiden oluşturulmuş olup,

deliller toplanmadan tedbir talebinin değerlendirilmesine yönelik rapor tanzim eden iki kişilik heyetin raporunun ve 3.raporda ayrık görüş sunan bilirkişinin yukarıda açıklanan gerekçelerle raporunun bilimsel olmaktan uzak olduğu , marka hukuku ilkelerine göre hazırlanmadığı anlaşıldığından hükme dayanak alınmadığı, ( benzer yönde Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 30.10.2007 tarih, ...E. ve...

K. sayılı emsal kararında; “davacı markasının kelime, şekil ve renk kompozisyonundan oluşmasına ve somut uyuşmazlıkta marka hakkının koruma sınırlarının belirlenmesinde kırmızı renk unsurunun tek başına değerlendirilmesinin mümkün olmamasına göre davacılar vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir” denilmektedir. Yine Yine Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 02.12.2015 tarih,... E. ve ...

K. sayılı kararında; “… kelimesinin küçük taneler halinde tek tek veya birkaç tanesi bir kutu içinde satılan çikolata ürünleri için vasıf bildirici olduğu, ambalaj üzerindeki büyük ölçekte kullanılan ürün görselinin ve farklı şekilde yazılmış bulunan markanın, renklerdeki benzerliğe rağmen davalı ambalajını davacı markasından ayırdığı, davacı markasında yer alan kırmızı rengin güçlü bir ayırt ediciliğinin olmadığı,

davalı ambalaj kullanımının davacının ... tescil numaralı markasından kaynaklanan marka hakkını ihlal etmediği ve bu suretle haksız rekabet oluşturmadığı” belirtilmektedir. ) açıklanan gerekçe , marka hukuku ilkeleri, yüksek mahkeme ilamları, hükme dayanak alınan raporlar doğrultusunda davalı eyleminin davacının marka haklarına tecavüz teşkil etmediği, davalının ürün ambalajının, davacının ambalaj kullanımı karşısında haksız rekabet oluşturmadığı " gerekçesiyle; davanın reddine karar verilmiştir.

Yukarıda bahsi geçen karara ilişkin yapılan istinaf incelemesi ile, "İlk derece mahkemesince alınan bilirkişi raporlarında, ağırlıklı olarak tarafların enerji içeceği ürün ambalajlarının karşılaştırıldığı, davalı kullanımının tescilli markaları kapsamında kullanım olup olmadığı, fiili kullanımdaki farklılaşmanın davacı markaları ile iltibas yaratıp yaratmadığı konusunda yeterli inceleme içermediği, kaldı ki bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin de giderilmediği, çelişkinin giderilmesi için alınan son heyet raporunda da bilirkişilerce karşıt görüşler içeren raporlar sunulduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda mahkemece davalı şirketin... başvuru numaralı markasının akıbetinin TPMK'dan sorulması daha sonra, uzman bilirkişilerden yeni bir heyet oluşturularak, davacı tarafın tanınmışlık iddiası da değerlendirilerek, öncelikle davalı fiili kullanımının davalı tescilli markaları kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği, kullanımın davacı markaları ile iltibas yaratıp yaratmadığı, davalının ticari sunumunun haksız rekabet teşkil edip etmediği konularında önceki raporlar arasındaki çelişkiyi giderecek şekilde, denetime elverişli rapor alınarak,

dosya kapsamına sunulan TPMK marka tescil başvuru red kararları ve mahkeme kararları da değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın Dairemizin kararında işaret edilen hususlarda yargılamaya devam edilmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir." gerekçesiyle karar kaldırılmış iş bu esasa kaydı yapılmıştır.

Bam ilamında bahsi geçen davalı şirketin... başvuru numaralı markasının akıbetinin TPMK'dan akıbeti sorulmuş, devamında Bam kaldırma ilamı gereği bilirkişi incelemesi yapılmış;

Bilirkişiler ..., ..., ...ve ... 27/03/2024 tarihli bilirkişi raporlarında özetle.

Davacı tarafa ait ürün ambalajı ile Davalı tarafa ait ürün ambalajı arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları, söz konusu kullanımlar bütüncül olarak incelendiğinde tarafların ambalajlarındaki grafik tasarımsal kullanımları ve tescilli markaları arasında genel izlenimde farklılıklar bulunduğu, ayrıca ambalaj üzerinde bulunan kelime + şekil unsurlarının karışıklığa yol açacak şekilde benzerlik oluşturmadığı, tarafların ambalajları üzerinde yer alan renk unsurlarının grafik tasarım bakımından farklı biçimde konumlandırıldığı ve ayrıca tali unsur olduğu,

ambalajlar üzerinde yer alan ... ibaresinin Türkçe olarak ...anlamına gelen ürünün adını belirten tali unsur olduğu, ambalajlar üzerindeki markasal kullanımların asli unsurlarının ... ve ... ibareleri olduğu, söz konusu kullanımların ortalama tüketici nezdinde iltibas yaratmayarak davalı yanın marka hukukundan doğan haklarını ihlal edecek nitelikte olmadığı ve haksız rekabet teşkil etmediği sonuç ve kanaatine, aynı heyet tarafından hazırlanan ek rapor ile de kök rapordaki düşünceden değişikliğin olmadığı sonucuna varmışlardır.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava konusu uyuşmalığın; Davalı eyleminin davacının marka hakkına tecavüzü, haksız rekabet teşkil ettiğinin tespiti, durdurulması ve önlenmesine, davalının eyleminin davacının tescilli ve tanınmış markalarına ve ambalaj kompozisyonuna karıştırma derecesinde benzer olduğu iddiasıyla "..." ibareli enerji içeceğine ilişkin olarak davalının tüm kullanımlarının engellenmesine, üretim, satış, ithal, ihracın engellenmesine, tanıtımlarda kullanılmasının internet de dahil olmak üzere önlenmesine, her türlü materyalin toplanarak muhafaza altına alınmasına, sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, bu kapsamda ihtiyati tedbire ilişkin olarak açıldığı tespit edilmiştir.

Bilindiği üzere Markalar arasında benzerlik incelemesinde temel ilke, her iki markanın, ortalama tüketici üzerinde bıraktığı genel intibaya göre," tüm faktörler" bir arada gözetilerek "global değerlendirme" yapılması gereğine ilişkindir. Zira ortalama dikkat ve algılama yeteneğine sahip bir tüketici, detaylarına girmeyip, markayı bir bütün olarak algılar. Ayrıca ortalama dikkat ve algılama düzeyine sahip bir tüketici, çoğunlukla markaları yan yana koyarak kıyaslama imkanına sahip değildir. Bu kişi, markaları aklında kaldığı ve çağrışım yaptığı kadarıyla kıyaslar. Global değerlendirme, görsel, işitsel ve kavramsal benzerlik bulunup bulunmadığı da dahil olmak üzere, tüm faktörler dikkate alınarak, ilgili toplum kesiminde markaların bıraktıkları "genel izlenim'e göre yapılır.

6769 sayılı SMK’nun 4.maddesinde açıkça renk markalarının tescil edilebileceği öngörülse dahi, ayırd edicilik ve koruma fonksiyonu yönünden güçlükler mevcuttur. Zira insanoğlunun zihninde hatırlayacağı renklerin sayıları sınırlı olduğundan ,renklerin tek başına ayırt ediciliğinin çoğu kez mevcut olmadığı bilinmektedir. Doğadaki ana renklerin sınırlı olması nedeniyle tek başına marka olamayacağı yönünde görüşlerde mevcuttur.

Dava konusu benzerlik ve ayırt edici nitelik yönünden değerlendirilen tasarımlar enerji içeceği ambalaj tasarımıdır. Dosya kapsamına alınan 27/03/2024 tarihli bilirkişi kök raporunda usul ve yasaya uygun olarak tespit edildiği üzere; Taraflara ait tasarımlar ince uzun oranlarda silindir geometride olup, silindir

geometri yüzeyinde yer alan grafik kompozisyonu oluşturan öğelerin biçimleri, oranları, yerleşimleri, renkleri ve birbirleri ile ilişkileri sayesinde farklılaşmakta ve ayırt edici nitelik kazanmaktadır. Davacı tarafa ait ambalaj üzerinde yer alan grafik kompozisyon gri ve koyu mavi metalik renklerden oluşmaktadır.

Kompozisyon görünüşe göre soldan başlayıp sağa aşağı doğru açılı biçimde ilerleyen bir çizgi ile merkezde ortada yatayda ilerleyen diğer çizgi ile dört parçaya bölünmüştür. 27/03/2024 tarihli bilirkişi raporunun 10. Sayfasında görsellerde görüldüğü üzere. Sol üst ve sağ altta kalan bölgeler mavi (A), sağ üst ve sol alt bölgeler ise gri renktedir (B).

Kompozisyonda merkezin biraz üstünde kırmızı renkler ile “...” ibaresi (C) ve altında birbirine bakan kırmız renkte iki adet boğa ve altında kırmızı renkte “...” ibaresi yer almaktadır (D). Kompozisyonun altında tabana yakın yatay bir bant yer almakta, bu bant, yukarıda yer alan bölümlemenin aynalanmış halinde ters renk kombinasyonunda olup gri alanda “Enerji İçeceği” ibaresi bulunmaktadır (E).

Davalı tarafa ait ürün ambalajı incelendiğinde tercih edilen renklerin benzer olduğu görülmektedir.

Kompozisyonda üst alanda ortanın altına kadar inen alan mavi zemin renginde olup alt çizgisinde yukarı doğru yarım daire boşluk bulunmaktadır (A). Bu alanın altı zemine kadar gri renkte zemine sahiptir (B). Kompozisyonda gri alan üzerinde mavi kırmızı dalgalı renk kompozisyonuna sahip daire oranlarda bir unsur yer almakta olup (C), bu daire üzerinde ... zeminde, yukarı doğru bakan gri renkte “...” ibaresi bulunmaktadır (D). Kompozisyonun altında tabana yakın mavi renkte “250mL” ibaresi yer almaktadır.

27/03/2024 tarihli bilirkişi raporunun 11. Sayfasında resim-8 de görüldüğü üzere solda Davacı tarafa ait ürün ambalajı, sağda Davalı tarafa ait ürün ambalajı kompozisyonda yer alan grafik unsurların yerleşimleri incelendiğinde farklı biçim ve oranlarda olduğu görülmüştür.

27/03/2024 tarihli bilirkişi raporunun 11. Sayfasında resim-9 da görüldüğü üzere Kompozisyonda yer alan grafik unsurların geometrileri ve birbirleri ile ilişkileri incelendiğinde farklı biçim ve oranlarda olduğu görülmüştür. Karşılaştırılan grafik kompozisyonu oluşturan bütün öğeler farklı biçim, oran ve yerleşimdedir. Tasarımlar arsında bulunan tek benzerlik kompozisyonda yer alan renkler olup bu fark tek başına tasarımlara benzerlik yaratmamaktadır.

Tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda Davacı tarafa ait ürün ambalajı ile Davalı tarafa ait ürün ambalajı arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunduğu, bu sebep ile farklı olarak algılandıkları tespit edilmiştir.

Ayrıca ilgili kullanımlar incelenirken bütüncül yaklaşmak esastır. Kullanımların bir bütün halinde benzerlik yaratıp yaratmadığı incelenmelidir.

Davalı yanın kullanımlarını bütüncül olarak ele alındığında ön planda markasal unsur olarak göze çarpan detay, renk unsurundan öte Kelime + şekil unsurudur. Söz konusu markasal kullanım ise davacı yan markaları ile benzerlik veya ayniyet oluşturacak herhangi bir ibare bulundurmamaktadır.

Davalı yan markasal kullanımında; Daire biçiminde ... renkli şekil unsuru, gümüş renkten oluşan my ve ... kelime unsurları dikey biçimde konumlandırılmış şekilde bulunurken, davacı yan markasal kullanımında kırmızı renkli ... kelime unsuru,

sarı renkli daire üzerinde 2 adet birbirine doğru koşan kırmızı renkli boğa şekil unsuru ve ... kelime unsuru yatay biçimde konumlandırılmış şekilde bulunmaktadır.

Her iki enerji içeceğinin ambalajlarının renkli görselleri bilirkişi raporlarında sunulmuş olup, öte yandan piyasada içecek sektöründe kullanılan diğer firmaların ... renkli kutu görseleri de mahkememizce incelenmiştir.

Davacı ve davalının kıyaslanan kutuları aynı ölçülerde teneke kutular olup, ürün sınıfı, ambalaj kutu boyut ve malzemesi piyasadaki tüm benzerleri gibi aynı olmasına karşın, ambalaj üzerinde bulunan markaların; ibare, şekil, anlam, karakter, işitsel açıdan karıştırılmayacak ölçüde farklı olduğu hususu mahkememizce de müşahade ediilmiştir, zira markanın bütün olarak yaratacağı algıda baskın olan etkenin markanın asli unsurları olduğu,

markaların tali ve/veya jenerik unsurlarının benzerliği, özellikle de renk ve basit geometrik şekil benzerliklerinin iltibas iddiasına dayanak teşkil edemeyeceği , bu tarz bir yorumun piyasada özellikle renk markaları yönünden tekel oluşturma riskinin bulunduğu , davacının marka ibaresini oluşturan "....” ile davalının marka ibaresini oluşturan “...” arasında asli unsurlar açısından benzerlik olmadığı; "...” ibaresinin de ürünü tanımlayan ve genel kullanıma açık bir ibare olduğu ve markada ayırt edici unsur olarak kabul edilemeyeceği, İngilizce olarak enerji içeceği anlamında markada tali bir unsur olduğu,

bu ibarenin markalara ayırt edicilik sağlamadığı, her iki markada da daire biçiminde bir çizimin yer almasının salt geometrik şekil benzerliği olup; iltibas iddiasına dayanak teşkil edemeyeceği, daire şeklinin bu markalarda kullanılma biçimlerinin de birbirinden farklı olduğu, daire şeklinin davacının markasında sarı renkte, asli şekil unsurunu oluşturan "kafa kafaya gelmiş kırmızı renkte iki boğa” figürünün arka fonunu tamamlamak için tasarlanan güneş çiziminde kullanıldığı,

davalının markasında ise, dairenin markada herhangi bir şekil unsurunun arka fonu olarak değil, kırmızı-mavi renk kombinasyonuyla ve özgün bir çizimle oluşturulan markanın asli şekil unsurunun çerçevesi olarak kullanıldığı, bu açıdan, iki marka arasında markaların tüketici nezdinde bütün olarak bırakacağı algıyı etkileyecek herhangi bir benzerliğin olmadığı anlaşılmıştır.

Böylece bir bütün olarak incelendiğinde tarafların; ambalajlardaki grafik tasarımsal kullanımları ve tescilli markaları arasında genel izlenimde farklılıklar bulunduğu, ayrıca ambalaj üzerinde bulunan kelime+şekil unsurlarının karışıklığa yol açacak şekilde benzerlik oluşturmadığı, Tarafların ambalajları üzerinde yer alan renk unsurlarının grafik tasarım bakımından farklı biçimde konumlandırıldığı ve ayrıca tali unsur olduğu, ambalajlar üzerinde yer alan ... ibaresinin Türkçe olarak ... anlamına gelen ürünün adını belirten tali unsur olduğu, ambalajlar üzerindeki markasal kullanımların asli unsurlarının ... ve... ibareleri olduğu,

söz konusu kullanımların ortalama tüketici nezdinde iltibas yaratmayarak davacı yanın marka hukukundan doğan haklarını ihlal edecek nitelikte olmadığı dolayısı ile davacının gerek markaya gerek ambalaja yönelik tecavüz ve haksız rekabet iddialarının yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Davacı vekili rapora yönelik itirazlarında özellikle Bam ilamında bahsi geçen tanınmış markaya yönelik itirazlarını ileri sürmüş ise de.

Marka hakkına tecavüz sayılan haller 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 7. maddesine de atıf yapılmak suretiyle 29. maddede düzenlenmektedir. 7. maddede "marka tescilinden doğan hakların kapsamı ve istisnaları" başlığı altında, mülga KHK'nin 9 ve 12. maddeleri tek maddede birleştirilerek, marka sahibinin yasaklayabileceği fiiller sıralanmakta, 29. maddede ise "marka hakkına tecavüz sayılan fiiller" düzenlenmektedir.

Bu düzenlemeler, kaldırma ilamı sonrası alınan raporlarda detaylı bir biçimde açıklanmış ve bu hususta yukarıda da değerlendirmeler yapılmış; davalı taraf markasal kullanımlarının davacı markası ile karıştırılma ihtimali yaratacak biçimde benzerlik teşkil etmemesi nedeniyle, davalının davacı markasına tecavüz teşkil eden eylemlerde bulunmadığı tespit edilmiştir.

Tarafların markasal kullanımlarının benzer olmadığı görüşü değerlendirildiğinde her ne kadar davacı markası TANINMIŞ MARKA olarak değerlendirilse de bilindiği üzere tanınmış olarak nitelendirilsin veyahut nitelendirilmesin markalar nihayetinde tescil edildiği şekliyle koruma altına alınmakta ve böylece davacı markası ile benzerlik teşkil etmeyen davalı markasal kullanımlarının, davacı markalarına tecavüz teşkil etmediği anlaşıldığından davacı yanın itirazları yerinde görülmemiş, gerek kaldırma ilamı sonrası alınan kök ve ek rapor gerek kaldırma ilamı öncesi alınan raporlar ve mahkeme gerekçesi nazara alınarak davanın reddine dair aşağıdaki gibi karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır