İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/169 K.2025/240

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı şirketin çanta, telefon kılıfları, cüzdanlar vb. ürünler başta olmak üzere deri ürünlerinin üretimi ve satışı alanında 1993 yılından beridir Türkiye’de faaliyet gösteren dünya genelinde birçok ünlü marka ve firmaya üretimler yapan, Avusturya, Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Almanya, Hollanda başta olmak üzere birçok ülkeye ihracat yapan saygın bir firma olduğunu, davacı firmanın ... ... adlı İsviçre’de faaliyet gösteren bir firmadan saat kılıfı ürünleri üretimiyle ilgili sipariş alarak anlaşma sağladığını, dava dışı ... adlı davacı müşterisi,

önceki yıllarda davalı firmaya saat koruma kılıfı ürettirmek amacıyla çeşitli çizimler göndermiş, üretim yaptırmış, daha sonra da ticari ilişkileri kısa sürede anlaşamadıklarından sona erdiğini, davalı ise yetkisi yalnızca bu ürünleri üretmek iken esasında harcıâlem nitelikteki, piyasada uzun yıllardır var olan, birçok firmanın kullandığı ve kimsenin tekelinde bulunamayacak nitelikteki bahse konu saat koruma kılıfı tasarımını TÜRKPATENT nezdinde tasarım olarak Türkiye’de kendi adına 2021/...

Numara ile tescil ettirdiğini, dava konusu 2021/... nolu tasarım aşağıda da izah ettiğimiz üzere; yenilik ve ayırt edicilik kriterinden yoksun harcıâlem bir tasarım olmasına rağmen, davalı firma bu tasarım üzerinde tescil evrakına dayanarak üstün hak iddia etmekte, davacı firmanın bu ürünleri müşterisi için üretmesi halinde tedbir kararıyla el koyacağı, dava açacağı vb. Hususlarda davacıyı sözlü olarak uyararak ticareti engellemeye çalıştığını,

sundukları tarihi teyit edilebilir görsellerden görüleceği üzere bahse konu saat kılıfı tasarımları uzun yıllardır piyasada var olan ... vb. birçok firma tarafından piyasaya arz edilen tasarımlar olup tekli, ikili, üçlü kılıf gibi çeşitli ebat ve formatlarda üretilmekte olduğunu belirtmiş ve davalarının kabulü ile dava konusu 2021 ... numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA. Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle.

Davaya konu olan saat kılıfı için davalının aylarca çalışarak yüzlerce arge çalışmaları yaptığını ve çizimleri bizzat ... 'e teslim ettiğini, ... firması sahibi ...'ün tasarımı çok beğendiğini, davalıdan aldığı çizimler ile İsviçre de kendi adına tasarım tescili başvurusu yaptığını, iş bu bilginin haricen ihtilaflar sonunda öğrenildiğini, ...'ün açıkça tasarımları sahiplendiğini, huzurdaki davacı firma, ... firmasının davalıdan sonra daha ucuza iş yaptığı için tercih ettiği fason üreticisi olduğunu,

davalıya ait tasarımı daha ucuza üreterek haksız rekabet eden davacı firma İsviçre menşeli firmanın menfaatine huzurdaki iş bu haksız davayı ikame ettiğini, yasa ve usule aykırı haksız ve kötü niyetli davanın reddine yargılama gideri ve vekalet ücreti davacı üzerinde kalmak üzere karar verilmesini talep etmiştir.

Bilirkişiler ..., ... 21/04/2025 tarihli bilirkişi raporlarında özetle; Davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 11.08.2021 başvuru tarihli 2021/... numaralı tasarım tescili ile Hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan 14.05.2021 tarihli ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, 2021/... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 11.08.2021 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı görüşlerini bildirmişlerdir.

Bilirkişiler ..., ... 13/08/2025 tarihli ek bilirkişi raporlarında özetle; Davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 11.08.2021 başvuru tarihli 2021/... numaralı tasarım tescili ile Hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan 14.05.2021 tarihli ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, 2021/... numaralı tasarım tescilinin başvuru tarihi olan 11.08.2021 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı sahip olmadığı görüşlerini bildirmişlerdir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava konusu uyuşmalığın; Davalı adına tescilli 2021/... numaralı tasarım hükümsüzlüğü ve sicilden terkin istemine ilişkin olarak açıldığı tespit edilmiştir.

SMK 56/1 maddede "Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması koşuluyla bu kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur"

SMK 56/4-a ve b bendinde "Bir tasarımın aynısının tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması halinde yeni kabul edileceği, tasarımların sadece küçük ayrıntılarda farklılık göstermesi halinde aynı kabul edileceği"

SMK 56/5 maddede "tecilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımının ayırt edici niteliğe sahip olduğunun kabul edileceği" hükümleri düzenlenmiştir.

Dosya kapsamına alınan bilirkişi kök ve ek raporu ile uyuşmazlık kapsamına uygun olacak şekilde gerekli incelemelerin yapıldığı, alınan raporlar ile davalı yana ait tasarımın başvuru tarihi olan 11.08.2021 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı hususunun usul ve yasaya uygun olarak belirlendiği, hükümsüzlüğe dayanak sunulan görseller içerisinde yer alan ve 14.05.2021 tarihinde kamuya arz edilen ürün görseli ile dava konusu tasarım arasında yapılan karşılaştırma neticesinde tasarımlar arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, benzer olarak algılandıkları sonucunun usul ve yasaya uygun olarak gerekli karşılaştırmalar yapılarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Davalı vekili her ne kadar sektör bilirkişisinin yer alması gerektiği yönünde itirazda bulunmuş ise de, heyet teşekkülünde bir eksiklik bulunmadığı, dava konusunun yenilik unsurunun tespitine ilişkin olması hasebiyle bu konu kapsamında tasarımların karşılaştırmasının yapılması lazım geldiğinden heyette endüstriyel tasarım uzmanlarının yer alması gerektiği, mahkememizce de bu yönde işlemlerin yapıldığı, bu yöndeki davalı itirazının yerinde olmadığı mahkememizce değerlendirilmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ve aşamalardaki beyanlarında ürünün bilgilenmiş kullanıcısının bilinen saat firmaları olduğu, basit tüketiciler olmadığı beyanında bulunmuş olup. Bilindiği üzere tasarım tescili ile korunan ürünün görünümüdür. SMK’nın 56. maddesi uyarınca tasarımlar ancak yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla tasarım korumasından faydalanabilir.

SMK kapsamında tescili istenen tasarımın aynısının başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması halinde tasarım yeni kabul edilir. Buna göre tasarımların küçük ayrıntılarda farklılık göstermesi yenilik kriteri için yeterli değildir.

SMK kapsamında tasarımın kamuya sunulması ile kastedilen tasarımın sergilenmesi, satış gibi yollarla piyasaya sürülmesi, kullanılması, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetlerde yer almasıdır.

SMK kapsamında tescili istenen tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim başvuru veya rüçhan tarihinden önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.

Dosya kapsamına alınan bilirkişi ek raporunun 5. Sayfasında da belirtildiği üzere; Bilgilenmiş kullanıcı, tasarımcı veya teknik uzman olmayan fakat sektörde bu tür tasarımların olduğunu bilen dikkatli ve deneyimli ürün kullanıcısıdır.

Dosya kapsamına alınan bilirkişi ek raporun 5. Sayfasında belirtildiği üzere;Davalı taraf vekili Bilgilenmiş kullanıcının kutuyu özel olarak sipariş eden satın alan ve saat sattığı tüketicilere (nihai yerine) saatler ile hediye eden saat üreticisi dünya devi firmalar olduğunu, Tüketicilerin saat almakta olduğunu, saat kutusu satın almadığını beyan etmiştir. Kök raporda yapılan değerlendirme Davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 11.08.2021 başvuru tarihli 2021/... numaralı tasarım tescilinde yer alan ürün görselleri ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihli ürün görsellerinin tasarım meslek disiplini çerçevesinde özellikle tasarımcının seçenek özgürlüğü kriteri doğrultusunda hem nihai kullanıcı hem de dava konusu tasarımın satıcıları referans alınarak yapılmıştır.

Davalı tarafın ürünlerin benzemediğine ve farklı olduğuna yönelik yaptığı açıklamaları yerinde olmayıp yapılan incelemelerden de anlaşılacağı üzere davalı yanın dünyada daha önce var olan tasarımın benzerini kendi adına

tescil ettirdiği görülmektedir. Yapılan bilirkişi incelemelerinde tespit edilen farklılıkların küçük ayrıntılarda farklılıklar olduğu açıktır. SMK madde 56 f.4 son cümleye göre “Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.” Dolayısıyla ilgili tasarımın bu anlamda da yapılan bilirkişi incelemeleri ile yeni olmadığı izahtan varestedir.

Davalı vekili her ne kadar cevap dilekçesi ve aşamalardaki beyanlarında davacı tarafın kötüniyetli olduğunu, davaya konu olan saat kılıfı için müvekkilinin aylarca çalışıp yüzlerce arge çalışmaları yapıp ve çizimleri bizzat ... 'e teslim ettiğini, ... firması sahibi ... tasarımı beğenerek İsviçre de kendi adına tasarım tescili başvurusu yaptığını, davacı firma, ... firmasının müvekkilinden sonra daha ucuza iş yaptığı için tercih ettiği fason üreticisi olduğunu, Müvekkiline ait tasarımı daha ucuza üreterek haksız rekabet eden davacı firmanın İsviçre menşeli firmanın menfaatine huzurdaki davayı ikame ettiğini beyan etmiş ve bu beyanlarını tevsik amacı ile 16/12/2024 tarihli delil listesi sunmuş ise de;

Davalı yanın ileri sürdüğü iddiaların iş bu dava ile ilgisinin bulunmadığı, iş bu davayı etkiler mahiyette olmadığı, ikame edilen davanın konusu, davalı tasarımının yeni ve ayırt edici olup olmadığı, harcı alem nitelik taşıyıp taşımadığı, daha önceden dava dışı kişilerce kamuya sunulup sunulmadığına ilişkin olup, davacı yan açmış olduğu davada kendi tasarımına dayanmayıp davalı tasarımının önceden 3. Kişilerce kamuya sunulduğu iddiasında bulunarak davasını ikame etmiş olup, davalı vekili ise iş bu davanın inceleme konusuna etkisi olmayacak hususlarda beyanda bulunarak,

davacı yanın dava dışı firma ile bağlantısından bahsetmiş ve davacı yana ait tasarımın taklit olduğunu, davacı yanın davalı taraf aleyhine haksız rekabet teşkil edecek eylemlerinin olduğundan bahsetmiş olup, davalı yanın iddialarının ancak tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet istemli davalar yönünden ele alınıp değerlendirilebileceği

İş bu davanın konusunun; davalının savunma argümanlarından tamamı ile farklı olacak şekilde davalı yanın dava konusu tasarımının yeni ve ayırt edici olup olmadığına ilişkin olması sebebi ile davalı yanın bu yöndeki savunmasının yerinde olmadığı iş bu sebeple davalı vekilinin delil listesinin 1,2,3 ve 5. Madde kapsamında yer alan delillerin dava konusunun ve inceleme kapsamının içeresine dahil olabilecek nitelikte olmadığı ve yine davanın mahiyeti gereği tanık delilinin de davaya etkisinin bulunmayacağı tasarımların benzer olup olmadığı hususunun tanık anlatımları ile tespitinin mümkün olmadığı,

davalı yana ait tasarımın başvuru tarihi olan 11.08.2021 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı anlaşılmakla ikame edilen davanın kabulüne ilişkin aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır