İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/651 K.2025/967

Mahkememizde görülmekte olan Borçtan Kurtulma Davası davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVACI İDDİASI VE TALEP

Davacıların 150.000,- TL karşılığında davalı ... 'ın 2 yıldır işlettiği ... isimli işyerine devraldıkları, devir alınan tarihte devir parası hariç 50.000,- TL tutarında davalıdan mal alımında bulunulduğu, Devir öncesinde 06.02.2014 tarihinde davacılardan ...'in 75.000,- TL, ...'nın 10.000,- TL, toplam 85.000,- TL ön ödeme yaptığı, ödemeye konu tahsil belgesinin bulunduğu, Sonrasında ise ...'ın 2015 yılında 25.000,- TL ve 10.000,- TL ödemede bulunduğu, böylece yapılan ödemelerin 120.000,- TL yı bulduğu,

Devir parasından kalan 30.000,- TL ve davalılarca mal alımı için 50.000,- TL bedel için 20.01.2015 tarihinde 10.000,- TL tutarlı 8 adet senet imzalandığı, ve anılan senetlerin ödendiği, böylece devir parası olan 150.000,- TL nın tamamen ödenmiş olduğu, Ocak 2015 ayında 50.000,- TL medikal ürün alımı yapılan tarihte 20.000,- TL tutarlı ürün alınacağı için 5.000,- TL tutarlı 4 adet senet imzalandığı, ürünlerin iade edilmesine karşılık davalının imzaladığı 85.000,- TL tutarlı belgenin ona geri verilmesi halinde 20.000,- TL tutarlı senetlerin geri verileceğini belirtmiş olup, senetlerin davalı tarafından iade edilmediği,

Taraflar arasındaki anlaşmada davalının iş yerini tüm müşteri ve hasta kayıtları ile devretmesi ve yakın lokasyonda medikal market açmaması konusunda mutabakata varıldığı, Devir sonrası çalışmalara başlayan davacılara davalı tarafından hemen baskıların başladığı, ... tabelasının patentli marka olduğundan kaldırılmasının istendiği, bu ismin kullanılmasının istenmesi halinde 50.000,- TL ödeme yapılmasının talep edildiği, sonraki süreçte müşterilerine taşındık, yeni adresimiz budur diye bilgilendirme mesajı gönderilerek yeni açtığı medikal marketin irtibat bilgilerinin verildiği, Bu mesajların güven ve müşteri kaybına neden olduğu,

mülk sahibi ile konuşulduğunda da davalının devir hakkı bulunmamasına karşılık işyerini devrettiğinin öğrenildiği, Davacıların 02.01.2015 tarihinde 150.000,- TL karşılığında aleyhine delil tespiti talep edilen ...'ın 2 yıldır işlettiği ...

Medikali devir aldıkları, davacılar arasındaki iç ilişkinin adi ortaklık olduğu, Davacıların Ocak 2015 yılında faaliyete geçtikleri, davalının anlaşma kuralları dışına çıkarak ... markasının kullanılmasına izin vermediği, devrettiği yerin yakının a iş yeri açtığı, müşterileri yeni iş yerine yönlendirdiği, devir parası adı altında haksız alınan ve yasal olmayan hava parası olduğu gibi, aşağıda dökümü yapılan dekorasyon malzemelerinin de bulunduğu, Devir bedeli kapsamında davacılara devredilen iş yerindeki mobilya ve diğer malzemelerin bedeli toplamı hususunda davacıları hukuken yanıtlayan davacının bu bedelin 40.000,- TL olduğu,

110.000,- TL nın hava parası olduğunu belirttiği, taraflarınca delil tespiti konusunda istemde bulunulduğu, ...

1. Sulh Hukuk Mahkemesinin ...Değişik İş sayılı dosyadaki delil tespiti raporunda bu ürünlerin bedelinin 18.760,- TL olduğunun tespit edildiği, İşletmenin bulunduğu ve üçüncü şahıs tarafından davalıya kiralanan taşınmazın malikinden izin alınmaksızın davacılara devredildiği, bu durumun yasal olmadığı, sonrasında davacıların taşınmazın Maliki ile sözleşme imzaladığı, TBK 322 ve 323maddelerine aykırılık halinin söz konusu olduğu, mahkemenin kira sözleşmesinin ihlali nedeniyle görev ve yetkili olduğu, Öte yandan hile halinin söz konusu olduğu ifade edilerek,

Yargılama sırasında bilirkişi raporundan sonra ıslah etmek kaydıyla davacılar tarafından ödenen 150.000,- TL bedelin, sebepsiz zenginleşme ve hile gerekçeleriyle davalıdan ödeme tarihinden itibaren en yüksek reeskont faizi ile tahsili, delil tespiti dosyasında tespiti yapılan ürünlerin davalıya davacılar tarafından teslimi, 20.000,- TL bedelli 4 adet bono karşılığında — borçlu olunmadığının tespiti, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa bırakılması talep edilmektedir.

DAVALI CEVABI

Usule ilişkin olarak; davada görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu, görevsizlik kararı verilmesinin talep edildiği, dava dilekçesinin HMK 119.

Maddesindeki koşulları taşımadığı, dava dayanağı belgelerin gönderilmediği, Esasa ilişkin olarak; ...'ın uzun yıllar sağlık sektöründe faaliyet gösterdiği, davalıların davacı yanında sigortalı olarak çalıştıkları, Davalının 2 yıldır çalıştırmakta olduğu medikal malzeme satılan işletmeyi devretme kararı aldığı, uzun yıllar yanında çalışmakta olan davacılardan ...'nın işletmenin kendisine devredilmesi talebinde bulunduğu,

danalının 200.000,- TL ya devretmeyi düşündüğü işyerini yapılan pazarlıklar sonunda 150.000, TL ya devrettiği, davalıların 150.000, TL bedelle işletmeyi devraldıklarını kabul ettikleri, Davacıların işletmeyi devraldıktan 1 yıl sonra ve tüm edimler ifa edilmesini takiben devir bedelini hava parası adı altında geri istemelerinin maddi gerçeklere ve yasalara aykırı olduğu, davalılardan işletme devir bedeli olarak 150.000,- TL alındığı, davacıların bu hususu kabul ettikleri, davanın esastan reddini talep ettikleri, Dava dilekçesinin 12. Bendindeki beyanlarının TBK 322 ve 323 maddelerindeki iş bu dava ile ilişkisinin bulunmadığı,

dava dilekçesindeki 13. Bentte hileden söz edilmekteyse, hiçbir somut edilmediği, bu yöndeki iddiaların maddi gerçeklere dayanmadığı ifade edilerek. Davanın reddi, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesi talep edilmektedir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Taraflara usulüne uygun davetiye tebliğ edilmiş olup, ... ve ...A.ş tarafından gelen bilgi ve belge kayıtları dosya içerisine alınmıştır.

Bilirkişiler tarafından hazırlanan 27/07/2025 tarihli raporunda.

Taraflar arasında devre ilişkin yazılı bir sözleşme bulunmamakta birlikte, davacı taraf devir bedelinin hava parası olarak ödendiğini ifade ettiği, hava parasının geri alınmasının mümkün olmadığı, Tarafların mobilya ve malzeme bedeli olarak 40.000 TL verileceği konusunda anlaştığı, davacılardan ... davalının yanında sigortalı olarak çalıştığı, sektörel anlamda bilgi sahibi olmasının beklendiği, Davalının davacıyı yanılttığı konusunda takdir yetkisi Sayın Mahkemenin olduğu, Davalının kira sözleşmesini dava dışı taşınmaz malikinden izin almadan devrettiğinin ileri sürüldü;

ancak davacıların dava dışı taşınmaz maliki ile kira sözleşmesi yapmalarının dava dışı taşınmaz malikinin devre onay verdiğini gösterdiği, Davacı defter ve kayıtları incelendiğinde davalıya mal alımı için teslim edilmiş 4 adet 5.000,-TL toplam 20.000,- TL senet kapsamında mal tesliminin yapılmamış olması nedeniyle kabulü Sayın Mahkeme'nin takdiri olmakla birlikte davacıların bu senetlere ilişkin borçlarının bulunmadığının tespit edildiği, Delillerin değerlendirilmesi ve nihai takdiri ile hukuki tavsif 6100 sayılı HMK'nın 266/ c. 2 hükmü gereği tamamen Sayın Mahkeme'nin yetkisinde bulunduğu,

Tarafların diğer tüm taleplerinin değerlendirilmesinin Sayın Mahkemenin takdiri olduğu arz edilmiştir.

Bilirkişiler tarafından hazırlanan 30/04/2025 tarihli EK raporunda; Kök raporda yer verilen değerlendirmelerimizde bir değişiklik olmadığı, Sahte imza ve haksız rekabet kapsamındaki iddiaların ise heyetimizin uzmanlık alanı dışında kaldığı Hususlarında sonuç ve kanaati mahkemeye bırakılmıştır.

Bilirkişiler tarafından hazırlanan 14/03/2025 tarihli EK raporunda. Davanın tarafları arasında yazılı bir sözleşme bulunmadığı, davacının dava dilekçesinde ve istinaf başvuru dilekçesinde davalıya verdiği bedeli hava parası olarak ifade ettiği, tanıkların da verilen bedelin hava parası olduğu yönünde beyanda bulunduğu, kök raporda ve ek raporda hava parası olarak tespitte bulunulduğu,

Sayın Mahkemenin davalıya verilen bedelin ticari işletme hakkı devir bedeli olarak kabulü halinde ticari işletmenin devri kapsamında bir değerlendirme yapılması gerekeceğinden heyetimizin uzmanlık alanı dışında kalacağı, Davacı tarafın davalının aldatması sonucu sözleşme akdettiği yönündeki iddiasının hukuki takdir yetkisi kapsamında Sayın Mahkemenin olduğu, Bonoların geçerliliği, sahte imza ve haksız rekabet kapsamındaki iddiaların ise heyetimizin uzmanlık alanı dışında kaldığı belirtilmiştir

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, ticari bir işletmenin işletme hakkının devrine ilişkin sözleşmenin, sözleşmeye aykırılık nedeniyle feshi ile ödenen satış bedelinin istirdatı ve mal alımı karşılığı verilen bonolardan kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir

Dava dilekçesinde, davacıların 150.000 TL karşılığında davalının işlettiği ... isimli iş yerinin davalıdan devralındığı, ayrıca devir tarihinde davalıdan 50.000 TL'lik medikal ürün alımında bulundukları, devir bedeli ve medikal ürün bedellerinin ödendiği, bilahare davalıdan 20.000 TL'lik ürün alımı yapacakları için 5.000 TL tutarında 4 adet senet verildiği, ürünlerin iade edilmesine rağmen senetlerin davalı tarafça iade edilmediği, davalının taraflar arasındaki anlaşmaya aykırı olarak davacılara ait medikal marketin yakınlarında yeni iş yeri açarak aktif satışa başladığı, ... tabelasını davacıların kullanmasına izin vermediği,

davalının hastalarına/müşterilerine "taşındık yeni adresimiz burasıdır" diye bilgilendirme mailleri atarak yeni açtığı medikal marketin irtibat bilgilerini verdiği, bu şekilde davacıları zarara uğrattığı, davacılara devredilen iş yerindeki mobilya ve diğer malzemelerin bedelleri 18.760,00 TL olmasına rağmen davalının bunlara karşılık 40.000,00 TL aldığı, 110.000,00 TL'yi de hava parası olarak aldığı belirtilerek, devir nedeniyle ödenen bedelin tahsili ile, iade edilen ürünler için verilen bonolardan dolayı borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmaktadır.

Taraf ticari defter ve kayıtları üzerinde mali müşavir bilirkişi aracılığıyla taraf ticari defter ve kayıtlarında dava konusu 4 adet 5.000,- TL olmak üzere 20.000,- TL tutarlı senetlere yönelik borç bulunup bulunmadığı yönünde inceleme yapılmış ve neticeten davalıya teslim edilmiş 4 adet 5.000,- TL toplam 20.000, - TL tutarlı senetlere ilişkin mal tesliminin yapılmadığı, davacıların bu senetlere ilişkin davalıya bir borçlarının bulunmadığının tespit edildiği görülmüştür.

Davanın tarafları arasında davalının kiracısı olduğu işyerinin davacılara devri konusunda sözlü bir anlaşma yapılmıştır. Davacı taraf, işyerinin devri için 150.000 TL ödediklerini ve davalının devir anlaşmasına aykırı davranışları nedeniyle sebepsiz zenginleşme hükümleri doğrultusunda iadesini talep etmiştir. Taraflar arasında devre ilişkin yazılı bir sözleşme bulunmamakta birlikte, davacı taraf devir bedelinin hava parası olarak ödendiği ifade etmiştir.

Hava parası alınması, mülga 6570 sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun’un 16. Maddesi kapsamında yasaklanmıştır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda (TBK) ise hava parasına ilişkin açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte Yargıtay TBK md. 26, 27 ve 81 hükümleri çerçevesinde geri alınmasının mümkün olmadığını ifade etmektedir.

Her ne kadar davacı alınan bilirkişi raporlarına karşı beyan ve itiraz dilekçelerinde iş yerinin devri için verilen devir parasının hava parası olarak verilmediğini beyan etmişse de dava dilekçesinde, dosya kapsamında yer alan delil tespitine ilişkin dosyada hava parası hususunu açıkça beyan ettiği kaldı ki mahkememize alınan yeminli tanık beyanları da devir parasının hava parası olarak verildiğine dair beyanlarda bulundukları yine davacılar yeni bir işletme kurmak yerine, yıllardır aynı adreste faaliyet gösteren bir işletmeyi devralarak,

devraldıkları işletmenin yıllar içerisinde edindiği tanınırlık, müşteri potansiyeli, lokasyonu gibi hususlarını da devraldıklarını, davacılar tarafından ödenen işletme devir bedeli hava parası olarak nitelendirilecek olsa dahi iadesinin talep edilemeyeceğinin Yargıtay kararları ile sabit olduğu anlaşılmakla davacının bu yöndeki itirazlarına mahkememizce itibar edilmemiştir.

Davacı yan dava dilekçesinde belirttiği devir bedeli alan davalının başka iş yeri açtığı, devrettiği iş yerine yakın bir yerde aynı konuda ve aynı isim altında iş yeri açtığı, taraflar arasındaki anlaşmaya aykırı hareket ettiğinden bahisle işletme hakkının devrine ilişkin sözleşmenin, sözleşmeye aykırılık nedeniyle feshi ile ödenen satış bedelinin istirdadını talep etmişse de duruşmada tanık ...'ın 15/03/2022 tarihli yeminli beyanlarında "Nejat bey bana medikal işinde toplam ve perakandenin birlikte yürütülmesinin yasal olarak mümkün olmadığını, bu sebeple kendisinin toptan işi ile uğraşacağını,

yanında çalışan davacılardan ...'nın perakande işi ile benim taşınmazımda devam edeceğini söyledi.Bana sorulan davalı ... beyin müşterilerine yeni açtığı yerin bilgileri hakkında taşınacağını belirtir mesaj duyuru yaptığına ilişkin herhangi bir bilgim ve görgüm yoktur." şeklindeki beyanları ile tanık ...'nun aynı tarihli yeminli beyanlarında "Böylece yeni iş yerinin tanıtımını broşür ile yaptığını biliyorum. Nejat beyin yeni açtığı dükkanına hiç gitmedim.

Sadece mesafe yakın olduğu için camdan gördüm. Yakın mesafede davacıların ve davalının medikal dükkanı haricinde bir tane daha dükkan vardır ve yaklaşık o da 5-6 dk. mesafede Bayrampaşa civarındadır." şeklinde beyanları ile dava konusu medikal malzemeleri satan tanık ...

19/01/2023 tarihli yeminli beyanlarında "..davalı kendisine toptan medikal satışı yapan yaklaşık 4-5 km mesafede yeni bir işyeri açtı, eski müşterilerden ...'in yeni işyerinden toptan ürün alımı oluyordu" şeklinde ki beyanlar göz önüne alındığında davacılar ile davalı arasında yazılı olmayan sözleşmeye aykırılık, aynı konuda aynı isim altında haksız rekabet ederek iş yeri açtığından bahisle sözleşmenin feshi talep edilmişse de bu iddiaların dosya kapsamı ve tanık beyanları ile doğrulanmadığı anlaşılmakla işletme hakkının devrine ilişkin sözleşmenin,

sözleşmeye aykırılık nedeniyle feshi ile ödenen satış bedelinin istirdadı taleplerinin reddine, buna karşın mahkememzice de itibar edilen bilirkişi raporundan da anlaşıldığı üzere davalıya teslim edilmiş 4 adet 5.000,- TL toplam 20.000, - TL tutarlı senetlere ilişkin mal tesliminin yapılmadığı,

davacıların bu senetlere ilişkin davalıya bir borçlarının bulunmadığı anlaşılmakla davanın Kısmen Kabul/Kısmen Reddi ile davacıların davalıya mal alımı karşılığında verdiği 5.000 TL tutarında 4 adet bonodan dolayı toplam 20.000-TL borçlu olmadıklarının Tespitine, işletme devrine ilişkin talepler bakımından davanın Reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸E-İmzalıdır Hakim ... · ¸E-İmzalıdır