İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/121 K.2025/306

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; şirketlerinin taşıma işleri organizatörü olarak faaliyet gösterdiğini, davalı şirketin şirketleri ile 01.01.2020 tarihli nakliye sözleşmesi imzaladığını, bu sözleşme ile davacı şirketin müşterilerine karşı taşıma işini üstlenen tedarikçilerden olduğunu, şirketlerinin müşterisi ...

A.Ş. ye ait radyatör yükünün ... ve ... dan alınarak ... ye karayolu ile taşınması işinin davalı şirkete verildiğini, söz konusu yüklerin 31.05.2021 tarihinde başlamak üzere muhtelif tarihlerde davalı tarafından tedarik edilen araçlara, davalının kontrol ve gözetimi altında sağlam ve eksiksiz olarak ve her bir araca iki radyatör olmak üzere yüklenerek... a sevk edildiğini, 30.07.2021 tarihinde ... ya ait malzemelerin ... da boşaltılması sırasında 8 parça radyatörde taşıma hasarı bulunduğunun tespit edildiğini, bu emtiaların,... plaka sayılı araç, yükleme yeri .., yükleme tarihi ... plaka sayılı araç, yükleme yeri ...,

yükleme tarihi ... plaka sayılı araç, yükleme yeri ..., yükleme tarihi ... plaka sayılı araç, yükleme yeri Manisa, yükleme tarihi ... plaka sayılı araç, yükleme yeri Manisa, yükleme tarihi ... plaka sayılı araç, yükleme yeri ..., yükleme tarihi ... plaka sayılı araç, yükleme yeri ... , yükleme tarihi ... plaka sayılı araç, yükleme yeri ... , yükleme tarihi 22.06.2021 olan araçlara yüklendiğini, şirketlerinin 06.08.2021 tarihinde davalıya gönderdiği e- maille söz konusu taşıma hasarlarından davalı taşıyıcının sorumlu olduğu,

zararın rakamsal olarak belirlenmesi akabinde kendilerine rücu edileceğinin bildirildiğini, söz konusu hasarlara ilişkin ... tarafından şirketlerine ... 26. Noterliği ... tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesini keşide ettiğini, ... nın ihtarnamesi akabinde şirketleri tarafından ...

13. Noterliği... tarih ve ... yevmiye no.lu ihtarname keşide edilerek davalıya rücu talebinin noter kanalı ile iletildiğini, ... tarafından başlangıçta 8 adet araçlık malzeme için hasar talebinde bulunulduğunu ancak, ... dan yola çıkan 2 adet araçlık hasarın hafif olduğunun belirlenmesi akabinde bu araçlar ile ilgili taleplerinden vazgeçtiğini, zarar talebinin Manisa dan yüklenen 6 araç için devam ettirildiğini, gönderen ... nın Nakliyat Emtia Sigortacısı ...A.Ş. tarafından 6 araçlık hasara ilişkin 66.000.- USD ödendiğini ve şirketlerine Sompo Sigorta A.Ş. tarafından 21.09.2022 tarihinde rücu yazısı gönderildiğini,

şirketleri tarafından davalı şirkete ve davalının CMR Sigortacısı ... A.Ş. ne bildirim yapılarak ödeme konusunda müzakerelerin başladığını, ... Sigorta A.Ş. tarafından şirketleri aleyhine ... İcra Müd.... E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, şirketlerinin icra dosyasına 14.10.2022 tarihinde tüm dosya borcu olarak 1.438.240,86.- TL. ödeme yaptığını, ...

13. Noterliği ... tarih ve ... yevmiye no.lu ihtarnamesi ile ödenen 1.438.240,86.- TL. nın ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde ödenmesinin ihtar edildiğini, ihtarnamenin 24.10.2022 tarihinde davalıya tebliğ edildiğini, davalı tarafından ... 4. Noterliği ...tarih ve ... no.lu cevabi ihtarnamesi ile cevap verildiği, anılan hasar bedelinin ...

Sigorta A.Ş. ile imzaladıkları ... sayılı CMR poliçesi ile teminat kapsamında olduğunu ve tazminat talebi ile ilgili sigorta şirketine başvurulması gerektiğinin ihtar edildiğini, arabuluıculuk sürexinde davalılar ile yapılan görüşmede sonuca varılamadığını belirterek 1.438.240,86.- TL. tazminatın temerrüt tarihi olan 31.10.2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ...

Sigorta A.Ş. cevap dilekçesinde özetle; davalının sorumluluğunda yapılacak taşımaların şirketleri nezdinde ...no.lu ve 31.10.2020/31.10.2021 vade tarihli CMR Karayolu Taşıyıcı Sorumluluk Sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, dava konusu taşımaya CMR hükümlerinin uygulanması gerektiğini, dava konusu taleplerin zamanaşımına uğradığını, dava konusu taleplerin poliçe teminatı kapsamında olduğunun ispatı gerektiğini, şirketlerine iletilen belgelerin incelenmesi neticesinde alıcıya ulaşam emtianın kontrolü sırasında kısmi hasarların tespit edildiğini, temin edilen fotoğraflardan taşıyan araç bazında ayrıştırma yapılamadığını,

sürücü imzasını havi hasar tutanaklarının istendiğini ancak sunulmadığını ve dosyanın kapatıldığını,...plaka sayılı araç ve ... plaka sayılı araçtaki iddia edilen hasarlara ilişkin taleplerin geri çekildiğini, dava konusu taleplerin poliçe teminatı kapsamı dışında olduğunu, meydana gelen hasarların ambalaj yetersizliği ve yükleme - istifleme hatası sebebiyle meydana geldiğini, nakliye esnasında trafik kazası meydana gelmediği,

hasarın yoldan kaynaklı sarsıntılar, frenleme, dönüşteki salınımlar gibi olağan yol koşulları sırasında emtianın kendi ambalajı içinde kayması sonucu meydana geldiğini, ambalajlamanın yol koşullarına göre yapılmadığını, poliçenin 8. Sayfasında teminat dışı kalan haller başlığı altında “emtianın yetersiz veya uygun olmayan ambalajlama veya hazırlanmasının neden olduğu hasarlar” ın teminat dışında olduğunun düzenlendiğini, yeterli ambalajlama bulunmaması sebbeiyle meydana gelen hasarların teminat dışı olduğunu ve davanın reddi gerektiğini, emtiaların yükleme ve istifleme işinin dava dışı gönderici firma tarafından yapıldığını,

poliçe “ emtianın yanlış yükleme veya istifleme sonucu oluşan hasarlara dayalı taleplerin” teminat dışı olduğunun derç olunduğunu, CMR Konvansiyonu 17/4-c maddesi gereğince de dava konusu zarardan taşıyıcının sorumluluğunun buluınmayacağının düzenlendiğini, şirketlerinin sorumluluğuna karar verilecek olması halinde ise sınırlı sorumluluk hükümlerinin uygulanmasının gerekeceğini, poliçede yer alan muafiyet hükümlerinin dikkate alınması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 856 ve devamı maddeleri ile CMR hükülmerine göre taşıma sözleşmesine aykırılık iddiası ile hasar tazminatı talebidir.

Davacı taşıma işleri organizasyonu yapan bir şirket olup, davalı ... şirketi ise taşıma işi yapan bir şirkettir. Taraflar arasında, 01.01.2020 tarihli Nakliye Sözleşmesi aktedilmiş ve bu sözleşmeye istinaden davacı, davalının talimatları doğrultusunda farklı dönemlerde farklı eşyaları, farklı güzergahlarda taşıma işi yapmaktadır.

Davamıza konu taşıma işi ise, davacının müşterisi olan dava dışı ... AŞ'ye ait radyatörlerin, davacı tarafından; 31.05.2021 tarihinde 5 araçla Manisa'dan, 03.06.2021 tarihinde 1 araçla Manisa'dan alınarak Özbekistan'a taşınması işidir. Davacı, davalının yaptığı bu taşımalar sırasında bir kısım radyatörlerin hasar gördüğünü, bu sebeple dava dışı ...'nın sigortacısı olan ... Sigorta AŞ'ye ... İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyasına 1.438.240,86 TL ödemek zorunda kaldığını beyan etmiş ve bu ödemenin rücuen tahsilini talep etmiştir. Dosyaya sunulan hasar doayaları, hasar fotoğrafları, ihtarname ve e-posta yazışmaları ile davalının taşımasını yaptığı bu altı araçtaki bir kısım radyatörlerin hasar gördüğü sabittir. Esasen bu hususta taraflar arasında ihtilaf da yoktur.

İhtilaf, meydana gelen bu hasardan davalıların sorumlu olup olmadığı noktalarındadır.

Öncelikle zamanaşımı yönünden;

CMR 39/4. maddesi “Taşımacılar arasındaki davalarda madde 32 hükümleri uygulanır. Bununla beraber, zaman aşımı ya bu anlaşma gereğince ödenmesi gereken tazminatın miktarını tayin eden son mahkeme kararı tarihinden yahut da böyle bir karar yoksa, ödeme tarihinden itibaren başlar.” amir hükmü kapsamında davacı taşımacı tarafından ... İcra Müd.... E. Sayılı icra takibine konu edilen borcun 14.10.2022 tarihinde ödendiği, CMR 32. maddesi gereğince 1 yıllık zamanaşımı süresinin 14.10.2023 tarihinde sona ereceği, huzurdaki davanın 20.02.2023 tarihinde açıldığı belirlenmekle, huzurdaki davanın zamanaşımı süresi içerisinde açıldığı anlaşılmış, davalı tarafın zamanaşımı defi yerinde görülmemiştir.

Davalılardan, ... Sigorta AŞ, her ne kadar diğer davalı ile taşıma emtiaları noktasında bir kısım poliçeler aktetmiş ise de dava konusu taşımaların yapıldığı araç plakalarını kapsayan bir poliçeye rastlanmamıştır. O halde, bu davalıyı sorumlu kılacak bir poliçe bulunmadığından bu davalı yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Diğer davalı ... şirketi yönünden ise;

Taraflar arasında aktedilen sözleşmenin incelenmesinde, özellikle sözleşmenin üçüncü maddesinde davalının gerekli ekipmanları hazır etme ve davacının yüklemesine nezarat mükellefiyeti altında olduğu, buna karşılık davacının ise yükleme, istifleme ve sabitleme mükellefiyeti altında olduğu hüküm altına alınmıştır. Davacı taraf, davalının taşıma sırasında kaza yaptığı vs gibi olağan dışı hasar sebebi iddia etmemiştir. Bilirkişi incelemesinde de tespit edildiği üzere, hasar tamamen radyoterlerin araç içinde kaymasından kaynaklanmıştır. O halde, burada hasarın, doğru istifleme ve sabitleme yapılmamasından ileri geldiği anlaşılmaktadır.

Her ne kadar bu sorumluluk davacıya ait ise de, sözleşmede davalıya da yüklemeye nezaret etme yükümü getirilmiştir. O halde, davacı tarafından yükleme yapılırken davalının da istifleme ve sabitlemelerde gördüğü hata ve eksiklere müdahale ederek, davacı personellerini yönlendirmesi sözleşme gereğidir. O halde, meydana gelen hasarda davacı istifleme ve sabitlemeyi düzgün yapmaması, davalı da buna sözleşme gereği uygun nezarette bulunmaması sebebiyle müterafik kusur söz konusudur.

Kusurun bu sebeplerle meydana geldiği nazara alındığında, asıl ağır ihmalin sabitleme ve istifleme yükümünü ihmal eden davacıda olduğu nazara alınarak yüzde 70 kusurlu olduğu, davalının da daha hafif kusurla yüzde 30 kadar kusurlu olduğunun kabulü gerekmiştir. O sebeple alınan bilirkişi raporundaki farklı oranlardaki tespitlere mahkememizce iştirak edilmemiştir. Ayrıca davacı tarafın bilirkişi raporuna karşı, somut bir delile dayanmayan itirazlarına da yukarıdaki gerekçe ile itibar edilmemiştir.

Öte yandan hasar gören emtia üzerinde mahkememizce bilirkişilere inceleme yaptırılmıştır. Buna göre;

Taşıma işinde, detayları aşağıdaki listede belirtilen ikinci el, 17 kalem muhtelif doğalgaz çevirim Santrali Ekipmanları taşınmıştır:

1) ... (Jeneratör Seti) 12 adet

2)... (Egzoz Sesi Susturucu) 12 adet

3)... (Radyatör) 24 adet

4) ... (Buhar Türbini) 1 adet

5) ... (Jeneratör) 1 adet

6) ... (Yoğuşturucu) 1 adet

7) ... (Kazan) 12 adet

8) ...TANK (Besleme Su Tankı) 1 adet

9) ... (Köprülü Vinç Kirişi 2 T) 1 adet

10) ... (Köprülü Vinç Kirişi 2 T) 1 adet

11) ... (Yükleme Hava Filtresi Ünitesi) 12 adet

12) ... (UVB Havalandırma Ünitesi Makine Odası) 12 adet

13) ... (Numune Alma Ünitesi – Sürekli Emisyon İzleme Sistemi) 12 adet1

4) ... (Kazan Kontrol Kabini) 1 adet

15) ... (ST Vinç 10T) 1 adet

16) ... (Konteynerler) 34 adet

16) ... (110/11,5 kV) 2 adet

17) ... 13 adet Taşıma sürecinde 8 adet radyatör (Liste-1, 3. sıra) hasar görmüştür.

Bunlardan 2 tanesi hafif hasarlı olup onarılmış, 6 tanesi ise ağır hasarlı olduğu için hurdaya ayrılarak yerlerine 6 adet yeni radyatör alınmıştır.

Altı adet ağır hasarlı radyatör, taşındıkları araçların plakaları ve ...’e yükü boşaltma tarihleri, aşağıdaki listede gösterilmiştir.

e Radyatörlerin kenar dış kısmında bulunan, radyatörün içerisindeki su döngüsünü ve suyun soğumasını sağlayan serpantin borularının darbe/ sürtünme sonucu kolektör bağlantısının kopmuş, kırılmış ve ezilmiş olduğu, tespit edilmiştir.

Bu kalınlıktaki bakır ve alüminyum boruların tamir edilse bile basınç testinden geçmesi mümkün değildir. Dolayısıyla bu radyatörlerin tamiri mümkün olmamış.

6 tanesi ağır hasarlı olduğu için hurdaya ayrılarak yerlerine 6 adet yeni radyatör alınmıştır. Hasar gören radyatörlerden bazılarının fotoğrafı bilirkişi raporunda gösterilmiştir.

Radyatörlerin yüklenmeden önce testlerinin yapılarak çalıştığı raporla tespit edilmiştir. Dolayısıyla hasarın, radyatörlerin araçlara yüklenmesi, istifi ve/ veya nakliyesi sürecinin herhangi bir aşamasında meydana geldiği kanaatine

varılmıştır.

Radyatörler 31.05.2021 tarihinde ...’dan yüklenmiş, 21,22,25 Haziran 2021 tarihlerinde ...’te boşaltılmıştır. Hasar da bu süreçte meydana gelmiştir.

... Enerjinin, söz konusu radyatörler için yükleme tarihinde (31.05.2021) kesmiş olduğu faturalar incelendiğinde her bir radyatörün değerinin 10.000 USD olduğu, dolayısıyla ağır hasarlı altı adet radyatör için toplam hasarın 60.000 USD olduğu değerlendirilmektedir.

Eksper Raporunda,

1) Faturalarda her bir radyatör için tanımlanan 3.360 USD navlun bedelinin ayrıca sigortalanmamış olması nedeniyle dikkate alınmadığı

2) 60.000 USD tazminat değerine %10 (6.000 USD) ilave edildiği,

3) 6 adet radyatörün hurda değerinin (Sovtaj) olduğu fakat hurdaya ayrılmış radyatörlerin devlet ihalesi/ projesi kapsamında olması sebebiyle, devlet izin ve onayının tamamlanması neticesinde ancak bunların hurdaya

verilebileceği, bu yüzden bu aşamada Sovtaj değerinin dikkate alınamadığı, raporda belirtilmiştir.

Bilindiği üzere tazminat miktarının belirlenmesini düzenleyen CMR m. 23 hükmüne göre: “1. Bu Sözleşmenin hükümleri gereğince bir taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğundan, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır.

2. Malın kıymeti, ticaret borsası fiyatına göre saptanır. Eğer böyle bir fiyat yoksa, geçerli piyasa fiyatlarına göre bir tesbit yapılır. Eğer ne ticaret borsası fiyatı ne de geçerli piyasa fiyatı mevcutsa tesbit, aynı cins ve kalitedeki malların normal kıymetine göre yapılır.

3. Tazminat, noksan olan brüt ağırlığın beher kilogramı için 25 frangı geçemez. Frank bir gramın 10/31`i ağırlığında safiyeti binde 900 olan altın franktır”.

CMR m. 25 hükmüne göre ise :

" 1. Hasar durumunda taşımacı, yüküm madde 23 paragraf 1,2 ve 4 gereğince belirlenen değerine göre hesaplanmış kıymetten düşme karşılığı bedeli öder.

2. Ancak tazminat şu miktarı aşamaz. Eğer gönderilen yükün bir kısmı hasara uğramışsa eksilen kısmı için ödenmesi gereken miktar” olarak belirlenmiştir.

Tazminat miktarının belirlenmesini düzenleyen CMR m. 23 hükmüne göre: “1. Bu Sözleşmenin hükümleri gereğince bir taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğundan, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır.

2. Malın kıymeti, ticaret borsası fiyatına göre saptanır. Eğer böyle bir fiyat yoksa, geçerli piyasa fiyatlarına göre bir tesbit yapılır. Eğer ne ticaret borsası fiyatı ne de geçerli piyasa fiyatı mevcutsa tesbit, aynı cins ve kalitedeki malların normal kıymetine göre yapılır.

3. Tazminat, noksan olan brüt ağırlığın beher kilogramı için 25 frangı geçemez. Frank bir gramın 10/31`i ağırlığında safiyeti binde 900 olan altın franktır”. maddenin açık hükmü nedeniyle, hasara uğrayan emtianın değerinin belirlenmesinde, yükün taşınmak üzere taşıyıcıya teslim edildiği tarihte Türkiye’deki satış bedelinin esas alınması gerekir.

O halde tazminat miktarı:

963.884,71.- TL. ( emtia) 7.841 kg. X 8,33 SDR = 65.315,53.- SDR 1.196,00.- USD ( emtia) 60 kg. X 8,33 SDR = 499,80.- SDR ÖZEL ÇEKME HAKKI (SDR) 1.39423 USD’ye (24.11.2021 tarihi itibariyle) tekabül ettiği, ÖZEL ÇEKME HAKKI (SDR) (24.11.2021 tarihi itibariyle) 17.5945.- TL’ye tekabül ettiği, 665.315,53 SDR x 17,5945 = 1.149.194,09 TL.( 1 USD = 12.6498.- TL. olduğu, 90.846,82.- USD) ’ye tekabül etmektedir.

499,80 SDR x 1,39423 = 696,83 USD ’ye tekabül etmektedir.

Taşıma konusu emtianın toplam SINIRLI SORUMLULUK değerinin 91.543,65-USD ( 1.1225 X 91.453,65 = 102.656,72.- EURO - 1.457.633,03.-TL.) olduğu dikkate alındığında, talebin CMR m. 23 hükmünde öngörülen sınırlı sorumluluk sınırı içerisinde kalacaktır.

Davacının talebinin TL. Para cinsinden talep edildiği; 1.196,00.- USD /12.6498.- TL = 15.129,16.- TL. 84.755,00.- Euro/14.1991.- TL. = 1.203.444,72.- TL. TOPLAM = 1.218.573,88.- TL. olduğu anlaşılmaktadır.

Davalı meydana gelen bu hasar miktarından % 30 kusuru oranında sorumlu tutulabileceğinden davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Ayrıca davacı, dava dışı Sompo Sigorta'ya zamanında ve doğru miktarda ödeme yapmayarak icra takibine sebebiyet verdiğinden zararın artmasına kendisi sebep olmuştur. Zira davacının müterafik kusurlu olduğu bir sorumluluk sebebiyle, davalının zararın tamamına yönelik ödeme yapmaktan imtina etmesi sebebiyle, takip masraflarından sorumlu tutulması mümkün değildir. Bu sebeple kendi artırdığı masraflardan da davacının sorumlu tutulması gerektiğinden aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.

AAÜT'ye göre maddi tazminat davalarında davanın tümden reddi durumunda davacı yararına ancak asgari vekalet ücretine hükmetmek mümkün olduğundan, davalı HDI yararına asgari vekalet ücretine hükmedilmiştir.

Başkan · ¸e-imzalıdır · Üye · ¸e-imzalıdır · Üye · ¸e-imzalıdır · Katip · ¸e-imzalıdır