İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/297 K.2026/360

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

19.08.2024 günü davalının maliki olduğu ve sürücü ... yönetimindeki ... plakalı aracın seyir halindeyken bağlı olduğu römorkun araçtan ayrılıp park halindeki ... plakalı araca çarpması sonucu kaza olduğunu, sigortalı araç sürücüsünün yetersiz ehliyetli olduğunun ve olayda KTK'nın 47/d maddesini ihlal ettiğinin belirlendiğini, gerek davaya konu rücu alacağının sözleşmeden kaynaklı para alacağı olması ve bu doğrultuda sözleşmeden kaynaklı para alacağının alacaklının ikametgahında dava edilebileceği dolayısıyla sigorta şirketinin ikametgahında davanın açılabileceği gerekse KTK 110 maddesi,

yetkili yer mahkemesi için seçimlik olarak sigorta şirketinin ikametgahını işaret ettiği değerlendirildiğinde huzurdaki Mahkemenin yetkili olduğunu belirterek davanın kabulüyle, davaya konu icra dosyasına yapılan itirazının iptaline, takibin 204.602,74-TL üzerinden devamı ile 27/09/2024 tarihinden itibaren işleyecek faiziyle (ticari temerrüt faizi) birlikte tahsiline, asıl alacak tutarının %20’sinden aşağı olmamak kaydıyla icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, dosyanın tensibi ile birlikte davalıların menkul, gayrimenkul malları ile 3. kişilerdeki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine (Yüksek Mahkemenin (19.

HD. 30.9.2004 T. 6914/9419. 18.4.2002 T. 2561/2981. 7.2.2002 T. 2561/2981) kararlarında da belirttiği gibi bu hususu «... ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için, borçlunun temerrüde düşürülmesi gerekli olmayıp, borcun muaccel olması -yani vadesinin gelmesi- yeterlidir...» şeklinde ifade etmiştir. (11. HD. 01.04.2015 T. ...) ), yargılama giderleri, vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkememiz 02/05/2025 tarihli ara kararı ile davacı vekilinin ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kazaya ilişkin ... plakalı aracın sürücüsü ...'ın ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde ... Esas sayılı dosyasında aracın hasarının ve mahrumiyet zararı için açtığı dava dosyasının celbini istediklerini, kaza tutanağına göre davalı şirkete ait aracın kazaya sonradan karıştığının öğrenildiğini, kazaya karışan ... plakalı aracın işleteninin davalı şirket olmadığını, aracın ... Ltd.

Şti.'ne kiralandığını ve dava dışı şirketin aracının da Konya Büyükşehir belediyesinden aldığı işlerde kullandığını ve emir talimatları iken bu davada davalıya husumet yöneltilmesinin haksız olduğunu, davanın reddinin gerektiğini, olayda %100 kusur oranını kabul etmediklerini, kusura ilişkin bir inceleme yapılmadığını, davalının taraf olmasının tek nedeninin ruhsat sahibi olması olduğunu, uzun dönem kiralanması nedeniyle aracın işleteninin kiracı olduğunu belirtmiş ve davanın pasif husumet yokluğundan reddine, esastan da reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Taraflara usulüne uygun davetiyeler tebliğ edilmiş olup, eksper rapor ve hasar bilgisi, hasar dosyası, ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin...Esas sayılı dosya, ... 9. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosya UYAP suretleri dosyamız içerisine alınmıştır. ... 9. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı tarafından davalı aleyhine toplam 204.602,74 TL üzerinden takip başlatıldığı, davalının itirazı üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır.

Dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, düzenlenen 11/03/2026 tarihli raporda; dava konusu olayda davalı şirkete ... sigortalı ... plakalı aracın sürücüsü ...'ın %100 oranında asli kusurlu olduğu, davacı şirketin toplam maddi zararının 267.778,00 TL olduğu, davalı şirketin 3. Şahsa yaptığı ödemeyi kendi sigortalısına rücu hakkının doğmadığı, dava konusu aracın davalı şirket tarafından ...Ltd.

Şti.'ne uzun süreli kiralandığı, sözleşme hükümlerine göre aracın sevk ve idaresi ile kazalardan doğan sorumluluğun kiracı şirkete ait olduğu, bu nedenle kazanın meydana geldiği tarihte araç üzerindeki fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanmanın kiracı şirkete geçtiği, bu durum karşısında aracın işleteninin kiracı şirket olduğu, davacı sigorta şirketinin yaptığı ödemeyi araç maliki olan davalı şirkete rücu etmesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir.

Dava; 19.08.2024 tarihinde meydana gelen trafik kazasında davacı sigorta şirketi tarafından 31.08.2023-31.08.2024 tarihlerini kapsar şekilde .../0 poliçe no'lu ... sigortası bulunan ... plakalı araç sürücüsü dava dışı ...'ın ehliyetinin yetersiz olduğu ve KTK m.47/1-D maddesinin ihlal ederek kusurlu olması nedeniyle kazaya karışan ... plakalı sayılı araçta oluşan hasar ve değer kaybı bedeli olarak 09.04.2024 tarihinde sigorta limiti kapsamında ödenen 200.000,00-TL ve 4.602,74-TL işlemiş faizi olmak üzere toplam 204.602,74-TL tazminatın Trafik Sigortası Genel Şartları'nın işletene rücu başlıklı B.4 maddesi uyarınca davalı işletenden rücuen tahsiline yönelik başlatılan takibe vaki itirazın iptali davasıdır.

Tarafların iddia ve savunmaları, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;

Öncelikle Sigorta rücu davalarında yetkili mahkeme, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 110 hükmünde belirtilmiştir. Buna göre sigorta şirketinin açacağı rücu davası, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde de açılabilir. Buna göre, 31.08.2023-31.08.2024 tarihlerini kapsar şekilde .../0 poliçe no'lu ... sigortacısının bulunduğu yer ...olduğu ve Mahkememiz yargı alanı içinde bulunduğu anlaşılmakla davalının icra takibinde ve Mahkememiz yetkisi yönünden itirazının reddine karar verilmiştir.

Somut olayda dava konusu olaya ilişkin olarak düzenlenen Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağına göre 19.08.2024 günü saat 11:30 sıralarında ... ili ... ilçesi ... caddesi üzerinde sürücü ... yönetimindeki ... plakalı kamyonu ve arkasındaki römorku ile seyrederken No.190 önüne geldiğinde arkasındaki römorkun bağlı olduğu yerden çıkarak 83 m sürüklenip No.194 önünde park halinde bulunan ... plakalı kamyonetin arka kısımlarına çarpması ve aracın da ön kısımlarıyla elektrik direğine çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiştir. Tutanağa göre bu kazanın oluşumunda ... plakalı kamyonun sürücüsü ..., 2918 sayılı KTK'nın 47/d maddesine aykırılıktan kusurlu olduğu, park halindeki aracın sürücüsünün kusursuz olduğu belirtilmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre:

Trafik işaret ve kurallarına uyma zorunluluğu (1)

Madde 47 – Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre;

a) Trafiği düzenleme ve denetimle görevli trafik zabıtası veya özel kıyafetli veya işaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarı ve işaretlerine,

b) Trafik ışıklarına,

c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara,

d) Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere,

Uymak zorundadırlar.

Ayrıca:

Tedbirsiz ve saygısız araç sürme:

Madde 73 – (Değişik birinci fıkra: 17/10/1996-4199/27 md.) Karayolunda araçların kamunun rahat ve huzurunu bozacak veya kişilere zarar verecek şekilde saygısızca sürülmesi, araçlardan bir şey atılması veya dökülmesi, seyir halinde sürücülerin cep ve araç telefonu ile benzer haberleşme cihazlarını kullanması yasaktır.

Mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesi ile kusur yönünden; dava konusu olayda ... plakalı aracın sürücüsü ..., yönetimindeki aracıyla yerleşim yeri içinde seyri sırasında aracının çevreye zarar vermeyecek şekilde sürmesi gerekirken bu kurallara uymamış ve aracının römorkunun araçtan ayrılarak park için ayrılmış yerde kurallara uygun şekilde park halinde olan ... plakalı araca çarpmasına neden olmuştur.

Bu nedenle sürücü ... olayda %100 oranında tamamen kusurlu olduğu, davacıya kasko sigortalı ... plakalı araç park için ayrılmış yerde kurallara uygun şekilde park halinde olduğundan sürücüsüne yüklenebilecek bir kusur oranı mevcut olmadığı, hasar tespitine ilişkin olarak dosyada bulunan ve .... Ltd.

Şti. tarafından düzenlenen 09.09.2024 tarihli Oto Mali Mesuliyet Ekspertiz Raporunda, olayda hasar gören ... plakalı ... marka... tipi 2017 model ve 204.135 Km'deki araçtaki hasar miktarı, parça ve işçilik bedelleri olarak toplam 306.267,84 TL olarak belirlendiği, anılan parça ve işçilik türleri, kazanın oluşuyla ve dosyadaki hasarlı araç fotoğraflarıyla uyumlu olduğu, parça ve işçilik bedelleri, yetkili servis fiyat tarifesine ve piyasa rayiçlerine uygun olduğu,

aracın kazadan önceki 2. El rayiç satış değeri 490.000,00 TL olduğundan ve hasar miktarı aracın değerine yaklaştığından aracın tamirinin ekonomik olmadığı ve ... sayılması gerektiği tespit edildiği, aracın hasarlı haliyle sovtaj değeri 222.222,00 TL olduğundan araçtaki gerçek hasar miktarının: 490.000,00 - 222.222,00 = 267.778,00 TL olduğu, dosyada bulunan Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağına göre davalı şirkete ait ... plakalı aracın sürücüsü ...

B ve A sınıfı olmak üzere yetersiz sürücü belgesine sahip olduğu, 34 AJS 388 plakalı araç davacı ... Sigorta A.Ş.

Tarafından 31.08.2023/2024 tarihleri arasında geçerli olmak üzere ... nolu Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ile sigortalı olduğu, dosya içeriğine göre dava konusu kazanın poliçe vadesi içinde 19.08.2024 tarihinde meydana geldiği tespit edilmiş olup, somut olayın özelliklerine ve dosya kapsamına uygun bilirkişi raporunda bu yönden yapılan tespitlere itibar edilmiştir.

01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında zarar görenlerin haklarının saklı tutulması ve sigortacının sigortalıya rücu hakkının düzenlendiği B.4. maddesi "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.

Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir.

Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:

a-) Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise,

b-)Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise,

c-) Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,

ç-)Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise,

d-) Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1 maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa,

e-) Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse,

f-) Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde,

Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez." şekilinde düzenlenmiştir.

Somut olayda, sigorta eksperince düzenlenen raporda da davacı sigortacıya sigortalı ... plakalı aracın sürücüsü ...'ın sürücü belgesinin yetersiz olduğu kayıt altına alınmıştır.

Davalı vekili, kazaya karışan ... plakalı aracın işleteninin davalı şirket olmadığını, aracın ... Ltd. Şti.'ne kiralandığını ve dava dışı şirketin aracının da ... aldığı işlerde kullandığını ve emir talimatları iken bu davada davalıya husumet yöneltilmesinin haksız olduğunu ileri sürmüştür.

Bilindiği üzere, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.3'e göre işleten: araç sahibi, uzun süreli kiracı, aracı fiilen işleten kişi olarak tanımlandığı, Yargıtay içtihatlarına göre uzun süreli kiralamalarda; fiili hakimiyet, ekonomik yararlanma, kullanım sorumluluğu kiracıya geçmiş ise işleten sıfatı kiracıya geçmekte olduğu, bu konuda yerleşik içtihatlar özellikle Yargıtay 17. Hukuk Dairesi kararlarında vurgulanmaktadır.

Davacı sigorta şirketinin, davalıya ait aracın ... poliçesini tanzim ettiği hususunda taraflar arasında uyuşmazlık yoktur. Uyuşmazlık, davalı tarafından dava dışı ... Ltd. Şti.'ne uzun süreli kiralama sözleşmesi ile teslim edilen sigortalı aracın anılan kişi elinde iken zorunlu trafik sigortası genel şartlarına aykırı olarak kullanılmasından dolayı meydana gelen zarardan sigorta şirketinin, sigortalısına rücu imkanının bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

KTK'nun 95. maddesinde, sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran hallerin zarar görene karşı ileri sürülemeyeceği, ödemede bulunan sigortacının, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabileceği öngörülmektedir.

Görüldüğü gibi davalı şirketin işleten sıfatını taşımaması, onun kiracısıyla arasındaki iç ilişkiye ait bir sorundur ve sigortacının trafik sigortasına dayalı olarak tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda başvurabileceği kimse, aracın gerçek işleteni kim olursa olsun, sadece sigorta sözleşmesinin tarafı (akidi) olan sigorta ettiren olduğundan, davalı şirket sigorta poliçesinin ve sigorta genel şartlarının kendisine yüklediği sorumlulukları yerine getirmekle yükümlüdür.

KTK'nun 95. maddesi hükmü uyarınca bu dava ... şirketi tarafından sadece sigorta sözleşmesinin tarafı (akidi, sigortalısı) hakkında açılabilir. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin ... E.... Karar, BAM 9 HD .... E -... K sayılı kararı).

Somut davada, uzun dönem kiralama yönünden dosyaya sunulan sözleşme hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, aracın uzun süreli kiralanmış olduğu, arıcın kiracı tarafından kullanılmakta olduğu, araç üzerinde fiili hakimiyetin kiracıda olduğu anlaşılmış olmakla birlikte, yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca, davalı şirketin işleten sıfatını taşımaması,

onun kiracısıyla arasındaki iç ilişkiye ait bir sorundur ve davalı şirket sigorta poliçesinin ve sigorta genel şartlarının kendisine yüklediği sorumlulukları yerine getirmekle yükümlü olup, davacı şirketin 3.şahsa yapmış olduğu ödemeyi kendi sigortalısına rücu hakkının doğduğu kanaatine varılarak Mahkememizce davanın kabulü ile ...

9. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasında davalı borçlu tarafından yapılan itirazın İPTALİ ile, takibin takip talebindeki kayıt ve şartlarla aynen devamına, alacağın varlığı ve miktarı yargılamayı gerektirdiğinden davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır