İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2014/366 K.2020/824

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonrasında;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında 01.12.2008 tarihli bayilik sözleşmesi imzalandığını, ayrıca akaryakıt istasyonunun bulunduğu taşınmaz üzerinde müvekkili lehine 14 yıl süreli kira sözleşmesi akdedildiğini, müvekkilinin bayilik sözleşmesinin kendisine yüklediği borçları yerine getirdiğini, bayilik sözleşmesinin Rekabet Kurumu kararı gereğince süresinden önce 18.09.2010 tarihinde tarafların mutabakatıyla yenilenmeyerek son bulduğunu ileri sürerek dilekçesinde bildirdiği diğer nedenlerle davalı bayiye yapılan 912.785.00 TL işletme yatırım bedeli ile ariyet olarak verilen kurumsal kimlik giydirme ekipmanlarının iadesine, aksi halde bedelinin teslim tarihinden itibaren işlemiş faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yatırımların taşınmazın mütemmim cüzü haline geldiğini, dolayısıyla iadesinin istenemeyeceğini, sözleşmenin Rekabet Kurulu kararı nedeniyle sona ermesinin mücbir sebep teşkil ettiğini, bu nedenle verilen destek bedelinin talep edilmesinin herhangi bir hukuki dayanağının bulunmadığını, diğer yandan dava konusu ekipman ve malzemelerin müvekkili şirkete teslim edildiğine ilişkin herhangi bir teslim tutanağı bulunmadığını ileri sürerek dilekçesinde bildirdiği diğer nedenlerle davanın reddini savunmuştur.

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/11/2011 tarih, ... E-K sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş; hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 08/10/2012 tarih, 2012/2682 - 14510 E-K sayılı kararıyla; "Dava, taşınmaza bayilik akdi gereğince inşa edilen işletme yatırım bedeli ile ariyet olarak verilen kurumsal kimlik giydirme ekipmanlarının iadesi veya bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Oysa mahkemece dava intifa bedeli istirdadı olarak değerlendirilerek hüküm kurulmuştur.

Mahkemece davacının davadaki talebi ile taraflar arasındaki sözleşmeler dikkate alınarak değerlendirilip bir karar verilmek gerekirken, yorumda hataya düşülerek yanılgılı gerekçelerle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir." neden ve gerekçesiyle mahkeme kararı bozulmuştur.

Mahkemece bozma ilamına uyulmuş, yargılamaya devam olunmuştur.

Yanlar arasındaki uyuşmazlığın niteliği itibari ile çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektirdiğinden; hükmüne uyulan Yargıtay bozma ilamı gereği davacının talep edebileceği işletme yatırım bedeli ile ariyet olarak verilen kurumsal kimlik giydirme ekipmanlarının iade veya bedellerinin tespiti için bilirkişi incelemesi yaptırılmış; davacının davalıdan alacağının bulunup bulunmadığı, varsa miktarının tespiti için davalı ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucu ....

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Tal.sayılı dosyasından aldırılan 09/06/2014 tarihli bilirkişi raporu ile birlikte davacı taraf ticari defter ve kayıtları, getirtilen-sunulan belgelerle birlikte dosya bilirkişiler SMMM ..., Prof. Dr. ... ve Prof. Dr. ...'ya tevdi edilmiş, geçen bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen 26/12/2014 tarihli bilirkişi kurulu raporunun; tarafların itirazı üzerine bu kez malimüşavir ..., sektör uzmanı... ve Prof.

Dr. ... tarafından düzenlenen 28/01/2016 tarihli raporun ve taraf vekillerinin itirazları sonucu aynı heyet ve heyete eklenen Y. Doç. Dr. ... tarafından düzenlenen 10/02/2017 tarihli ek raporun; bu kez mahallinde keşfen inceleme yaptırılmak üzere .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...

Tal.sayılı dosyasından aldırılan 12/07/2017 tarihli raporu ile birlikte 10/02/2017 tarihli raporu veren heyet tarafından düzenlenen 30/05/2019 tarihli ek raporun ve en son alınan 05/06/2020 tarihli ek raporun dosya arasında olduğu görülmüştür.

Alınan 28/01/2016 tarihli bilirkişi kurulu raporunda özetle; taraflar arasındaki bayilik ilişkisinin Rekabet Kurumu kararları sonrası 18/09/2010 tarihinde son bulduğu, bu doğrultuda 14 yıllık bayilik ilişkisine istinaden verilen işletme yatırım destek bedelinin, kullanılmayan süreye tekabül eden kısmın iadesinin gerektiği; taraflar arasındaki bayilik ilişkisinin Rekabet Kurulu kararı ile son bulduğu 18/09/2010 tarihi ile, sözleşme bitiş 01/05/2019 tarihi arasında kullanılmayan süreye tekabül eden işletme yatırım destek bedelinin 430.833,33 USD olduğu bildirilmiş;

En son alınan 05/06/2020 tarihli ek raporda ise; dava tarihi itibariyle davacının talep edebileceği işletme yatırım destek bedelinin (430.833,33 USD x 1,5126=) 651.678,49 TL olduğu, davacının davalıdan aldığı ancak, yapılan keşifte yerinde olmadığı anlaşılan eksik ariyet malzemesi karşılığı talep edebileceği kurumsal kimlik giydirme ekipman bedelinin ibraz edilen belgelere göre 9.971,00 TL olabileceği yönünde görüş bildirilmiştir.

Alınan 28/01/2016 tarihli bilirkişi kurulu raporu ve en son alınan 05/06/2020 tarihli ek raporu gerekçeli, denetlenebilir, dosya içeriğine uygun, itirazları cevaplar nitelikte ve uyuşmazlığı çözmeye yeterli görüldüğünden, Mahkememizce de benimsenmiş ve hükme esas alınmıştır.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, alınan ve benimsenen 28/01/2016 tarihli ve 05/06/2020 tarihli bilirkişi kurulu raporları, toplanıp değerlendirilen delillere göre; taraflar arasında imzalanmış sözleşme kapsamında, 14 yıl süreli bayilik ilişkisinin Rekabet Kurumu kararları sonrası süresinden önce 18/09/2010 tarihinde sonlandırıldığı; bayilik ilişkisinin süresinden önce sonlandırılması nedeniyle kullanılmayan süre karşılık gelen işletme yatırım destek bedelinin iadesinin gerektiği;

bu kapsamda benimsenen bilirkişi kurulu rapor ve ek raporlarında dayanak ve gerekçeleriyle ayrıntılı olarak açıklandığı üzere, bayilik ilişkisinin süresinden önce sonlandırılması nedeniyle davacı tarafça talep edilebilecek işletme yaptırım bedelinin 651.678,49 TL; davalı bayi tarafından davacıya teslim edilmeyen ve yapılan keşifte yerinde olmadıkları anlaşılan eksik ariyetlere ilişkin kurumsal kimlik giydirme ekipman bedelinin davacı tarafın ibraz ettiği belgelere göre bilirkişilerce tespit edilen 9.971,00 TL olmak üzere davacının davalıdan toplam 661.649,49 TL alacaklı olduğu,

belirlenen-tespit edilen alacak miktarını aşan davacı taraf isteminin açıklanan nedenlerle yerinde olmadığı anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne ilişkin aşağıdaki kararı vermek gerekmiştir.