İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/353 K.2024/301

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili; taraflar arasında akdedilen Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ile eki Bayilik Protokolü hükümleri gereğince, davalı bayinin kusurlu davranışı nedeni ile süresinden önce sona eren Bayilik Protokolü'nün 4.maddesinde öngörülen blok cezai şart tutarı olan 50.000 USD karşılığı 188.880,00-TL.'nin sözleşmenin sona erme tarihi olan 12/06/2019 'dan itibaren işlemiş ve işleyecek avans faizi ile birlikte, satış taahhüdünü ihlalden doğan cezai şart alacağının ileride artırılmak üzere şimdilik 5.000 USD karşılığı 18.880,00-TL.'sinin ihtarnamenin davalıya tebliğ edildiği tarihten itibaren işlemiş ve işleyecek avans faizi ile birlikte,

Bayilik Sözleşmesinin 46.maddesi uyarınca sözleşmenin davalı bayinin kusurlu davranışı nedeni ile sona erdiği 12/06/2019 tarihinden sözleşmenin normal sona erme tarihi olan 28/01/2023 tarihine kadar olan dönem bakımından müvekkili lehine hesaplanacak kar mahrumiyeti alacağının ileri artırılmak üzere şimdilik 5.000,00-TL.'nin sözleşmenin sona örme tarihi olan 12/06/2019 'dan itibaren işlemiş ve işleyecek avans faizi ile birlikte, davalı bayiye ariyet olarak verilen ancak iade edilmeyen 1 adet kompresörün müvekkiline iadesini,

aynen iade mümkün olmaz ise amortisman bedeli düşüldükten sonra iade alınamayan kompresör bedeli için tespit edilecek rayiç bedellerinin fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 3.000 TL tutarındaki kısmının dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 28/02/2024 tarihli ıslah dilekçesi ile; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile satış taahhüdünü ihlalden doğan cezai şart alacağı için 72.836,00-TL cezai şart tutarının temerrüt tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek bankaların dövize uyguladıkları en yüksek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan tahsilini, Bayilik Protokolünün 4. maddesinde öngörülen blok cezai şart tutarı olan 50.000,00-USD karşılığı 188.888,00-TL.'nin sözleşmenin feshedildiği tarih olan 06/08/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte,

kar mahrumiyeti alacağı bakımından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 3 aylık süreye isabet eden 26.592,00-TL.'nin sözleşmenin sona erme tarihi olan 06/08/2019 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalılardan tahsilini, ariyete konu iade alınamayan kompresörün aynen iadesi olmadığı halde bedeli için 17.000,00-TL.'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı ise davaya cevap vermemiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava; Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ve eki niteliğindeki protokol sözleşmesinden kaynaklı cezai şart bedelinin tahsili, davalı şirkete teslim edilen ariyetlerin iadesi talepli alacak davasıdır. Dosyaya sunulan sözleşme ve protokollerden taraflar arasında akaryakıt bayilik sözleşmesi kurulduğu, davalının lisansının faaliyet gösterilmemesi nedeniyle EPDK tarafından 12/06/2019 tarihinde iptal edildiği anlaşılmıştır. Bu sözleşmenin haklı olarak feshedildiğini, bu nedenle cezai şarta ve ariyet bedeline hak kazandığını ispat yükü davacıya aittir. Uyuşmazlığın çözümü teknik inceleme gerektirdiğinden bilirkişi raporu alınmıştır.

Cezai şart yönünden; taraflar arasındaki protokolün 4. maddesi uyarınca, davalının sözleşmeye aykırı davranması halinde davacının 50.000,00 USD cezai şart talep edebileceğinin kararlaştırıldığı, davalının alım taahhüdüne uymaması ve lisansının iptaline neden olmasının protokolün söz konusu maddesine aykırılık teşkil ettiği, bu nedenle davacının cezai şart talep hakkının doğduğu, davacının seçimlik hakkını Türk Lirası üzerinden kullandığı, seçim tarihi itibarıyla talep edebileceği cezai şart tutarının 188.880,00 TL olduğu, ancak alınan bilirkişi raporuna göre bu durumun davalının ekonomik yönden mahvına neden olacağının anlaşıldığı,

bu hususun ahlaka aykırılık teşkil etmesi sebebiyle resen gözetileceği (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2021/8664 Esas-2023/2492 Karar sayılı karar), tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile sözleşmenin ayakta kalma süresi dikkate alınarak takdiren %50 oranında indirim yapılarak istem kısmen kabul edilmiştir.

Satış taahhüdü yönünden; davalının protokol ile yükümlendiği miktarda ürün alımı yapmadığı, davalının 400 m³ yerine 78 m³ ürün alımı yaptığı, bu nedenle 72.836,00 TL ödeme yapmakla yükümlü olduğu anlaşılmış, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile sözleşmenin ayakta kalma süresi dikkate alınarak takdiren %50 oranında indirim yapılarak istem kısmen kabul edilmiştir.

Kâr kaybı yönünden; taraflar arasındaki sözleşmenin 5 yıl için imzalandığı, ancak davalının sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle davacının sözleşmeden umduğu faydayı sağlayamadığı, bu nedenle yoksun kaldığı kârı isteyebileceği anlaşılmış, benimsenen bilirkişi raporu ve taleple bağlılık ilkesi çerçevesinde istem kabul edilmiştir.

Ariyet yönünden; davacının sözleşme kapsamında davalının kullanımına tahsis ettiği ariyetin bedelini talep ettiği, talimat yolu ile alınan bilirkişi raporu ile davaya konu kompresörün davalıya teslim edildiğinin anlaşıldığı, bu nedenle davacının ariyetin iadesini talep etmekte haklı olduğu anlaşılmakla aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır