İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/515 K.2025/667

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonrasında;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... VKN'lı dava dışı ... San. ve Tic. Ltd. Şti., tarafından müvekkili Şirket lehine düzenlenen ...- ... ... Şubesi, ... seri numaralı 18/07/2023 vade tarihli 125.375,56- TL bedelli çek .... İcra Dairesi - 2023/...

E. Sayılı kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu takibi ile müvekkili Şirket aleyhine takibe konulduğunu, ancak; söz konusu çek müvekkili şirketin, rızası hilafına keşidecisi tarafından gönderilmek üzere kargoya verildiğinde kaybolmuş ve/veya çalınmış bir kıymetli evrak olduğunu, çekte bulunan imza da müvekkili şirket yetkilisine ait olmadığını ve sahte olduğunu ileri sürerek dilekçesinde bildirmiş olduğu diğer nedenlerle; davanın kabulü ile müvekkilinin davalılara karşı ....

İcra Dairesi - 2023/... E. Sayılı dosya ve takibe konu çek sebebiyle herhangi bir borcu olmadığının tespitine, davacı müvekkiline ait, yetkili hamili ve alacaklısı olduğu, rızası hilafına elden çıkan dava konusu ...- ... ... Şubesi, ... seri numaralı 18/07/2023 vade tarihli 125.375,56- TL meblağlı çekin müvekkiline iadesine, istirdatına, .... İcra Dairesi 2023/...

E. Sayılı davaya konu icra takibinin durdurulması hakkında mümkünse teminat alınmaksızın, mümkün değilse uygun bulunacak teminat karşılığında ihtiyat tedbir uygulanmasına, davalılar aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği görüldü.

Davalı ... Soğ. Mak. Ve Yedek Parça San.ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki ... faaliyet çerçevesinde yaklaşık bir yıl önce ... A.

Ş. ile ... ilişkisi olan müvekkili bu şirkete 750.000-TL mal sattığını, daha sonra aynı firmanın pazarlamacısı ... isimli kişi Libya'da soğutma işi ile ilgili ihale alındığını, işin maliyetinin yüksek olması sebebiyle ürün tedarikinde sorun yaşandığını, bu sebeple müvekkilinden ... ürün ve mal istendiğini, müvekkili de faturalara dayalı olarak bu firmaya 27/03/2023 tarihinde 2.388,969-TL ... mal verdiğini, ayrıca aynı pazarlamacı ve şirket sahibinin isteği doğrultusunda bu şirketin ... faaliyet içerisinde olduğunu beyan ettikleri ... ...Ve İnşaat İthalat İhracat Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne de 861.499,12-TL ... ürün verdiğini,

böylece müvekkili her iki firmadan 3.250.468,12-TL alacaklı durumuna geldiğini, müvekkilinin bu alacağına karşılık olmak üzere müvekkiline davaya konu çek dahil olmak üzere 12 adet müşteri çeki verildiğini, bu çeklerin tamamı müvekkili firma tarafından teslim alındığında çekler için ilgili bankalar üzerinden sorgulama yapılmış ve çek keşidecilerinin çeklerini ödedikleri ayrıca çeklerin gerçek olduğu teyit edildiğini, müvekkili de teslim aldığı çeklerin gerçek çekler olduğunu ve keşidecilerin çeklerini ödediğinden emin olduktan sonra bu çekleri alacağa karşılık olmak üzere kabul edildiğini,

çeklerin keşide tarihleri geldiğinde bir adedi hariç olmak üzere tamamı için ödemeden men yasaklarının veya çalıntı ihbarlarının bulunduğu ortaya çıktığını, ayrıca çekleri ... borçlarına karşılık müvekkile veren ... A. Ş. hakkında .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

E. sayılı dava dosyasıyla konkordato kararının verildiği ortaya çıktığını, bu firma ile ... ilişkisi olan şirket ve şahısların çeklerini ödememek için kayıp veya çalıntı ihbarları yaptığı düşünüldüğünü, muhtemelen davacı taraf da bu sebeple huzurdaki davayı açmış olduğunu, ödemeden men yasağı bulunan ve el konulmayan 9 adet çek müvekkilinin talebi doğrultusunda icra takibine konu edildiğini, çek bir havale aracı olduğunu, hiçbir tacir çekini imzaladıktan sonra yanında taşımadığını, çek havale aracı olduğu gibi ibraz edildiğinde bedelinin talep edilebilir özelliği sebebiyle ticaret hayatında yoğun bir şekilde kullanıldığını,

davacının ... ilişkileri sebebiyle kendisine gönderilen çekin kargo firmasında kaybolduğu yönündeki beyanının hukuki ve ... olarak hiçbir dayanağı olamayacağını, basiretli bir tacir kargo yoluyla gönderilmesi yasak olan kıymetli evrağı buna rağmen göndermeyeceğini, hiçbir kargo firması da kıymetli evrakları teslim almadığını, müvekkilinin iyiniyetli 3. kişidir. ... ilişkisine istinaden dava konusu çeki teslim aldığını, çekin teslimi sırasında müvekkilinin cirantalar arasındaki ... ilişkiyi bilme imkan ve ihtimali olmadığını, sadece çeki teslim aldığı firmayla ... ilişkisi olan müvekkili,

çek tesliminden önce çeki kayıp/çalıntı veya sahte olup olmadığını kontrol ettirmiş çekle ilgili herhangi bir sorun olmayınca çeki teslim aldığını, çekin davacı lehtar tarafından imzalanıp imzalanmadığı çekin teslim alınması sırasında tespit edilebilecek bir husus olmadığını, çek şayet davacı tarafın yetkilileri tarafından imzalanmamış ise elbetteki imza itirazları karşılık bulacağını, ancak burada müvekkiline atfedilecek herhangi bir kusur olmadığını ileri sürerek dilekçesinde bildirmiş olduğu diğer nedenlerle;

haksız ve dayanaksız olarak açılan davanın hem dava şartı yokluğundan hem de esastan reddine, çekteki imzanın davacı firmanın yetkilisine ait olması halinde alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görüldü.

DELİLLER

Davacı yan delil olarak: .... İcra Dairesi 2023/... E., Çek görseli, .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. Sayılı Dosya, .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. Sayılı dosyası, Ankara CBS 2023/... soruşturma nolu dosya, Aynı keşideci tarafından düzenlenen kayıp diğer çekin konu edildiği ... İcra Müd. ... E. Sayılı kambiyo takibi ödeme emri ve çek görüntüsü, Aynı keşideci tarafından düzenlenen kayıp diğer çekin konu edildiği ... İcra Müd. ...

E. Sayılı kambiyo takibi ödeme emri ve çek görüntüsü, ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. Sayılı dosya tedbir kararı, Keşideci ... tarafından ikame edilen davada verilen ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E sayılı dosyada verilen emsal tedbir kararı, .... İcra Hukuk Mahkemesi ... E. Sayılı dosyası, Müvekkili Şirket Yetkilisine Ait İmza Örnekleri, Müvekkili şirket ... defter ve kayıtları, Bilirkişi, Tanık, Yemin, Keşif ve sair delillere dayanmıştır.

Davalı ... Soğ. Mak. Ve Yedek Parça San.ve Tic. Ltd. Şti. Delil olarak; Faturalar, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dava dosyası, .... İcra Dairesi’nin 2023/... Esas sayılı dosyası, ... defterler, Lüzumu halinde bilirkişi incelemesi ve sair tüm yasal delillere dayanmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:

Davanın davacının .... İcra Dairesi'nin 2023/... Esas sayılı takip dosyası ve bu takibe dayanak çekten dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit talebi ile çekin istirdadı istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.

Eldeki davada; ...- ... ... Şubesi, ... seri numaralı 18/07/2023 vade tarihli 125.375,56- TL bedelli bir adet çek incelendiğinde çekin keşidecisinin ... San. Tic. Ltd. Şti. olduğu, davacının ise lehtar ve 1. ciranta olarak göründüğü, çekteki ciro silsilesine göre sırasıyla davalı ... Yapı San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin 2. Ciranta, davalı...'in 3. Ciranta, ... Temizlik ve Medikal San. ve Tic. Ltd. Şti'nin 4. Ciranta, ... ...ve İnş. İthalat İhracat San. Tic. Ltd.

Şti.'nin 5. Ciranta, ... ... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin ise 6. Ciranta, dava dışı ...'ın 7. Ciranta olduğu, çekin bu kişi tarafından takas aracılığıyla bankaya ibraz edildiği, banka tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı 12/06/2023 tarihli ödeme yasağı kararı bulunduğundan hiçbir işlem yapılamadığına dair 18/07/2023 tarihinde kaşe basıldığı ve davalı ... ....Ldt.

Şti. tarafından çeke dayanılarak davacı dahil kendinden önceki cirantalar ve keşideci aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibine giriştiği, davacının ise çekin keşideci tarafından kargoya verildiğini ve kargoda kaybolduğunu/ çalındığını ve bahse konu çekteki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürerek çekten dolayı borçlu olmadığını ileri sürdüğü ve çekin istirdadı isteminde bulunduğu anlaşılmıştır.

İmza itirazında, imzanın borçluya ait olduğunu ispat külfeti, takibe başlayarak imzanın borçluya ait olduğunu iddia eden alacaklıya aittir. Davacının ıslak imzalarının bulunduğu evraklar celbelip imza incelenmesi için dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir. 26/02/2025 bilirkişi heyet raporu taraflara tebliğ edilmiş ve rapora karşı herhangi bir itiraz ileri sürülmemiştir. Rapor denetime elveriş olup mahkememizce uygun bulunup benimsenmiştir. Heyet raporuna göre inceleme konusu çekin arka yüzünde "... Muh. Ltd. Şti."ne atfen atılı 1.ciro imzası ile atfedilen şirket

yetkilileri ... ve ...’na ait mevcut mukayese

imzaların karşılaştırmalarında aralarında; gerek genel görünümleri gerekse işleklik

derecesi, alışkanlıklar, tersim biçimi, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi

bakımından da uygunluk ve benzerlikler saptanmadığından inceleme konusu 1.ciro

imzasının mevcut mukayese imzalarına kıyasla şirket yetkilileri ... Ve ...’nun eli ürünü olmadığı bu halde bahse konu çekteki birinci cirodaki imzanın davacıya ait olmadığı, davacı lehtarın cirodaki imzanın kendisine ait olmadığına dair itirazını görünürdeki ciro silsilesinde kendinden sonraki tüm cirantalara ve hamile karşı ileri sürebileceği bu halde davacının .... İcra Dairesi'nin 2023/... E. Sayılı takip dosyasından ve bu takibe konu ...- ... ... Şubesine ait, keşidecisi ... San. Tic. Ltd. Şti., lehtarı (davacı) ...ve Ticaret Ltd. Şti. olan, ... seri numaralı 18/07/2023 keşide tarihli 125.375,56- TL bedelli çekten dolayı davalılara borçlu olmadığı anlaşılmakla davacının menfi tespit istemine dair davasının kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Her ne kadar davacı çek istirdadı talebinde de bulunmuş ise de. 6102 sayılı TTK’nın 790. Maddesi uyarınca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır. TTK 792.

Maddesine göre ise çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. Maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

TTK'nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur.

İspat yükü üzerinde olan davacı kötüniyet ve ağır kusuru her türlü delil ile ispatlayabilir.

Dava konusu çekin kaybolması nedeni ile davacı tarafından, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile çekin zayi nedeniyle iptali için başvuru yapıldığı ayrıca yine davacı tarafından yapılan şikayet üzerine...Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/... soruşturma sayılı dosyası ile soruşturma yürütüldüğü ve kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği ve karar yapılan itirazın da .... Sulh Ceza Hakimliği'nin ... D. İş sayılı dosyası ile kesin olarak reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda yapılan açıklamalar, tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının lehtarı olduğu dava konusu çekin elinden rızası dışında çıktığını ve çekte adını atılı cirodaki imzanın sahte olduğunu iddia ederek istirdadını talep ettiği, davalı yanın çeki doğrudan davacıdan almadığı lehtardan sonra arada dört ayrı ciranta olduğu, imzaların istiklali prensibi ile kıymetli evrakın soyutluğu ilkesi gereği davacının imza sahteliği ve kendisinden sonra gelen ciranta ile arasında ... ilişki bulunmadığı iddiasının istirdat davasında dinlenemeyecek olması,

davacının davalının çeki iktisapta ağır kusurlu ya da kötü niyetli olduğunu ispat yükü altında olduğu, davacı tarafından sunulan delillerin ispat yükünün yerine getirildiğini kabul için yeterli olmadığı, çalıntı çeklerin hemen hemen aynı cirantalar tarafından farklı ciro silsilesi ile cirolanıp takip yapıldığı iddiasının, kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmaması nedeni ile davalının kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğunu ispat için yeterli olmadığı anlaşılmakla ispat olunamayan çek istirdadı istemine ilişkin davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Yine davacı her ne kadar kötüniyet tazminatı isteminde bulunmuş ve menfi tespit isteminin kabulüne karar verilmiş ise de; yukarıda detaylıca izah edildiği üzere davalının çeki davacıdan almadığı arada başka cirantaların da bulunduğu, dolayısıyla imzanın davacıya ait olup olmadığını bilebilecek durumda olmadığı bu kapsamda takip alacaklısı davalı şirketin takibi kötü niyetli başlattığı hususunun ispatlanamadığı İİK 72/5 mad. Uyarınca tazminat koşullarının da oluşmadığı anlaşılmakla davacının kötüniyet tazminatı isteminin de reddine karar vermek gerekmiş ve uyuşmazlığın tümü hakkında aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

E-İMZA

Hakim ...

E-İMZA