İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/314 K.2025/689

Yukarıda tarafları ve konusu yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonrasında;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı idare arasında 2017/... ihale kayıt numaralı ihale neticesinde yapılmış Araç ve İş Makineleri İşletilmesi Hizmet Alım Sözleşmesi gereği 2017-2018 tarihleri arasında verilen hizmet işinin, 31/12/2018 tarihinde eksiksiz ve kusursuz olarak tamamlanarak davalıya teslim edildiğini, taraflar arasında geçici kabuller ve kesin kabul ile işin sonlandırıldığını ancak, davalı idareye verilen ... Bankası A.Ş. ...

Şubesine ait, 25/06/2019 tarih, 600.000 TL bedelli teminat mektubunun iade edilmediğini, ayrıca teminat mektubu nedeniyle müvekkilinin komisyon ödediğini, müvekkilinin idareye ve SGK Başkanlığına herhangi bir borcunun bulunmadığını, Teminat Mektubu ve İade Şartlarına ilişkin sözleşme yükümlülüklerinin yerine getirildiğini ileri sürerek dilekçesinde bildirdiği diğer nedenlerle teminat mektubunun müvekkili şirkete iadesine ve şimdilik 1.000 TL banka teminat komisyonunun iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile müvekkili idare arasında hizmet alım işine ilişkin sözleşme imzalandığını, sözleşme süresi içerisinde 27/03/2018 tarihinde firma personellerinden ...'un işin ifası esnasında trafik kazasına karıştığını, Hizmet Alımı sözleşmesinin 5. Maddesinde "Şoförlerin sözleşmeye aykırı her türlü davranışlarından, bunların taşıtlara, kurum mensuplarına ve 3. şahıslara verecekleri zarardan dolayı yüklenici sorumlu olacaktır" hükmünün bulunduğunu, olay sebebi ile müvekkili idare aleyhinde ....

İcra Dairesinin 2018/...

Esas sayılı dosyası üzerinden 109.821,98 TL tutarında ilamsız icra takibi başlatıldığını, idare aleyhine Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemelerinde maddi ve manevi tazminat talepli 4 ayrı dava açıldığını, davaların derdest olduğunu, sözleşme, eki niteliğindeki Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunun 9. maddesi ve Yapım İşleri Genel Şartnamesindeki hükümler gereğince iade şartlarının oluşmadığını ileri sürerek dilekçesinde bildirdiği diğer nedenlerle davanın reddini savunmuştur.

Dava; taraflar arasında yapılmış Hizmet Alım Sözleşmesi kapsamında davalıya verilen ... ... Bankası A.Ş tarafından 25/06/2019 tarihinde düzenlenen, 31/12/2020 tarihine kadar geçerli 600.000,00 TL bedelli Teminat Mektubunun iadesi ve ödenen komisyonların davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesinin varlığı her iki tarafında kabulünde olup, davacı taraf sözleşme gereği işin eksiksiz ve kusursuz tamamlanarak davalıya teslim edildiğini ileri sürmüş; davalı taraf ise, firma personelinin işin ifası sırasında trafik kazası geçirmesi nedeniyle sözleşme kapsamında teminat mektubunun iade şartlarının oluşmadığını savunmuştur.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; dava konusu teminat mektubunun iadesinin ve ödendiği ileri sürülen teminat mektubu komisyonunun davalıdan tahsilinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır.

Yanlar arasındaki uyuşmazlığın niteliği itibari ile çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektirdiğinden; davaya dayanak ve konu yapılan yanlar arasındaki sözleşme kapsamında davacı tarafça davalıya verilen ve dava konusu yapılan teminat mektubunun davacıya iadesi isteminin haklı nedenlere dayanıp dayanmadığının, teminat mektubunun iadesinin gerekip gerekmediğinin ve teminat mektubu nedeni ile ödenen komisyon bedelinin talep edilip edilemeyeceğinin tespiti için bilirkişi kurulu raporu alınmasına karar verilerek,

taraf ticari defter ve kayıtları ile getirtilip-sunulan belgelerle birlikte dosya konusunda uzman bilirkişiler SMMM ..., sayıştay denetçisi ... ve nitelikli hesaplamalar konusunda uzman Prof. Dr. ...'na tevdi edilmiş, adı geçen bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen 26/05/2021 tarihli raporun dosya arasında olduğu görülmüştür.

Alınan bilirkişi kurulu raporunda özetle; taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesinin, KHK kapsamında süresinden önce davalı idare tarafından feshedildiği, sözleşmenin taşeron içlilerle ilgili yasal düzenlemeler çerçevesinde sonlandırıldığı; dava konusu teminat mektubunun, yüklenicinin ancak kanunda belirtilen idarelere ve kanunda belirtilen gerekçelerle borçlu olduğunun tespiti halinde nakde çevrilerek bu borçların ödenebileceği ve kalanının yükleniciye iade edilebileceği, aksi halde yükleniciye iadesinin gerektiği, yüklenici davacının da davalı idareye raporda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere borçlu olmadığı,

bu nedenle teminat mektubunun davacıya iadesi isteminin haklı nedenlere dayandığı; taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin sona ermesi nedeniyle, doğup doğmayacağı belli olmayan, ne zaman doğacağı bilinmeyen, sonradan ortaya çıkması muhtemel işçi alacakları için idareye yöneltilmesi muhtemel davalar veya mal ve hizmet ayıbının sonradan ortaya çıkma ihtimali gerekçe gösterilerek ve feshedilen sözleşme hükümlerine dayanılarak bu sözleşmeler nedeniyle alınmış teminat mektubunun davalı idare tarafından alıkonulamayacağı, rehin tutulamayacağı, tedbiren uzun süre bekletilemeyeceği,

dolayısıyla dava konusu teminat mektubunun davacıya iadesinin gerektiği ve mektubu veren bankaya ödenen komisyonun davacı tarafça talep edilebileceği yönünde görüş bildirilmiştir.

Mahkememizin ... Esas Sayılı dosyası üzerinden yargılama sonucunda 23/09/2021tarih ve ... Esas - ... Karar Sayılı kararla davanın kabulüne karar verilmiş, verilen karar davalı tarafça İstinaf edilmiş, daha sonra temyiz edilmiştir.

Temyiz incelemesini yapan Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 11/02/2025 tarih ve 2024/3727 Esas - 2025/437 Karar Sayılı kararıyla; .... davalı taraf, yüklenicinin sözleşme kapsamında çalıştırdığı işçilerden ...’un işin ifası sırasında trafik kazasına karıştığı, bu trafik kazası sebebi ile davalı tarafın temyiz dilekçesinde belirttiği şekilde idare aleyhine bir kısım davalar açıldığı, bu davalar sebebi ile idare aleyhine maddi ve manevi tazminatlara hükmedildiği, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 5. maddesi ile 11.4.1 maddesindeki düzenlemeler gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir." gerekçesiyle mahkememiz kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmaları, hükmüne uyulan bozma ilamı ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dava, taraflar arasında düzenlenen hizmet alım sözleşmeleri kapsamında verilen teminat mektuplarının iadesi istemine ilişkindir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir.

Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Taraflar arasında 2017/... ihale kayıt numaralı araç ve iş makineleri işletilmesi (operatörlüğü) hizmeti alımına ait sözleşmenin 20.02.2017 tarihinde imzalanarak yürürlüğe girdiği, davacının sözleşme konusu işe ilişkin olarak dava konusu ... Bankası A.Ş. ... Şubesi 'ne ait, 25/06/2019 tarih, 600.000,00 TL bedelli teminat mektubunu davalıya teslim ettiği dosya kapsamı ile sabittir.

Taraflar arasındaki hizmet alımı sözleşmesinin 5. maddesinde "Şoförlerin sözleşmeye aykırı her türlü davranışlarından, bunların taşıtlara, kurum mensuplarına ve 3. şahıslara verecekleri zarardan dolayı yüklenici sorumlu olacaktır", 11.4.1 maddesinde, ‘Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği, Yüklenicinin bu işten dolayı İdareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten ve Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişkisiz belgesinin getirildiği saptandıktan sonra; alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların, alınan mal veya yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı yükleniciye iade edilir” hükmü düzenlenmiştir.

Somut olayda, davalı taraf, yüklenicinin sözleşme kapsamında çalıştırdığı işçilerden ...’un işin ifası sırasında trafik kazasına karıştığı, bu trafik kazası sebebi ile davalı tarafın temyiz dilekçesinde belirttiği şekilde idare aleyhine bir kısım davalar açıldığı, bu davalar sebebi ile idare aleyhine maddi ve manevi tazminatlara hükmedildiği, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 5. maddesi ile 11.4.1 maddesindeki düzenlemeler gözetilerek davanın reddine karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır