İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/794 K.2024/822

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davacı şirket ile davalı taraf arasında 09.01.2017 tarihinde akdedilen Mimari Proje Hizmetleri Sözleşmesi imzalandığı, işbu sözleşmede; karşı tarafın ... İli , ... İlçesi, ... Mahallesi ... no lu adalarda, gerçekleştireceği ... Projesi yapılarına ait yarışma süreç yönetimi ile uygun görülüp onaylanan fikir projesine uygun olacak şekilde.

Mimari Konsept Proje, Avan Proje, Ruhsat projesi hazırlanması hizmetleri hususunda tarafların hak ve yükümlülükleri düzenlendiği, ayrıca taraflar arasında tarihsel bir şekilde proje süreçlerinide gösteren ...

Projesi Süreci Raporları imzalandığı, bu süreç raporlarında da görüleceği üzere revizyon ilave işler vb. de yapılmış olup karşılıklı akdedilen bu süreç raporlarının da alanında uzman bilirkişi tarafından ayrıca değerlendirilmesini, süreç raporlarından da görüleceği üzere davalı tarafa ve çevre şehircilik bakanlığına projeler teslim edildiği, işbu süreç raporlarında davalı tarafında açıkca imzası yer almakta olup davalı taraf projelerin teslim edildiğini ve yapıldığı tüm süreçleri kabul ettiği, işbu süreç raporları davalının elinden sadır kesin delil niteliği taşıdığı,

müvekkil şirket taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında üzerine düşen yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen müvekkil şirkete davalı tarafça hak ediş bedelleri ödenmediği, devamında ise fazlaya dair haklar saklı tutularak davalı tarafa .... Noterliği ...

Yemiye Numaralı 26 Ocak 2021 Tarihli İhtarname gönderildiği, ihtarnamede görüleceği üzere mimarlar odası tariflerinden yola çıkılarak hesaplama yapıldığı, ihtarnamede belirttiğimiz gibi müvekkil tarafından yapılan işin bedeli 1.897.484 TL olduğu, davanın kabulüne, 1.897.484 TL asıl alacak ve temerrüt tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faizinin davalıdan tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı taraftan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı yan ile müvekkil arasında imzalandığı iddia edilen sözleşmenin dayanağı ... projesi olduğu, söz konusu projenin yapılacağı alan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü İstanbul Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Müdürlüğü'nün 08/04/2021 tarih ... sayılı yazısına istinaden " 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkındaki Kanunun 6/A Maddesi uyarınca "Müdürlüğümüzün 08/04/2021 tarih ... yevmiye numarası ile taşınmaz Maliye Hazinesi adına Resen devir olduğu, davacı yanın edimlerini yerine getirdiği hususu da gerçeği yansıtmadığı,

bu doğrultuda proje alanında yapılan herhangi bir tespit bulunmadığı, yine müvekkil şirketin ticari defterlerine bakıldığında da herhangi bir kayıt olmadığı görüleceği, zira davacı yan edimlerini yerine getirmediği, davacı yanın müvekkil şirketten alacaklı olduğunu iddia ettiği bedeli neye göre belirlediği de bilinmediği, zira dilekçesinde 1.897.484 TL asıl alacak ve temerrüt tarihinden itibaren işleyecek olan temerrüt faizi talep ettiği, davalı şirketin temerrüde düşmesi gibi bir durum söz konusu olmadığı, zira davacı yan edimlerini yerine getirmediği,

bilindiği üzere iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde sözleşmenin taraflarından edimlerini yerine getirmeyen taraf karşı tarafın temerrüde düştüğünü iddia edemeyeceği, davacı yanın yerine getirdiğini iddia ettiği edimlerine ilişkin proje alanında da keşif ve tespit yapılmasını talep ettiği, açıklanan nedenlerle söz konusu proje alanı Hazine Maliyesi'ne devredildiğinden müvekkil şirket hakkında pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesini,

davacı yanın edimlerini yerine getirmediğinden ve mücbir sebep nedeni ile müvekkil şirkete herhangi bir sorumluluk yüklenemeyeceğinden davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava dilekçesi, cevap dilekçesi ve sair tüm evraklar hep birlikte incelenmiştir.

Dava, taraflar arasındaki 09.01.2017 tarihli Mimari Proje Hizmetleri Sözleşmesi kapsamında, Mimari Konsept Proje, Avan Proje, Ruhsat projesi hazırlanması hizmetlerinin davalı tarafa verildiği ve davalı tarafından hakediş bedellerinin ödenmediği ileri sürülerek, yapılan işlerin bedelinin ödenmesine ilişkin alacak davasıdır.

Taraflar arasındaki ihtilafın, 09.01.2017 tarihli Mimari Proje Hizmetleri Sözleşmesi kapsamında, Mimari Konsept Proje, Avan Proje, Ruhsat projesi hazırlanması hizmetlerinin davacı tarafından eksiksiz olarak yerine getirilip getirilmediği, bu hizmetlerden dolayı davalının davacıya ödemesi gereken hakediş bedellerinin ödeyip ödemediği, taşınmazın riskli alan ilan edilmesinin davalı açısından mücbir sebep sayılıp sayılmayacağı, davalı şirket eski yetkililerinin usulsüz işlemleri olup olmadığı, söz konusu sözleşmedeki imzaların şirket yetkililerine ait olup olmadığı, neticeten davacı tarafa ödenmesi gereken ve ödenmeyen alacağı kalıp kalmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.

İddia, savunma, toplanan deliller ve tarafların ilişki dönemlerine ait davacı taraf ticari defter ve kayıtları üzerinde ve talimat cevabı da değerlendirilerek bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiş ve bilirkişi sunmuş olduğu 13/12/2023 tarihli raporunda özetle;

1. Davacının ibraz olunan ticari defterlerinin açılış ve kapanış noter tasdiklerinin eksiksiz olduğu, davacının ticari defterlerinin sahibi lehinde delil vasfına haiz olduğu,

2. Davacının taraflar arasındaki sözleşmeden kaynaklanan 1.897.484,00TL davalıdan asıl alacağı olduğu,

3. Davacının ticari defterlerindeki kaydi verilere göre davalının sözleşme kapsamında davacıya yaptığı bir ödeme tespit edilemediği,

4. Bu itibarla, dava dosyasına sunulan deliller ve davacının ticari defterleri incelemesi sonucu davacı defterlerinin delil niteliği, davacının defterlerindeki verilere ve teknik sözleşmesel inceleme sonuçlarına göre, dava tarihi itibariyle (taleple bağlılık ilkesi de nazara alınarak) davacının 1.897.484,00 TL davalıdan asıl alacağı olduğu,

5. Davacı dava konusu alacağını .... Noterliği’nin 26.01.2021 tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile dava konusu alacağın derhal ödenmesi talep etmiş olmakla İhtarname davalıya 27.01.2021 tarihinde tebliğ olduğu 27.01.2021 tarihinde temerrüt oluştuğu, davacının belirlenen 1.897.484,00TL asıl alacağına 27.01.2021 temerrüt tarihi ile 15.12.2021 tarihi arasındaki 322 gün için 280.385,75TL işlemiş avans faizi hesaplandığı,

6. Davacının alacak iddiasının benimsenmesi durumunda; Merkez bankası verilerinden, 15.12.2021 dava tarihi itibari ile avans faizi oranının %16,75 olduğu anlaşıldığından davacının belirlenen asıl alacağına takip tarihinden itibaren %16,75 ve değişen oranlarda kademeli olarak avans faizi yürütülebileceği," şeklinde görüş bildirilmiştir.

Mahkememizce dosyanın tarafların beyan ve itirazları doğrultusunda ek rapor alınmak üzere bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi heyeti tarafından sunulan 08/08/2024 tarihli ek raporda özetle;

"Ek rapor aşmasında yeni bir bilgi ve belge de sunulmadığından kök rapordaki görüşün özünün aynı perspektif ile aynen muhafaza edildiği, Sayın Mahkemenin takdirine müdahale edilmemek üzere kök raporda sunulan ihtimallerin tekrar değerlendirildiği," şeklinde görüş bildirilmiştir.

Mahkememizce dosya bir bütün halinde ele alındığında; bilirkişi kök raporunda da ayrıntılı olarak incelenip tespit edildiği üzere 09.01.2017 yılında gerçekleştirilen sözleşme ile ödeme şartlarının ortaya konulduğu, nihai olarak ta 19.08.2017 tarihinde davacının sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini

yerine getireceği şekilde teslimin gerçekleştirildiği teknik değerlendirme ile tespit edildiği görülmüştür.

Dosyada mimari proje dışında yer alan statik-mekanik vs projelerin de bulunduğu görülmekte olup, kural

olarak teslim tarihi itibariyle davalı şirketin inşaat ruhsatını alarak inşaata başlamasının gerektiği

,bu tarih ile ilgili taşınmazın 08/04/2021 tarihinde Maliye Hazinesi adına res’en devrinin gerçekleştiği tarihe

kadar geçen süre dört yıl olup, benzer nitelikte projeler bakımından inşaatın başlaması bir tarafa bitirilmesi

için yeterli bir süre olduğu anlaşılmıştır.

Bilirkişi raporunda hava fotoğrafları İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve ... sisteminden alınan fotoğraflarla da tespit edildiği üzere, dava konusu taşınmazın

hemen doğu ve batısında yer alan adalarda yapılan çalışmaların bir yıl öncesinde başladığı (2016 yılında

şantiye halinde bulundukları), davalı taşınmazın ise Temmuz 2017’de, komşu adalara göre bir yıl sonra

ada bazında yıkım işlemlerini gerçekleştirmek suretiyle taşınmazın şantiye kurulmak suretiyle inşaata hazır

hale geldiği, batıda bulunan ada üzerindeki inşaatın üç yıllık süreçte tamamlandığı görülmüştür. Yine taşınmazın doğusunda bulunan adada da inşaatın benzer sürede tamamlandığı görülmüştür. Bununla birlikte dava konusu taşınmazın halinde 2017-2021 tarihleri arasında şantiye halinde kaldığı, inşaatın

başlamadığı ve devam etmediği anlaşılmaktadır. 2021 yılında gerçekleşen riskli alan ilanı ve taşınmazın

maliye hazinesine devrinin, davalının inşaata başlamasındaki gecikmeden kaynaklandığı, komşu adalar

bakımından böyle bir sorunla karşılaşılmadığı anlaşılmıştır. Bu bağlamda da , taşınmazın riskli alan ilan edilerek Maliye

Hazinesine devri ile birlikte, sorumluluğunun ortadan kalkacağı ve sorumlunun Maliye Hazinesi veya

Maliye Hazinesinden devralarak taşınmaz üzerinde inşaat yapımı gerçekleştiren kişiler olduğu

savunmasının yerinde olmadığına kanaat getirilmiştir.

Davacı tarafından çizilen mimari projelerin taşınmazı devralan tarafından kullanıldığı veya

kullanılması gerektiği, bu sebeple sorumlunun davalı olmayacağı yönündeki savunmanın ileri sürülemeyeceği belirlenmiş ve mahkememizce de bu görüşe iştirak edilmiştir.

Bilirkişi kök rapor sürecinde, davalı taraftan defter ve kayıtların e-mail üzerinden istenildiği, davalı vekilinin kök rapora itirazında, e-mail ile istenilen belgelerin sunulması için 1 günlük süre verildiğini sürenin kısa olduğunu ileri sürdüğü, bunun üzerine ek rapor alınmasına karar verilerek, bilirkişilere davalı tarafa daha makul süre verilmesi talimatı verildiği, ek rapor sürecinde yine e-mail üzerinden davalı defter ve kayıtlarının istenildiği, bu sefer 1 hafta süre verildiği ve ek rapor hazırlanana kadar 3 hafta beklenildiği ancak defter ve belgelerin sunulmadığı,

davalı vekilinin yapılan 13/08/2024 tarihinde yapılan tebligata rağmen ek rapora karşı herhangi bir beyan ve itirazda bulunmadığı, buna rağmen iki aydan fazla zaman sonra 17/10/2024 tarihli celsede (yasal itiraz süresinden sonra) e-maillerin kendilerine ulaşmadığını defterlerinin incelenmesini beyan ve talep ettiği görülmekle, gerek kök rapor sürecinde de defterlerin e-mail ile istenilmiş olması ve buna bir itirazlarının olmaması, gerek ek rapor sonrasında yasal itiraz süresinde bir beyanda bulunmayıp, yasal süre sonrasında duruşmada bu hususun dile getirilmesi davayı uzatmaya yönelik beyanlar olarak değerlendirilmiştir.

Ayrıca dava mimari proje bedellerinin ödenmesine ilişkin olup, davalı tarafın zaten mimari proje bedellerini ödediğine dair bir savunması yoktur.

Her ne kadar davalı vekili davacının fatura düzenleyip tebliğ etmediğini ileri sürmüş ise de, bu husus ta bilirkişi raporlarında davacı tarafın mimari projeler için fatura düzenlemediği yönünde zaten tespitler yer almakta olup, bu bağlamda davalı defterlerinin incelenmesinin dosyaya bir katkı da sağlamayacağı düşünülmüş, ve davalı defterlerinin incelenmesi için yeniden bir ek rapor alınmasına gerek görülmemiştir.

Her ne kadar, davacı taraf ihtarname ile Mimarlar Odası En Düşük Bedel Listesine göre talepte bulunmuş ve bilirkişiler de bu açıdan alternatif hesap yapmış ise de, taraflar arasında bu şekilde bir anlaşma olmayıp, aralarındaki sözleşme gereği m2 için 9,00 TL üzerinden yapılan hesaba göre KDV dahil olarak 1.168.200,00 TL üzerinden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere;

1-Davanın kısmen kabulü ile; 1.168.200,00 TL'nin, ihtarname tebliğ tarihi olan 27/01/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2-Fazla talebin reddine,

3-Alınması gerekli 79.799,74-TL karar ve ilam harcından peşin alınan 32.404,29-TL harcın mahsubu ile geriye kalan 47.395,45-TL eksik harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

4-Davacı tarafça yapılmış olan toplam 18.370,00 TL yargılama giderinden davanın kabul oranına göre (% 61,56) 11.308,57 TL yargılama gideri ve peşin yatan harç gideri 32.404,29-TL'nin toplamı olan 43.712,86 TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine, geriye kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

5-Gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,

6-Davacı taraf vekille temsil olunduğundan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 175.548,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,

7-Davalı taraf vekille temsil olunduğundan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 113.392,60-TL vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,

8-7155 sayılı Kanun ile 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'na eklenen 18/A maddesinin 13.fıkrası ve yürürlükte bulunan Arabuluculuk Ücret Tarifesi uyarınca Hazine tarafından karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul ve ret oranları gözetilerek 507,33 TL'sinin davacı taraftan, 812,67 TL'sinin davalı taraftan tahsili ile hazine adına irad kaydına,

9-Karar kesinleşene kadar yapılacak yargılama giderlerinin davacı gider avansından karşılanmasına, karar kesinleştikten sonra bakiye gider avansının istek halinde davacıya iadesine,

Başkan ... · E-İmzalıdır · Üye ... · E-İmzalıdır · Üye ... · E-İmzalıdır · Katip ... · E-İmzalıdır