İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/847 K.2024/630

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkil firmanın, restoran ve yiyecek içecek hizmetleri, diğer lokanta ve restoranların (içkili ve içkisiz) faaliyetleri (garson servisi sunanlar ile self servis sunanlar dahil, imalatçıların ve al götür tesislerin faaliyetleri ile seyyar olanlar hariç) ile iştigal ettiği,

Elektronik Defter Genel Tebliği kapsamında defterlerini elektronik ortamda tutan ve vergi mükellefi olan davacı müvekkil firmaya ait muhasebe kayıtlarının tutulduğu bilgisayarda (... ve ... seri numaralı ... marka sabit sürücülerde) teknik bir arıza meydana geldiği bu arızanın giderilmesi ve sabit sürücülerdeki verilerin kurtarılması amacıyla ... ... Merkezine başvurulduğu, ... ... Merkezi [... ...

Dış Ticaret Limited Şirketi (VKN:..., ..., Sertifika Belge No:...)] tarafından hazırlanan 30/09/2022 Tarihli ...-7 sayılı Sabit Sürücüden ...

Raporuna göre, şirket cihazına bağlı olan ... ve ... seri numaralı ... marka sabit sürücülerde işlem yapılmış ancak okuyucu kafa arızasından ve yüzeyinde mikro çiziklerden dolayı verilerin kurtarılamadığı, diğer taraftan, söz konusu e-Defter ve Beratlarının Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) sistemine yeniden yüklenebilmesi ve yeniden yüklenecek e-Defter ve Beratlarının vergisel anlamda herhangi bir kayba sebebiyet verip vermeyeceği ve bu kaybın bir daha yaşanmaması için alınacak gerekli tedbirlerin ne olabileceği hususlarında Yeminli Mali Müşavirden Özel Amaçlı Tespit Raporu alındığı, tüm bu nedenlerle Davacı vergi mükellefi müvekkil ...

(VN:...) 2021/Nisan ve 2021/Mayıs dönemlerine ait e-Defter ve Beratlarının şirket muhasebe kayıtlarının tutulduğu bilgisayarlarda meydana gelen mücbir sebep niteliğindeki teknik arıza nedeniyle zayi olduğunun tespit ve kabulü ile bu hususta davacıya zayi belgesi verilmesine, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava dilekçesi ve sair tüm evraklar hep birlikte incelenmiştir. Tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi sonucu; uyuşmazlığın zayi nedeni ile kıymetli belge iptali noktasında toplandığı görüldü. Mahkememizin 26/01/2023 tarihli duruşma ara kararında dosyanın SMM ve bilgisayar mühendisi Konusunda uzman bilirkişiye tevdiine karar verildiği görüldü.

Mahkememize sunulan 29/05/2023 tarihli bilirkişi heyeti raporundan özetle; ''Davacı Yetkilisi ... tarafından ... ve ... seri numaralı ... marka sabit sürücüler tarafımıza verilmiş, sabit sürücüler sunucuya (server) mevcut durumda takılı olmadığından içeriğini kontrol etme imkanı olmamış olup, sabit sürücüler sunucuya takılması ise çok uzun sürebileceğinden, sunucuda bulunan verilere zarar gelmemesi adına ve inceleme yapılan firmanın yapılacak olan işlem uzun sürebileceğinden çalışmalarının aksayabileceği hususları göz önünde bulundurularak sabit diskler sunucuya takılmamıştır.

Sayın Mahkeme’nin kararı halinde sabit disklerin sunucuya takılarak incelenmesinin istenmesi durumunda inceleme yapılan yerde bulunan sunucunun firma sistem yöneticileri tarafından veri kaybına sebep olmamak adına her ihtimale karşı yedeklerin alınması/kontrol edilmesi, sabit disklerin sunucuya takılmaya hazır hale getirilmesinin ardından yeniden yerinde inceleme yapılarak sabit disklerin içerisinde veri olup olmadığı, varsa dava konusu Nisan/2021 ve Mayıs/2021 tarihli verilerin bulunup bulunmadığı hususları incelenebilecektir.

Ayrıca dosya içerisinde. Davacı firmanın muhasebe kayıtlarının tutulduğu bilgisayarda (... ve ... seri numaralı ... marka sabit sürücülerde) teknik bir arıza meydana geldiği, bu arızanın giderilmesi ve sabit sürücülerdeki verilerin kurtarılması amacıyla ... ... Merkezine başvurulduğunu, ... ... Merkezi [... ... Dış Ticaret Limited Şirketi (VKN:..., ISO 9001:2015 Sertifika Belge No:...)] tarafından hazırlanan 30/09/2022 Tarihli ...-7 sayılı Sabit Sürücüden ...

Raporuna göre, şirket cihazına bağlı olan ... ve ... seri numaralı ... marka sabit sürücülerde işlem yapıldığı ancak okuyucu kafa arızasından ve yüzeyinde mikro çiziklerden dolayı verilerin kurtarılamadığının belirtildiği görülmüş olup inceleme esnasında alınan disklerin/sunucunun fotoğrafları yukarıda sunulmuştur.

Davaya konu edilen 2021 yılı Nisan ve Mayıs aylarına ait e-beratların 06.08.2021 tarihinde Gelir İdaresi Sisteminde oluşturulduğu ve teknik arızdan sonra bilahare ulaşıldığı mali inceleme ile tespit edilmiştir. Ancak mali incelemede sunulan bilgisayar kayıtlarında e-defter kayıtlarının görüntüsüne ulaşılamadığı yönünde sunum yapılmıştır. Ancak bu sunum bilişim uzmanı heyet üyesi bilirkişi tarafından gerekçelerini açıkladığı üzere tespit edilememiştir.

Gelir İdaresi sistemine davacı firmanın şifresi ile yapılan giriş ile ikincil kopyaların sisteme yüklendiği listesi görülmektedir. Ancak bu sistemde sadece liste bazında bir görüntü olup içeriğine girme ve kayıtlara tekrar ulaşma imkanı bulunmamaktadır. '' kanaatine varılmıştır.

Mahkememizin 22/06/2023 tarihli duruşma ara kararı gereği mahkememiz dosyasında rapor düzenlenmesi üzerine bilirkişi heyetine tevdi edilmesine karar verildiği görüldü.

Mahkememize sunulan 01/08/2023 tarihli bilirkişi heyeti raporundan özetle; Her türlü hukuki karar ve nihai değerlendirme Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, ara karar doğrultusunda yeni bir çalışma yapılamadığından 28.05.2023 tarihli Bilirkişi Heyet Raporundan farklı bir sonuca ulaşmanın mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır.

Mahkememizin 23/11/2023 tarihli duruşma ara kararı gereğince mahkememiz dosyası Davacı vekilinin rapora yönelik beyan ve itirazlarının değerlendirilmesi için bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar verildiği görüldü.

Mahkememize sunulan 20/03/2024 tarihli bilirkişi heyeti ek raporundan özetle; İnceleme Esnasında; Kök Raporda görülen ve ... ... Merkezi tarafından hazırlanan raporda belirtilen ... ve ... seri numaralı 2 adet harddiskin sunucu bilgisayara takılmış olduğu, sunucu bilgisayar açıldığında hata/uyarı alındığı ve sistemin açılmadığı, İnceleme Esnasında; yedeklerin bulunduğu sunucu/bilgisayar kontrol edildiğinde 2021/04 ve 2021/05 aylarına ait yedek dosyaları kontrol edildiğinde diğer yedeklenen ayların bulunduğu klasörler içerisindeki Nisan 2021 için ...-... ve ...-... dosyalarının bulunmadığı, Mayıs 2021 için ...-... ve ...-... dosyalarının bulunmadığı, bilgisayar içerisinde yapılan genel arama sonucunda da bu dosyaların olmadığı kanaatine varılmıştır.

Dava, hukuki niteliği itibariyle 6102 sayılı TTK'nun 82/7.maddesinde belirtilen tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin zayi olması sebebiyle kendisine bir belge verilmesi istemine ilişkindir.

6102 Sayılı Kanunun 82/7. Maddesi "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. " hükmünü düzenlemiştir.

Davacının anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için öncelikle ticari defter ve kayıtların kullanılamaz hale geldiğinin tespiti ardından defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması ve ziyağa uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması zorunludur.

İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmelidir.

Dava dilekçesi, ileri sürülen iddialar, bilirkişi heyet değerlendirilmesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde her ne kadar davacı taraf 2021 Nisan ve 2021 Mayıs dönemlerine ait e defter ve beratlarının şirket muhasebe kayıtlarının tutulduğu bilgisayarda meydana gelen mücbir sebep niteliğindeki teknik arıza nedeniyle zayi olduğunun tespitini ve zayi belgesi verilmesini talep etmiş ise de; mahkememizce konusunda uzman teknik bilirkişinin de yer aldığı bilirkişi heyetinden şirketteki veri ve datalar ile bilgisayarlar üzerinden yerinde inceleme yetkisi de verilerek rapor düzenlenmesinin istenildiği,

yapılan yerinde incelemeler de 2021 Nisan ve 2021 Mayıs aylarına ait yedeklenen klasörler içerisinde bu aylara ilişkin yedeklemelerin bulunmadığı, bu aylar dışındaki aylara ilişkin yedeklemelerin ise bulunduğu, bu teknik veri ve tespit incelendiğinde sadece bu aylara ilişkin yedeklemenin bulunmamasının ve diğer aylara ilişkin yedeklemenin bulunmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve davacı tarafça sırf bu aylara ilişkin verilerin yok olmasını gerektirir kabul edilebilir bir delil sunmadığı,

diğer aylara ilişkin yedeklemelerin bulunması hususu da dikkate alınarak ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır