İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/449 K.2023/931

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;müvekkili şirketin elektrik taahhüt işleri yapmakta olan konusunda uzman bir şirket olduğunu, yüklendiği elektrik taahhüt işlerinde hizmet verdiği kuruluşların düzenledikleri şartnamelere uymak ve bu şartnamelerde öngörülen ürünleri kullanmak zorunda olduğunu, piyasanın en iyi kablolarından biri olan ... marka kablonun çoğu şartnamede kullanılmasının şart koşulduğunu, bu nedenle şartname gereği ... marka kablo temin etmek ve kullanmakla yükümlü olduklarını, ... marka kablo üreticisi ... ... ...

A.Ş. ürünlerini tüketiciye direkt satışını yapmadığını, ürünlerinin dağıtımını kurduğu bayi ağı üzerinden yaptığını, tüketicilerin ürün satın alımlarını sadece bayi ağı üzerinden yaptıklarını, diğer davalı şirket ... Elektrik şirketinin bu dağıtım ağında ... marka kablo üreticisi ... ... ... A.Ş.'nin bayisi olduğunu, bu şekilde davalıların üretici ... ... ... A.Ş. ile ...

Elektrik Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi arasında organik bir bağının bulunduğunu, müvekkili şirketin ... marka kablo alımı konusunda bayi ... şirketi ile 30.04.2014 tarihli bir adet sözleşme akdettiğini,müvekkili şirketin taahhüt ettiği işi zamanında teslim edebilmesi için malı zamanında ve eksiksiz olarak teslim alması sözleşmenin en önemli konusu olduğunu, teslim süresinde mutabakat sağlanması üzerine davalı bayi ...

Şirketine malların teslim süresinden (15.07.2014—30.07.2014) takriben 90 gün önce. 30,04.2014 tarihli sözleşme gereği keşidecisi müvekkil ... şirketi olan lehtarı ... şirketi olan ... Bankası ...

Şubesine ait 08/11/2014 ve 22/11/2014 vadeli her biri 298.280,00 TL , toplam 595.560,00 TL tutarlı iki adet seneti makbuz karşılığı teslim ettiklerini, malların teslim süreleri olan 15.07.2014 — 30.07.2014 tarihlerinin aşıldığını ancak sipariş verilen ürünlerin hiçbirinin teslimatının yapılmadığını, iki adet ihtarname ile ... şirketinden sözleşme uyarınca teslimi geciken ürünlerin ivedi olarak teslim edilmesi istenildiğini, ancak ... şirketinin 30.04.2014 tarihli sözleşme gereği vermeyi taahhüt ettiği ürünleri dahi halen vermediğini, sebepsiz zenginleşme yolunu seçtiğini, durumu Üretici/dağıtıcı ... ... şirketine bildirildiğini,

olumlu bir cevap alınamadığını, ... şirketinin .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile İflas Ertelemesi isteminde bulunduğunu ve mahkemesince 02.07.2014 tarihinde ...

Şirketi hakkında girişilecek icra takiplerinin öncelikli olarak durdurulmasına yönelik ihtiyati tedbir kararı verildiğini belirterek, iki adet bono yönünden toplam 595.560,00 TL borçlu olmadıklarının tespitini, davalı şirket aleyhine %20 kötüniyet tazminatına hükmedilmesini ,iki adet bono için ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, dava sırasında anılan çekleri davacının zorunluluk nedeniyle ödemesi halinde çek bedellerinin davalılardan ayrı ayrı istirdatını, teslim edilmeyen mallar nedeniyle gecikme cezasının hesaplanması ile belirlenecek bu miktarda davalılardan alacaklı olduklarının kabulü ile tahsilini,

alacaklarına dava tarihinden itibaren avans işlerinde uygulanan faiz oranının uygulanmasını, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davalı şirketlere yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin enerjiden ulaşıma, toplu konutlardan havalimanlarına, hastanelerden iş Merkezlerine kadar oldukça geniş bir yelpazede hizmet veren, üstlendiği her işi başarı ile sonuçlandıran bir firma olduğunu, bayisi oldukları ... ... ... A.Ş ile de ticari ilişki kapsamında alınan siparişler doğrultusunda ... ... ...

AŞ'nin üretmiş olduğu kabloları 3. Şahıs alıcılarla yapmış olduğu alım Satım sözleşmeleri doğrultusunda satımını da gerçekleştirdiklerini, müvekkili şirketin davacı şirket ile yaklaşık olarak 35 yılı aşkın bir süredir karşılıklı olarak ticaret yaptıklarını, davacı yan ile müvekkil şirket arasında 30.04.2014 tarihinde imzalanan sözleşmeye konu edifen ... ... Kablo markalı kabloların siparişini müvekkil şirket ... ... ...

AŞ'ye ilettiğini, 12.05.2014 tarihinde müvekkil Şirkete verilen sipariş teyidi ile kabul edildiğini, müvekkilinin sipariş konusu malların tedariki için, işbu siparişlerin bedeli olarak alınan çeki ... ... ... AŞ'ye teslim ettiğini, ancak müvekkili şirketin piyasada ki pek çok firmadan alacağını alamaması nedeniyle aktif —pasif dengesi bozularak .... Asliye Ticaret Mahkemesi ...

E. dosyasından iflas erteleme talebinde bulunduğunu, müvekkilinin iflas erteleme talebi ile mahkemeye başvurmasının hemen öncesinde ... ... ... A.Ş müvekkil tarafindan verilen ve ... ... ... A.Ş tarafından da gönderileceği müvekkil şirkete bildirilen tüm siparişlerin gönderimini hiçbir sebep göstermeksizin durdurduğunu, her ne kadar ... Taah. AŞ'ye deposunda bulunan bir kısım mallan göndermiş ise de ... ... ...

A.Ş.'nin hiçbir sebep göstermeksizin bedellerini dahi aldığı ve teyit ettiği siparişleri göndermemesi nedeniyle geriye kalan kabloları ... TAAH. AŞ'ye ulaştıramadığını, müvekkilinin sözleşme konusu ... ... markalı kabloların ... Taah. A.Ş'ye ulaştırılamamasında hiçbir kusuru bulunmadığını, ayrıca müvekkil şirket işbu davaya konu edilen sözleşmenin konusu olarak belirlenen ve esaslı unsurunu oluşturan ... ... markalı kabloları ... ... ...

A.Ş dışında başkaca bir üreticiden temin etme imkanı da bulunmadığını, edimin imkansız hale geldiğini, ayrıca siparişlerin bedeli olan çeki ... ... ...

A.Ş. ye müvekkil şirket tarafından teslim edildiğinden davacının iddialarının aksine müvekkil şirketin malvarlığında da dava konusu edilen çekler kadar bir artış meydana gelmediğini, müvekkili şirketin yedinde bulunan ... ... marka kabloları davacı yana sevk ederek yükümlülüğünü yerine getirme hususunda dikkat ve özeni gösterdiğini belirterek, haksız davanın reddi ile davacının %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkûm edilmesini, ücret-i vekâlet ve yargılama giderlerinin davacı yana tahmiline " karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 12/11/2014 tarihli dilekçesi ile davadan vazgeçtiğini bildirdiği, aynı gün içinde bir dilekçe daha vererek ilk dilekçenin sehven gönderildiğini ifade ettiğini ancak feragatin kesin hüküm olduğunu ve geri alınamayacağını, tek yanlı irade beyanı ile feragattan dönülemeyeceğini, Davacı, diğer dayalı ... ile satım akdi kurduğunu, ancak kendi beyanına istinaden, 2.400 ortağının mali yükümlülüğünü ve sorumluluğunu taşıyan davacı, bu akdi kurarken, teslimata yönelik herhangi bir ... almadan, ...'a satış sözleşme bedelinin tamamını peşin olarak ödediğini,

ödeme koşullarını kabul etmesinin sebebi, ...'dan normal bayilere göre daha iyi bir fiyat, daha iyi teslimat koşulları almış olması olabileceğini, daha büyük kâr veya fayda için daha büyük riski göze aldığını, ya da riski dahi analiz edemediğini, basiretsiz davrandığını ayrıca davacı vekilinin müvekkili için tüketici teriminin bilinçli olarak tercih edilmiş olmasının sebebi hırsı ile veya basiretsizce davranmış olan davacıya, zayıf ve korumaya muhtaç bir görünümü vermek suretiyle, aslında hak etmediği bir koruma sağlama çabası olduğunu, dava dilekçesinde bahsedilen şartnameyle ilgili yapılan araştırmalarda,

... markasının tek marka olarak talep edilmediğinin öğrenildiğini, davacıyı bu iddiasını ispat etmeye davet edeceklerini, davacının bu satım sözleşmesine 3. Kişi konumunda olan müvekkili şirkete müteselsil sorumlu yaftasını yapıştırdığını, müteselsil sorumlulugun sadece kanundan doğabileceğini ve ... hukukunda üreticilerin bayilerin ticari ilişkilerinden müteselsil sorumiu olduğuna dair hiçbir düzenleme mevcut olmadığını, ... ile ... arasında hiçbir organik bağın olmadığını,

müvekkili şirketin diğer davalı şirkete hâlihazırda ...'a yapmış olduğu sevkiyatlara istinaden kesmiş olduğu fatura toplamı yaklaşık 9.000.000 {dokuz milyon) TL olduğunu, yani, ... vermiş olduğu siparişlere istinaden, ... kendi edimini yerine getirmiş, ancak bu edime isabet eden 9.000.000.-TL ... tarafından ödenmediğini, faturası kesilmiş alacaklar bakımından oluşan bu olumsuz duruma ek olarak da ...'un müvekkil şirkete vermiş olduğu siparişlerden henüz ... sevk taleep etmediği için faturası kesilmemiş siparişlerin olduğunu,

bu şekilde kısmen veya tamamen sevk edilememiş siparişlerin (açık siparişler) toplamının yaklaşık 7.000.000 (yedi milyon) TL olduğunu, teknik olarak iflas ettiğini kabul etmek gerektiğini, ...'dan ödeme almaksızın, ...'ın iflas etmiş olan bir firmaya kabloları göndermesi ve zararını göz göre göre arttırmasının beklenemeyeceğini, siparişlerin feshedildiğini, siparişlerin feshi nedeniyle oluşan menfi zararın faturasının kesilerek ...'a gönderildiğini ve icra-i takibine geçildiğini, müvekkili şirketin ... ile ... arasındaki siparişi onaylamadığını, müvekkili şirketin müteselsil sorumluluğunun söz konusu olmadığını belirterek,

davacının feragat ettikten sonra, sehven yapıldığı iddiasının, bu dava içerisinde ön sorun (hadise) olarak incelenmesine karar verilmesini, bu karar doğrultusunda davacıya delillerini sunması için kesin süre verilmesini, bu ön sorun hakkında karar verilmeden davanın replik düplik safhasına geçilmemesini, müvekkiline karşı açılan davanın reddini, yargılama gideri ve avukatlık Ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava davacı ile davalılardan ... arasındaki ticari taşınır satımı sözleşmesi kapsamında davacı tarafça davalıya verildiği beyan edilen iki adet çek yönünden borçlu olmadığının tespitine dair menfi tespit davasıdır. Mahkememizin ... esas sayılı dosyası üzerinden yapılan yargılamada: Tarafların delilleri toplanılmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesinde; incelenen taraf defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, 30/04/2014 tarihinde 596,000 TL bedelli ödemenin iki adet çek ile yapıldığı, sözleşmeye konu ürünlerin davalı ... tarafından davacıya teslim edilmediği, bu nedenle malın %50 si için 15/04/2014 , kalan %50 lik kısım için 30/04/2014 tarihlerinin mesai bitimi ile borçlunun temerrüdünün gerçekleştiği, davaya konu iki adet çeklerinin ödemesinin davacı tarafından yapıldığı, teslim tarihlerinden dava tarihine kadar talep edilebilecek cezai şartın kdv hariç 1.333.414,50 TL olduğu,

satıcının malı teslim borcunda temerrüdü halinde, alıcının dönme beyanıyla birlikte sözleşmenin geçmişe etkili olarak ortadan kalkacağını, dönmeden önce ifa edilmiş edimlerin iadesinin istenilebileceğini rapor olunmuştur.

Davacı tarafından Keşidecisi ... Taahhüt A.Ş., lehtarı ... Elektrik Tic.ve San.A.Ş.olan, ... Bankası A.Ş.... şubesine ait, 8150216 nolu 08/11/2014 tarihli, 298.280,00 TL bedelli, Keşidecisi ... Taahhüt A.Ş., lehtarı ... Elektrik Tic.ve San.A.Ş.olan, ... Bankası A.Ş.... şubesine ait, 8150217 nolu 22/11/2014 tarihli, 298.280,00 TL bedelli iki adet çek ile sözleşme konusu ödemenin yapıldığı, davacı ile davalırdan ... ...

Şirketi arasında 30/04/2014 tarihli satış sözleşmesi aktedildiği, yapılan mali incelemede sözleşme konusu malların davacı tarafa teslim edilmediği, sözleşmedeki teslim tarihlerinin 15/06/2014 ve 30/06/2014 tarihleri olduğu, belirlenen bu vadelerde borcunu yerine getirmeyen davalı ....

Şirketi açısından borçlunun temerrüdü koşullarının oluştuğu anlaşılmış, netice olarak mahkememizce yapılan değerlendirmede; davacı ile davalılardan ... arasındaki sözleşme kapsamında davalı edimlerinin yerine getirilmemiş olması karşısında, dava konusu iki adet çek ile ödeme yapmış olan davacının, sözleşmeden dönme hakkına sahip olup, bu irade beyanı ile kendisinin ifa ettiği edimlerini geri isteyebileceği, dolayısıyla borçlu olmadığının tespitine ve davacı tarafça çekler ödendiğinden yapılan ödemelerin istirdadına dair davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davalı ... ... ... A.Ş yönünden açılan davanın takipsiz bırakıldığı dikkate alınarak HMK. 150 maddesi gereğince açılmamış sayılmasına karar verilmiştir. Mahkememizce verilen karar hakkında istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi 2018/1291 esas - 2019/613 karar sayılı ilamı ile "davacı ile davalılardan ... arasındaki sözleşme kapsamında davalı edimlerinin yerine getirilmemiş olması karşısında, dava konusu iki adet çek ile ödeme yapmış olan davacının sözleşmeden dönme hakkına sahip olup,

bu irade beyanı ile kendisinin ifa ettiği edimlerini geri isteyebileceği,davacı vekilinin 12.11.2014 tarihinde verdiği dilekçesi ile davadan vazgeçtiğini bildirdiği,davadan feragat beyanı verilmediği HMK’nun 123/1. maddesinde düzenlenen davanın geri alınması ,davanın takibinden vazgeçme olarak kabulü somut duruma uygun bulunmakta olup vazgeçme beyanı karşı tarafa ulaşmadan ve davanın geri alınmasına muvafakat etmeden maddi hata ile verildiği belirtilerek geriye alınabileceği, davacının davada harca esas değeri iki adet çek bedelinin toplamı olarak gösterdiği davacının talep ettiği geçikme cezası karşılığı asgari bir miktar gösterilmediği,

asgari bir miktar gösterilmeden usulen dava açıldığı kabul edilemeyeceğinden böylelikle reddedilmiş bir dava da olmadığı ve davalı lehine de vekalet ücreti doğmayacağı gerekçesiyle davalı ... ...Ltd.Şti vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine" karar verilmiştir.

İstinaf Kararı davalı Müflis ... Elektrik ...Ltd.Şti iflas masası vekilince temyiz edilmiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2020/3125 esas - 2021/3651 karar sayılı ilamı ile

"Davacı, duruşma haricinde verdiği 12.11.2014 tarihli dilekçeyle davadan vazgeçtiğini beyan etmiştir. Öncelikle uyuşmazlık konusu edilen “vazgeçme” kavramından ne anlaşılması gerektiğinin saptanması gereklidir. İlk derece ve Bölge adliye mahkemesi bunu “davayı geri bırakma” şeklinde algılamak suretiyle hüküm kurmuştur.

6100 sayılı HMK’da “davayı geri bırakma” ile “feragat’ haline ilişkin açık hüküm bulunmasına rağmen “vazgeçme” hususunda herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Vazgeçme beyanının huzurda yapılması halinde; davacının gerçek iradesinin ortaya çıkarılması yönünde ek izahat istenmesi mümkündür. Ancak bu beyanın duruşma haricinde sunulan dilekçeyle dile getirilmesi halinde, hakimin nasıl bir yöntem izleyeceği ile ilgili tereddütlerin aşılması gerekmektedir.

Teorik tartışmalar bir yana, kavramın hangi manada kullanıldığına dair HMK metni üzerinden kavram taraması yaptığımızda “vazgeçme” kelimesinin üç ayrı maddede yer aldığını görülmektedir.

“Vazgeçme” kavramının hukuk dilindeki karşılığı yanında ikinci bilimsel kaynak olan ... Dil Kurumu sözlüğünde Arapça kökenli “feragat” için; “hakkından kendi isteğiyle vazgeçme” şeklinde açıklama yer alırken, “vazgeçme” kelimesi için de: “kendi hakkı saydığı bir şeyi artık istemez olmak” açıklamasına yer verildiği görülmektedir.

Tüm bu sayılan gerekçeler doğrultusunda önüne “şimdilik” eki almadığı müddetçe “davadan vazgeçme” kavramının feragat şeklinde anlaşılması isabetli olacağından ve feragattan feragat de mümkün olmadığından, ilk derece mahkeme kararının gerekçesinde bu hususa ilişkin bir değerlendirme olmaması ve Bölge adliye mahkemesince de davacının verdiği 12.11.2014 tarihli dilekçenin,davadan feragat beyanı olarak nitelendirilmeyip HMK’nun 123/1. maddesinde düzenlenen davanın geri alınması olarak değerlendirilip, vazgeçme beyanı karşı tarafa ulaşmadan ve davanın geri alınmasına muvafakat etmeden maddi hata ile verildiği belirtilerek geriye alınabileceği gerekçesiyle hüküm kurulması doğru olmamış" gerekçesi ile hükmün bozulmasına karar vermiştir.

Yargıtay bozması sonrasında dosya mahkememizin işbu esasına kaydedilmiş ve bozma ilamına uyulmasına karar verilmiştir.

Bozma ilamına uyulmasına karar verilmiş olmakla, ilamda da belirtildiği üzere, davacının verdiği 12/11/2014 tarihli dilekçe, HMK 307 maddesi kapsamında davadan feragat beyanı olarak nitelendirilmiş olup, bu doğrultuda davanın davalı ... .... Ltd. Şti yönünden feragat nedeniyle reddine karar verimiştir.

Davalı ... ... ... A.Ş yönünden verilen karar istinaf ve temyiz konusu olmadığından yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır