İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/145 K.2023/812

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı çek hamili ... ... Paz. A.Ş. yetkilisi...'in 10.08.2018 tarihinde aracın camlarının kırılarak araç içerisinde bulunan çantanın çalındığını, çeklerin... tarafından bir sonraki gün müşterilerine verilmek üzere imzalanıp kaşeli halde oldukları, Çalınan çekler hakkında... tarafından ... Cumhuriyet başsavcılığının 2018/... soruşturma dosyası ile suç duyurusunda bulunulduğu, akabinde ....

ATM ... esas sayılı dosyası ile ödeme yasağı ve çek iptal davası açıldığını, mahkeme tarafından tüm çalınan ekler yönünden 04.09.2018 tarihinde ödeme yasağı konulduğunu, dava konusu çekin, keşideci müvekkili tarafından 31.08.2019 tarihli olarak keşide edilmiş olmasına karşın, çalınmasından sonra keşide tarihi 30.11.2018 olarak değiştirilmiş ve bu şekilde takibe konulduğu,

keşide tarihi değişikliklerinin sahte imza ile paraflandığı ve müvekkiline ait olmadığının çıplak gözle dahi anlaşılabilecek kadar bariz olduğu ve bunun imza incelemesi ile sabit olacağını, davaya konu çekin çalınması sonrasında tahrif edildiğinden kambiyo senedi vasfını ortadan kalktığı ve müvekkili tarafından .... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyası iie takibin iptali davası açıldığını, davanın derdest olduğunu, somut davaya konu ....

İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasının borçluları arasında yer alan ...'in, icra dosyalarından .... İcra Müdürlüğünün ... Esas Sayılı dosyasına konu çekin ciro silsilesinde de yer aldığı, ancak adı geçen şirketin, bahse konu iki icra takip dosyasının ilişkin olduğu çeklerdeki ciroları incelendiğinde, her ikisindeki imzanın da gözle görülür ölçüde birbirinden farklı olduğu,

bu durumun bahse konu ciroların da sahte olduğunu ve müvekkillerinin çalıntı çeklerle düzenlenmiş ciddi bir dolandırıcılık eylemi ile karşı karşıya olduğunu açıkça gösterdiğini ve Müvekkillerinin, çeklerde yer alan ciro silsilesindeki hiçbir şirketle hiçbir ticari bağı ve ilişkisinin olmadığını, çalınan çeklerle ilgili diğer ilginç hususun da, birbiri ardına takiplere konu edilen çeklerin arkasında bulunan ciro silsilesindeki şirketlerin neredeyse her bir silsilede aynı olması ve tüm çeklerin de davalı ...

A.Ş. tarafından takibe konulmuş olması olduğunu, gerek huzurdaki dava konusu çekin ve gerekse diğer çeklerin lehdarı olan müvekkili ... ... Paz. A.Ş.'nin, çeklerde yer alan kendisinden sonra gelen ciro silsilesindeki hiçbir şirketle hiçbir ticari bağı ve ilişkisi olmadığı, ancak bahse konu icra takiplerine muhatap olunmaya başlanması ile örneğin, ... Ltd. Şti., ... İnşaat San. Ve Tic. A.Ş., ...

Ticaret-... isimli şirketlerin en az birinin her bir takipteki ciro silsilesinde yer aldığının görüldüğünü belirterek, çalıntı ve tahrifatlı çeke dayalı olarak .... İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyası ile açılan icra takibine ilişkin olarak müvekkillerin takip konusu çekten dolayı davalılara borçlu olmadığına, olayda ağır kusurlu ve kötü niyetli hareket eden davalı ...

A.Ş. aleyhine takibe konu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ...

A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıların ....İcra Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile takibin taliki veya iptali davası açtıklarını, buna istinaden derdest bir itiraz davası devam ederken davacılar tarafından açılan iş bu istirdat davasında herhangi bir hukuki yararı bulunmadığını, davanın hukuki yarar yokluğundan reddi gerektiğini, davacı tarafın dava dilekçesinde davacı borçlunun işbu dava konusu çek gibi bir çok çekinin başka icra takiplerine konu olduğunu ve işbu dava konusu çekte bulunan imza ve kaşenin davacı borçluya ait olmadığını ileri sürdüğünü,

bir tacirin başına bu kadar kısa sürede bu kadar fazla benzer olayın gelmesi ve tacirin bunların gerçekleşmesine karşı önlem almaması veya kendisinin başına neden böyle şeylerin geldiğini açıklayamıyor oluşunun basiretli bir tacire uygun davranış olmadığını, davacı borçlunun basiretli tacire uygun düşmeyecek iddialarının gerçek dışı olduğunu, TTK'ya göre " tacir, tacir sıfatını kullanarak yaptığı her türlü ticari iş ve eylemlerinde basiretli tacir kavramına uygun hareket etmek zorundadır.

Tacir, bütün ticarî faaliyetlerinde bir hadisenin meydana gelmemesi için hal ve şartların gerektirdiği bütün dikkat ve özeni göstermekle yükümlüdür.

Müşterilere verilmek üzere imzalanıp kaşelenmek suretiyle ciro edilmiş çeklerin arabada bulundurulmasının sonuçları basiretli bir tacirin öngörebileceği bir durum olup davacı tarafın kusuru olduğunun aşikar olduğunu, davacı tarafların çekler üzerine atılmış imzaları kabul ettiklerini, davaya konu çek incelendiğinde davacı borçlu keşideci ... Ve Tic Ltd Şti çeki, diğer davacı borçlu ... ...

Paz A.Ş'ye keşide ettiğini, daha sonra gerçekleştirilen ciro silsilesiyle takip alacaklısı müvekkil ...

A.Ş.’ye geçtiği ve alacaklı müvekkilinin yetkili son hamil olduğunu, müvekkili şirketin tamamen hukuka uygun ve iyi niyetle hareket ettiğini, takibe konu çekte de görüldüğü üzere ciro silsilesinin düzgün olduğunu yetkili hamil sıfatını haiz müvekkilinin hukuka aykırı ve kötü niyetli herhangi bir işleminin olmadığını, çekteki imzanın vasıflı imza olduğunu, taklit edilmesinin mümkün gözükmediğini, davacı taraf konuya değinmese de ....İcra Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasının dava dilekçesinden de anlaşılacağı üzere keşideci ...

Ve Tic.ltd.şti ve lehtar şirket ... ... Paz. A.Ş.

Şirket yetkilisi açıkça imza inkarında bulunmadıklarını, çekin usulüne uygun keşide edilerek ciro edildiğini, keşide tarihinde yapılan değişimde ise keşidecinin parafı bulunduğundan çekin kambiyo vasfında herhangi bir değişim meydana gelmeyeceğinin açık olduğunu, keşideci imzası ve paraf incelendiğinde imzaların aynı olduğunun çıplak gözle dahi anlaşılacak nitelikte olduğunu, müvekkilinin haklı hamil olması gerekmediği, yetkili ve meşru hamil olmasının yeterli olduğunu belirterek,

fazlaya dair ve diğer hakları saklı kalmak üzere izah edilen ve mahkemece re'sen göz ününde bulundurulacak ve yargılama aşamasında ortaya çıkabilecek nedenlerle davacı borçlunun açmış olduğu davanın reddini, haksız olan davacı borçlu taraf aleyhine itiraz ettiği tutar üzerinden % 20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ile icra takip konusu alacağın % 10'u oranında para cezasına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava dilekçesi davalı ... Ltd.Şti.'ye usulüne uygun tebliğ edilmiş, adı geçen davalı tarafça süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmamıştır.

Davanın; .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında yürütülen takibe ilişkin çalıntı ve tahrifatlı çeke dayalı olarak takip başlatıldığı iddiasına dayalı menfi tespit istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Davacı şirket yetkilisinin imza örnekleri alınmış, mukayese imzalarının bulunduğu belge asılları celp edilmiş, ... Bankası A.Ş ... Şubesi'ne ait ... seri numaralı, keşide yeri ve tarihi: ..., 31.08.2019, 14000.00 TL bedelli, alacaklısı ... A.Ş, borçlusu ... ve Ticaret Limited Şirketi olan çek aslı üzerinde keşide tarihinde yapıldığı iddia edilen tahrifat ve bu kısma atılı imzanın; davacı şirket yetkilisi ... eli ürünü olup olmadığı hususunda bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Adli belge inceleme uzmanı ... 17/05/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; inceleme konusu ... Bankası A.Ş ... Şubesi'ne ait ... seri numaralı, keşide yeri ve tarihi: ..., 31.08.2019, 14.000.00 TL bedelli, alacaklısı ...

A.Ş, borçlusu ... ve Ticaret Limited Şirketi olan çek aslı üzerinde keşide tarihinde yapıldığı iddia edilen tahrifat ve bu kısma atılı imza ile ... mukayese imza, rakam ve yazı örnekleri arasında yapılan karşılaştırmada; rakam özellikleri, imzada harflerin dizilişi, tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından farklılıklar bulunması nedeniyle İnceleme konusu çek aslı ön yüzde yer alan keşide tarihinde yapıldığı iddia edilen tahrifat ve bu kısma atılı imzanın; ... eli ürünü olmadığı hususu tespit ve rapor edilmiştir.

Mali Müşavir ...13/02/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı şirketin ticari defterlerinin TTK ilgili hükümlerine göre delil niteliğine haiz olduğu, dosyada mübrez belgelerden davacının işyeri adresine 10.08.2018 tarihinde hırsızlık olayı meydana gelerek çeklerin çalınmış olduğu ve bu durumun davacı tarafından Polis Merkezine bildirimin akabinde aynı gün ... Cumhuriyet Başsavcılığı 2018/... dosyası ile soruşturmaya konu ettiği ve .... Asliye Ticaret Mahkemesine ...

E sayılı dosyası ile çek iptali ve ödeme yasağı ile ilgili dava açarak ödeme yasağı aldırdığı, davaya konu olan ... ... ŞB. ... Seri Numaralı 30.12.2018 ile 31.08.2019 keşide tarihli 14.000 TL bedelli çekin davacı ... ...

A.Ş. tarafından 07.08.2018 tarihinde diğer davacı ... şirketinden ticari ilişki sonucu alındığı, davacı ... şirketinin diğer davalılar ve dava dışı şirketler ile ticari defterlerinde herhangi bir ticari münasebete rastlanmadığı, davaya konu çek aslı üzerinde yapılan incelemede çekte keşide tarihinde tahrifat yapıldığı ve atılan imzanın davacı şirket yetkilisi ...'e ait olmadığının belirlendiği, davalı faktöring şirketinin dava konusu çek ile ilgili diğer davalı ...

Ltd.Şti. ile 10.08.2018 tarihinde, 500.000 TL' limitli faktoring sözleşmesi imzalayarak, dava dışı ... adına düzenlenmiş 07.08.2018 Tarihli 29.500TL.lik faturanın 14.000,00 TL sini temlik ederek davaya konu çeki bu temlik sözleşmesi gereğince temliken almış olduğu, diğer davalı ... Ltd.Şti. davaya cevap vermediği savunma yapmadığı ve defter incelemesine defter ibraz etmedikleri, Davalı ... Faktoring A.

Ş. nin yaptığı finansman işleminde ilgili kanun ve yönetmeliğin emrettiği istihbarat çalışması yapma yükümlülüğünü yerine getirdiği konusunun ispata muhtaç olduğu, mevcut durumda somut dava davalı durumda davaya cevap veren davalı ... A.Ş. nin çeki iktisapta iyi niyetli ve/veya kötü niyetli hamil olduğuna dair karar mercin mahkeme olduğu hususu tespit ve rapor edilmiştir.

Davacılar vekili 28/09/2020 tarihli dilekçesinde; davanın açılmasından sonraki süreçte, icra dosyasında uygulanan haciz ve blokeleri kaldırabilmek için müvekkillerden ... ... Paz. A.Ş. tarafından dosyaya 20.700,00-TL tutarında ödeme yapılmış olup, huzurdaki menfi tespit davasına, İİK 72/6 hükmü gereği ödemeyi yapan müvekkil yönünden istirdat davası olarak devam edilmesini talep etmiş, harcını yatırmıştır.

Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde ve değerlendirildiğinde;

Mahkememiz işbu dosyasında dava konusu çekin keşidecisi ....Ltd Şti'nin temsilcilerine ilişkin Mahkememizin ... esas sayılı dosyasında ... Ticaret Odasından temin edilen 05/08/2019 tarihli yazı cevabını müzekkere ile istenerek dosyamız arasına alınmış ve yazı cevabından 20/01/2016 tarihinden itibaren 10 yıl süreyle yetkili kişinin ... Tc. Nolu ... olduğu, celp edilen tüm evrak asılları kontrol edildiğinde aralarında ... Tc. Nolu ...'in ıslak imza örneğinin bulunduğu evrak asıllarının ve imza sirkülerinin bulunduğu belirlenmiştir.

Dava dilekçesi incelendiğinde; davacı taraf karışıklığa sebep olacak şekilde birden fazla çek ve takip dosyaları ile bu dosyalara konu kıymetli evraklardaki cirolardan bahsetmişse de; Mahkememizin işbu davasına konu çekin ... Bankası AŞ ... Şubesine ait ... seri nolu 14.000,00-TL bedelli çek olduğu, çekin ön ve arka yüzü incelendiğinde keşidecinin ..., lehtarın ... ..., lehtardan sonraki ilk cironun ... Ticaret-...'e ait olduğu, bundan sonra sırasıyla ... ve ... cirolarının bulunduğu, bu çekin konu edildiği takip dosyasının .... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosya olduğu ve alacaklının ..., Borçluların ise ..., ... ..., ... Ticaret-..., ... olduğu anlaşılmıştır.

Çekteki ciro silsilesinde bulunan ... Ticaret-...'in takip dosyasına karşı sahte kaşe ve imza itirazı ile takibin iptali davası açtığının belirtildiği ancak dosya numarasının bildirilmediği görülmüş, bunun üzerine 16/02/2022 tarihli celse 2 nolu ara kararı ile dosya bilgilerini bildirmesi için davacı vekiline süre verilmişse de davacı vekili bu hususta beyanda bulunmamıştır.

Bunun üzerine takip dosyasının uyaptan incelenmesinde dava dışı takip borçlularından ...'in itiraz dilekçesinde Takip konusu alacak örnek no 10 a göre yani kambiyo senedine mahsus icra takibi alacağı olduğu için imzaya ve yetkiye itirazlar için ....

İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında dava açıldığını bildirdiği görülmüş, uyap sistemi üzerinden yapılan kontrolde davanın kabulüne karar verildiği ve tarafların kararı istinaf etmemesi üzerine kararın kesinleştiği görülmüş, ayrıca 21/11/2023 tarihinde gerekçeli kararın Mahkememize gönderilmesi için .... İHM'ye müzekkere yazılmış ve gelen yazı cevabı ile gerekçeli karar incelendiğinde; ... tarafından ... AŞ aleyhine ....

İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasına ilişkin yetki itirazı ve çekteki imzaya ilişkin imza itirazında bulunduğu ve yapılan yargılamada imza itirazına ilişkin inceleme yapılmaksızın yetki itirazı yönünden değerlendirme yapılarak yetkili icra dairelerinin ... İcra Daireleri olduğundan bahisle .... İcra Dairesinin yetkisizliğine karar verilmiş, tarafların kararı istinaf etmemesi üzerine dosyanın 26/02/2019 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.

Yine dava dilekçesi incelendiğinde, davacıların, davacı ... 'ten sonra ciro silsilesinde bulunan hiçbir şirketle ticari bağının veya ilişkisinin bulunmadığını, davacı taraf bu çeke ilişkin olarak dava dilekçesinde çekin keşide tarihi kısmında tahrifat yapıldığı (keşide tarihinin 31/08/2019 olduğu halde 30/11/2018 olarak değiştirildiği iddiası) ve bu değişikliğe ilişkin paraf imzanın sahte olduğunun iddia edildiği tespit edilmiştir.

Keşideci ... yetkilisinin imza örneklerinin kasadaki evrak asılları arasında bulunduğu anlaşıldığından Keşide tarihinde yapıldığı iddia edilen tahrifata ilişkin Adli Tıp Uzmanı-Grafolog bilirkişiden rapor alınmasına dair 16/02/2022 tarihli celse 4 nolu ara karar oluşturulmuş ve Bilirkişi ... 17/05/2022 tarihli raporunda inceleme konusu çek aslı ön yüzünde yer alan keşide tarihinde yapıldığı iddia edilen tahrifat ve bu kısma atılı imzanın davacı keşideci şirket yetkilisi olan ... eli ürünü olmadığı bildirilmiştir.

Tahrifata dair inceleme yapıldıktan sonra; davacılar ile davalılar ve dava dışı ...

Ticaret-... arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı, dava konusu çekin adı geçen tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı hususunda mali bilirkişiden rapor alınmasına dair 16/02/2022 tarihli celse 5 nolu ara karar oluşturulmuş ve Mali Müşavir bilirkişi ...13/02/2023 tarihli raporunda; dava konusu çekin davacı ...'in defterlerinde kayıtlı olduğu, çekin diğer davacı olan keşideci ...'dan 07/08/2018 tarihinde alındığı ve ... yevmiye maddesi ile ticari defterde kayıt edilmiş olduğu,

davacı lehtar olan ...'in defterlerine göre lehtar olan davacının kendisinden sonra gelen cirantaların hiçbiri ile ilişkisine rastlanmadığının belirlendiği, dava konusu çek ile ilgili 10/08/2018 tarihinde hırsızlık olayı ile ilgili şitayette bulunulduğu ve ...

CBS 2018/... soruşturma dosyasında soruşturmaya konu edildiği, davalı ... ile Davalı Faktoring arasında 10/08/2018 tarihinde faktoring sözleşmesi imzalandığı, davalı ...'ın dava dışı ... adına düzenlenen 07/08/2018 tarihli faturayı temlik ederek dava konusu çekin davalı faktoring tarafından alındığı,

fatura ve temlike dair kanun hükümlerine aykırı bir husus bulunmamakla beraber Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 5. Maddesine göre faktoring şirketlerinin kambiyo senetlerinin devralınmasında inceleme ve araştırma yükümlülüğünün bulunduğu ancak davalı Faktoring şirketince istihbarat yapıldığına dair belge sunulmadığı belirlenmiş, zira çek ile ilgili 10/08/2018 tarihli hırsızlık şikayeti bulunması,

davalı faktoring şirketinin çeki 10/08/2018 tarihli faktoring sözleşmesinin imzalanmasından sonra temlik alması ve davalı ...'a 29/08/2018 tarihinde ödeme yapması hususları karşısında çekin davalı Faktoring şirketi tarafından temlik alınmasından 19 gün sonra ödenmesi tarihine kadar yapacağı istihbarat ile çekin çalıntı olduğunun belirlenebileceği anlaşıldığından, davalı Faktoring şirketinin Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleriyle açıkça getirilen araştırma yükümlülüğüne aykırı davranarak çekin iktisabında ağır kusurunun bulunduğu değerlendirilmiştir.

Dava konusu çekin konu edildiği takip dosyasına ödeme yapılıp yapılmadığı ile ilgili .... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasına yazılan müzekkereye verilen 20/06/2019 tarihli yazı cevabında ... ... tarafından takip dosyasına 06/11/2019 tarihinde 100,00-TL ve 06/11/2019 tarihinde 20.640,00-TL ödeme yapıldığına dair tahsilat makbuzlarının gönderildiği görülmüş ve ödemeler neticesinde icra dosyasının infaz olarak kapatıldığı bildirilmiştir.

Dava ve takibe konu edilen ve keşide tarihinde davacı Keşideciye ait olmadığı belirlenen imza ile tahrif edildiği belirlenen çekin davacı lehtar ...'in rızası hilafına elinden çıktığı, alınan bilirkişi raporunda belirlendiği üzere davacı lehtar'dan sonra gelen cirantalar ile davacı lehtarın ticari ilişkisinin bulunmadığı,

davacı lehtar ile dava dışı ... arasında ilişki olmadığı gibi dava dışı ...'in çekteki imzasının sahte olduğuna dair imza inkarında bulunduğu hususları göz önüne alındığında ciro silsilesinde kopukluk olduğu ve çek hakkında hırsızlık şikayeti ile soruşturma olmasına ve davalı Faktoring şirketinin çeki iktisap ettiği tarihten ödeme tarihine kadar yapacağı istihbarat ile bu hususu tespit edebileceği halde gerekli istihbarat yapılmadığından davalı Faktoring'in çekin iktisabında ağır kusurunun bulunduğu belirlendiğinden her ne kadar ödeme davacı ... tarafından yapılmışsa da çekte keşide tarihinde tahrifat yapılması hususunun yanında davacı

...'nun da keşideci olarak hamil ve cirantalara karşı sorumluluğu bulunduğundan ve takip dosyasında borçlu olarak gösterildiğinden davalılar aleyhine borçlu olmadığının tespitini talep etmesinde ve bu davayı açmasında hukuki yararı bulunduğu belirlendiğinden davacıların davalılara dava konusu çek ilişkin olarak ve çeke dayalı olarak yapılan takip dosyasında borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiş,

takip dosyasına davacı ... tarafından 06/11/2019 tarihinde toplam 20.740,00-TL ödeme yapıldığından bu tutarın davalı (takip alacaklısı) Faktoring şirketinden ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile istirdadına ve davacı ...'e verilmesine karar vermek gerekmiş,

ayrıca istihbarat yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle davalı Faktoring şirketinin çekin iktisabında ağır kusurlarının bulunduğu değerlendirildiğinden davalılar aleyhine takip konusu 15.808,49-TL alacağın %20'si oranında 3.161,60-TL kötüniyet tazminatının davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... Hakim ... · e-imzalıdır e-imzalıdır