İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/623 K.2022/367

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil davacı yaptığı servis işi karşılığında ... Ticaret Limited Şirketi'nden 20.000 TL bedelli çek aldığını, müvekkil uhdesinde olan ve hamili olduğu ;

Türkiye...Bankası A.Ş. Göktürk/ Kemerburgaz Şubesi'ne ait ...Çek Numaralı 19.05.2018 tarihli, 20.000 TL bedelli çek müvekkilin bilgisi dışında ve rızası hilafında kaybolduğunu, çekin kaybolduğu fark edildiğinde söz konusu çekin müvekkilin rızası dışında kaybolması sebebiyle ödeme yasağı talepli olarak İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi ...

Esas sayılı dosyası ile kıymetli evrakın iptali davası açıldığını, Bu hususta mahkeme tarafından söz konusu çeke ilişkin ödeme yasağı konulmuş gerekli ilanlar yapıldığını, İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosyasına gelen müzekkereye gelen cevapta çekin davalı ... Ltd. Şti uhdesinde olduğu anlaşıldığından ve müvekkil davacının davalı şirket ile hiçbir ticari ve hukuki ilişkisi olmadığından işbu davayı açma zarureti doğduğunu, dava konusu ... Bankası A.Ş.

Göktürk/ Kemerburgaz Şubesi'ne ait... Çek Numaralı 19.05.2018 Tarihli, 20.000 TL bedelli çekin müvekkile iadesine ve müvekkil davacının haklı hamil olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava dilekçesi davalıya usulüne uygun tebliğ edildiği ancak davaya karşı cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.

Bilirkişi... tarafından düzenlenen 10/01/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle. Dava dışı- ... şirketin dava konusu ihtilafı kapsayan 2018 yılı defter bilgileri TTK ve VUK hükümlerine uygun olarak yasal süresi için de tasdiklerinin yapıldıgı ve kesin delil olma vasfı taşıdığı, dava-dışı ...ile Davacı- ... cari hesabından tespit ile ;dava dışı ... Muavin kayıtların da 320.A20 hesapta takip edildiği ; dava konusu “... Bankası A.Ş. Göktürk/ Kemerburgaz Şubesi'ne ait ...

Çek Numaralı 19.05.2018 Tarihli, 20.000 TL” bedelli çekin ticari defterine kayıtlı oldugu, davacı ile davalı borç alacak ilişkisi bulunup bulunulmadıgı ve borç alacak ilişkisi var ise miktarı yönünde” ticari bir ilişkinin olamadıgı beyan edildiği,

davacı ile dava dışı ... lim arasında borç alacak ilişkisi bulunup bulunulmadıgı ve borç alacak ilişkisi var ise miktarı yönünde” ticari ilişki başlangıcının 06/02/2018 oldugu ve 2 adet faturanın davacın dava dışı-...e keşide edildiği (taşımacılık hizmeti) ve karşılıgında 06/02/2018 tarihinde 2.000 TL eft yapıldıgı ve dava konusu 20.000 TL lik ...numaralı çek ile hesabın kapatıldıgı ve bakiyenin 0 olduğu tespit ve rapor edilmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde ve değerlendirildiğinde;

Davacı, dava dilekçesinde dava dışı ...Ltd Şti'den servis işi karşılığı aldığı dava konusu... Bankası AŞ Göktürk/Kemerburgaz şubesine ait ... çek numaralı 19/05/2018 tarihli 20.000,00-TL bedelli çekin rızası hilafına elinden çıktığını, bu çeke ilişkin olarak İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında kıymetli evrakın iptali davası açtığını ve İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında gelen müzekkere cevabından çekin davalı uhdesinde bulunduğunun anlaşılması üzerine işbu davayı açarak çekin iadesini, haklı hamil olduğunun tespitini ve çeke ilişkin ödeme yasağı kararının devamını talep etmiştir.

Mahkememizin 24/11/2021 tarihli celse 2 nolu ara kararı ile davacı, davalı ve dava dışı... Ltd Şti aralarında borç alacak ilişkinsinin bulunup bulunmadığı ve dava konusu çekin kaydının bulunup bulunmadığı hususlarında anılan üç tarafın da defterlerinin incelenmesine karar verilmiş, 10/02/2022 tarihli bilirkişi raporunda davacı vekili ile yapılan görüşmede davacının şahıs işletmesi olduğu ve defterlerinin kayıp olduğunun beyan edildiği ifadesinin yer aldığı, davalının defterlerini sunmadığı ve dava dışı... Ltd Şti'nin defterlerinin incelendiği, dava dışı şirketin incelenen defter ve kayıtlarına göre davacının çeki dava dışı şirketten aldığının tespit edildiği görülmüştür.

Davalı tarafa inceleme hususunda 24/11/2021 tarihli duruşma zaptının tebliğ edildiği ve davalının inceleme hususu ile inceleme gün ve saatinden bu şekilde haberdar edildiği, ancak incelemeye katılmadığı ve defterlerini sunmadığı anlaşılmıştır.

Davacı taraf dava dilekçesinde davacının ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmasını talep etmemiştir. Bilirkişi raporundaki davacı tarafın defterlerinin kayıp olduğu hususu doğrultusunda davacı vekilinin 02/03/2022 tarihli celse sırasındaki beyanında; "bilirkişi raporu lehimizedir bilirkişi raporunda da belirtildiği gibi davacı müvekkilimin işletmesi şahıs işletmesidir ve defterleri kayıptır, buna dair alınmış bir zayi belgesi de yoktur dava dışı şirketin incelenen defterlerinden dava konusu çeki aldığı bellidir rapor doğrultusunda davamızın kabulüne karar verilsin" demiştir.

Davacı tarafça hiçbir ticari defter veya işletme defteri ibraz edilmemiş, zayi olduğu belirtilen defterlere ilişkin zayi belgesi sunulmamış, dava dışı ...'in incelenen defterlerinden dava konusu çekin davacı tarafça dava dışı şirketten aldığı belirlenmişse de davalı defterlerinin sunulmaması nedeniyle incelenemediği, davacı ile davalı arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığının tespit edilemediği, çekin davacının rızası hilafına davalı eline geçtiğinin tespit edilemediği,

çekin sebepten soyut olması dikkate alındığında çekin rızası hilafına davacının elinden çıktığı ve davalı ile ticari ilişkisinin bulunmadığını, çekin istirdadı için aranan çekin kötüniyetle davalı eline geçtiği veya çekin iktisabında davalının ağır kusurunun bulunduğu hususlarını ispat yükünün davacıya olduğu, bu hususun İstanbul BAM 12.HD 18/02/2021 tarih 2019/162 esas 2021/227 karar sayılı ilamında;

"...6102 sayılı yasanın 792. maddesine göre, “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” Bu madde hükmüne göre, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur.

Davalının çekin rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir. Çekin rıza dışı elden çıkması halinde ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir. Davacı taraf, kendisi adına yapılan cironun sahte olduğunu iddia etmemektedir.

Bu durumda, çekin rıza dışında elden çıktığının ve davalı hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunun veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğunun davacı tarafından inandırıcı delillerle ispatı gerekir..." şeklinde açıkça belirtildiği ve somut olay bakımından yapılan incelemede, davacının dava konusu çekin davalı tarafından kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu hususlarını ispatlayamadığı anlaşıldığından ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.