İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/875 K.2025/124

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil firmanın kimyasal ürünlere yönelik satış yaptığını, bu amaçla müşterilerinden almış olduğu ve müvekkil firmanın yetkilisi tarafından cirolanan çeklerin, müvekkil şirketin çalıştığı ...

Kimya' ya ...Kargo aracılığıyla 02.12.2022 tarihinde ...takip numaralı kargoyla gönderildiğini, 05.12.2022 tarihinde kargonun alıcıya ulaştığını fakat kargo poşeti yırtılmış şekilde teslim edildiğini, Kargo poşetinin içeriğine bakıldığında çeklerin olmadığı çalındığı görüldüğünü, bunun üzerine alıcı ... kargoyu almaktan imtina ettiğini, çekin çalındığının fark edilmesinden sonra müvekkil tarafından...Cumhuriyet Başsavcılığı 2...soruşturma numaralı dosyada şikayette bulunulduğunu ve muhatap bankaya gerekli talimatın 05.12.2022 tarihinde verildiğini, kargo şirketiyle gerekli işlemler yapıldıktan sonra Kayseri ...

Ticaret Mahkemesi ...E.

Sayılı dosyada ilgili çek hakkında çek iptal davası açıldığını, mahkemece çek üzerine ödeme yasağı konulduğunu, bu hususla alakalı 13.12.2022 tarihinde mahkemeye müdahale dilekçesi sunarak ...ANONİM ŞİRKETİ çekin kendilerinde olduğunu belirttiğini, mevcut belgeler incelendiğinde müvekkil şirketten sonra çeki cirolayan dava dışı ... isimli kişiyle müvekkil şirketin herhangi bir ticari bağı olmadığını, mevcut çekin kambiyo vasıflı çek niteliğine haiz olmadığını, bu nedenle, kaybolan çekin kredi teminatı olarak kullanılması açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu, hırsızlık olayı mutlak defi olup herkese karşı ileri sürülebileceğini,

...şirketi tarafından Kayseri ... Ticaret Mahkemesi ...Esas.

Sayılı dosyasına sunduğu belgeler ışığında müvekkil şirketten sonra çalıntı çekte 2 ciro gözüktüğünü, Müvekkil şirketten sonra mevcut çeki cirolayan kişi ... ile müvekkili şirket arasında herhangi bir ticari bağ bulunmadığını, ...'nın mevcut hususta çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiğini, Kargo sürecinde çek ellerine geçmiş olup sahte ciro yoluyla çek cirolanmış ve en son sonraki ciro olan ...Limited Şirketi tarafından ...şirketine verildiğini belirterek,

öncelikle davanın kabulü ile takdiren teminatsız olarak dosyanın üçüncü şahıslara temlik edilmemesi ve de dava sonuçlanıncaya kadar icra takibinin durdurulması konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini,... Kocasinan Şubesi’nin ... seri numaralı, 07/04/2023 vade tarihli, Keşide yeri Kayseri olan, 110.000,00 TL bedelli çek nedeniyle müvekkilin davalılara karşı borçlu bulunmadığının tespitine ve davalı ...A.Ş tarafından çekin iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin cirosu bulunan, ..., Kocasinan / Kayseri şubesi, 07.04.2023 keşide tarihli, ... seri numaralı 110.000.00-TL’lik, hesap sahibi ... LTD.

ŞTİ. tarafından keşide edilmiş çek hakkında davacı menfi tespit ve istirdat davası açtığını, dava tarihi itibariyle çekin ibraz tarihi gelmediğini, davacının hukuki yararı olmadığını, müvekkil açısından davanın reddini talep ettiklerini, arabuluculuğa başvurmadığından davanın usulden reddi gerektiğini, çekte ciro silsilesi bozulmadığını, Kambiyo vasfına haiz olduğunu, müvekkilinin belirtilen çekte ciro konumunda olduğunu, Çeki, ticari alışverişten kaynaklanan alacağına karşılık ...'tan almış ve yaptığı ticari alışveriş gereğince çekin arkasında cirosu olan ...LTD.

ŞTİ.'ye verdiğini, Müvekkilinin , dava konusu çeki almasının dayanağı olan ticari alışveriş ile ilgili sözleşme, fatura ve ibra-para makbuzlarını dilekçe ekinde sunduklarını, ...şirketi ile ilgili fatura ve belgeleri de delil dilekçemiz ile birlikte sunacaklarını, husumet itirazında bulunduklarını, Çekin kayıp ve çalıntı olduğu iddiası ile ilgili hiç bir bilgisi ve sorumluluğu olmadığını, bu çek ile ilgili tüm işlemlerini sözleşmeli, faturalı ve ticari defterlere kaydederek yaptığını, İddia edilen itiraz ve beyanlar veya devam eden davalar, iyi niyetli meşru hamil ciranta olarak müvekkili ile ilişkilendirilemeyeceğini, Davacının,

müvekkilini suçlayıcı ifadelerini kabul etmediklerini, iddiaların doğru olmadığını, Savcılık dosyasında veya diğer mahkeme dosyasında müvekkili aleyhine bir tespit bulunmadığını, müvekkili aleyhine açılmış bir ceza davası bulunmadığını belirterek, davanın esastan reddine ve davaya konu çek bedelinin % 20si oranında icra inkar kötü niyet tazminatına mahkum edilmesi talep etmiştir.

Davalı ...AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu çekin çalıntı olduğuna dair iddiaya diyecekleri olmamakla birlikte şirketin kötü niyetli olduğu veya yükümlülüklerini yerine getirmeden işlem yaptığına ilişkin iddianın gerçeğe aykırı olduğunu, müvekkil şirketin dava dışı müşterisi ...Döküm Ltd şti arasında akdolunan 02.12.2022 tarih ve 4.000.000 TL tutarlı faktoring sözleşmesi çerçevesinde... firmasının ... ile aralarında ticari ilişkiden doğduğu ve fatura ile tevsik edilen alacakları temlik alınarak müşteriye kredi kullandırıldığını, ciro yolu ile üç çekin alındığı,

çek rıza hilafına elden çıkmış olması mutlak bir defi olmadığı yalnızca kötü niyetle veya iktisapta ağır kusurlu hamillere karşı ileri sürülmesi mümkün olmadığını, davacının kargo aracılığı ile kambiyo senedi gönderdiğinden ağır kusulu olduğunu, huzurdaki dava kendi kusurundan kaynaklandığını, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava,... Kocasinan şubesine ait ... seri nolu 07/04/2023 tarihli 110.000,00-TL bedelli çekin kargo taşıması sırasında çalındığından bahisle davacının davalılara borçlu olmadığının tespiti ve çekin iadesi talebine ilişkindir.

Bilirkişi 31/10/2024 tarihli raporunda; davacı şirketin kendisinden sonra ciranta imzası görülmeyen dava dışı..., davalı ... ve Dava dışı ...Ltd şirketi ile ticari defterlerinde herhangi bir ticari ilişkisinin tespit edilemediği, dolayısıyla bu şirketlere herhangi bir borcunun bulunmadığı hususu tespit ve rapor edilmiştir.

Davacı vekili 26/04/2023 tarihli dilekçesi ile davalı ...AŞ yönünden davadan feragat ettiklerini, davalı ... yönünden davaya devam ettiklerini bildirdiği görüldü.

Davalı ...AŞ vekili 26/04/2023 tarihli dilekçesi ile davacıdan yargılama gideri ve vekalet ücreti taleplerinin bulunmadığını bildirdiği görüldü.

Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde ve değerlendirildiğinde;

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde müvekkili yönünden arabulucuğa başvurulmadığı itirazında bulunmuşsa da davanın açıldığı tarihte menfi tespit davaları yönünden zorunlu arabulucuk özel dava şartı bulunmadığından davalı ... vekilinin bu husustaki itirazı yerinde görülmemiş, yine davalı ... vekili çeki kendisinden sonra gelen cirantaya verdiğini belirterek husumet itirazında bulunmuşsa da dosyaya davacı vekilinin 20/03/2023 tarihli dilekçesi ekinde sunduğu çekin arka yüzünün görüntüsünde davalı ...'nın davacıdan sonra gelen ciranta olduğu görülmüş,

ayrıca dava dilekçesinde çeki ciro ederek kargo yoluyla ...ya ...kargo aracılığıyla gönderdiğini ancak kargo poşetinin yırtık olarak teslim edildiğini ve çekin içerisinde olmadığını belirtmiş, davalı ... cevap dilekçesinde çeki ...'tan aldığını ve kendisinden sonraki ciranta ...Ltd Şti'ye verdiğini ve bunların ticari defterlere kaydedilerek yapıldığını belirtmiştir.

Bu durumda davacı çeki dava dışı ...'ya gönderirken kargo sırasında zayi olduğunu ve kendisinden sora gelen ciranta ...'ya borçlu olmadığının tespiti talebinde hukuki menfaati bulunduğundan davalı ... vekilinin husumet itirazı yerinde görülmemiştir.

Davacı vekilinin, davalılardan ...AŞ yönünden davadan feragat ettiklerini bildirmesi üzerine davacı vekilinin dosyaya sunulan vekaletnamesi incelendiğinde davadan feragat yetkisinin açıkça tanındığı görülmüş, bu nedenle davalı ...AŞ yönünden feragat nedeniyle davanın reddine karar vermek gerekmiş, aynı zamanda davalı ...AŞ vekili 26/04/2023 tarihli dilekçesi ile davacıdan yargılama gideri ve vekalet ücreti taleplerinin bulunmadığını bildirdiğinden feragat nedeniyle davalı ...AŞ lehine vekalet ücreti takdir edilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.

Dava konusu çekin suretinin ön ve arka yüzü incelendiğinde, keşidecinin ...Ltd. Şti olduğu, lehtarının ise davacı olduğu, çekin arka yüzündeki ilk cironun davacı lehtara ait olduğu ve beyaz ciro ile cirolandığı, devamında sırasıyla ...'nın ve ...Döküm Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd Şti'nin cirosunun bulunduğu görülmüş, davalı ...AŞ'nin cevap dilekçesi içeriğinden anlaşıldığı üzere dava konusu çekin son ciranta olan ...Döküm Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd Şti tarafından faktoring sözleşmesi kapsamında davalı ...AŞ'ye tevdi edildiği belirlenmiştir.

Davalılardan ...AŞ yönünden davadan feragat edilmesi üzerine, davacının davalı ...'ya dava konusu çek nedeniyle borçlu olup olmadığının tespiti yönünden, çekin defterlere giriş çıkış kayıtlarının bulunup bulunmadığı, dava konusu çekin ne şekilde ellerine geçtiği, davalı ...'nın çekin iktisabında kusurunun veya ihmalinin bulunup bulunmadığının, ciro silsilesinin bozulup bozulmadığının belirlenmesi için davacı defterlerinin, davalı ...'nın defterlerinin (cevap dilekçesinde ticari defterlerinde kayıtlı olduğu belirtilerek davalının ticari defteri olduğu anlaşılmakla),

davalı ...'nın çeki aldığını belirttiği ...'un varsa ticari defterlerinin incelenmesi gerekmiş, davalı ... vekiline çeki ticari ilişkisine dayalı olarak aldığını belirttiği ...'un kimlik bilgilerini ve bilgisi varsa ticari defterlerinin bulunup bulunmadığını bildirmesi için, aynı zamanda ticari defter kayıt ve dayanağı belgelerinin bulunduğu yerin bildirilmesi için 11/10/2023 tarihli celse bu hususta süre verilmiş ve sonrasında davacı, davalı Yasin ve dava dışı üçüncü kişi ...'un (varsa) ticari defterlerinin incelenmesi hususunda mali müşavir bilirkişiden rapor alınmasına dair inceleme ara kararı kurulmuştur.

Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda, davalı ... tarafından sunulan belgeler, adı geçen davalının 2023 yılı işletme defteri, davacının ticari defter kayıt ve dayanağı belgeleri incelenmiş, davacının dava dışı ...ile aralarında ticari ilişkisinin bulunduğu ve dava konusu çeki anılan şirketten ticari ilişkisi sonucu teslim aldığı, akabinde çeki teslim alan davacının yine ticari defterlerinden anlaşıldığı üzere ticari ilişkisinin bulunduğu dava dışı ... şirketine kargo yoluyla gönderdiği, kargonun ...

Kargo tarafından kabil edildiği ancak gönderinin, muhatabı olan ...şirketine teslim edilemediği ve poşetin yırtılarak çekin çalındığı, bu hususta davacı tarafından 05/12/2022 tarihinde Kayseri ...'ye suç duyurusunda bulunulduğu, Kayseri ...'nin ... soruşturma sayılı dosyasının açıldığı ve halen devam ettiği, ayrıca davacı tarafından Kayseri ...Asliye Ticaret Mahkemesinin... esas sayılı dosyasında zayi nedeniyle çek iptali davasının açıldığı görülmüştür.

Bilirkişi raporunda da belirlendiği üzere davalı ..., aralarında bulunduğu iddia edilen ticari ilişki kapsamında dava dışı ...'a sattığı inşaat malzemelerinin bedeline ilişkin dava konusu çekin de aralarında bulunduğu çekleri dava dışı ...'tan aldığı,

buna ilişkin davalı ... tarafından çek teslim belgelerinin de sunulduğu görülmüş, dava dışı ...'un çek üzerinde cirosu bulunmamakla beraber, çeki, üzerinde cirosu olmayan ...tan aldığı anlaşılmış, davacı lehtarının cirosunun beyaz ciro olması nedeniyle dava dışı Şemsi'nin çek üzerinde cirosu olmasa dahi ciro silsilesinde görünürde kopukluk olmadığı anlaşılmış, davalı Yasin'in çeki dava dışı ...'tan almasına karşın bilirkişi tarafından yapılan incelemede davacının davalı ... ile de dava dışı ...ile de ticari ilişkisinin bulunmadığı, ayrıca davacının dava konusu çeki dava dışı ...

Ltd Şti'ye göndermek üzere kargoya verdiği ancak kargonun dava dışı ...AŞ'ye ulaşmadan kaybolduğu hususu dikkate alındığında, yapılan incelemede davacının dava dışı ...Ltd Şti ile aralarında ticari ilişki bulunduğu belirlendiğinden, dava konusu çekin davacının rızası hilafına elinden çıktığı ve lehtar olan davacının kendisinden sonra gelen cirantalar ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmaması nedeniyle davacının, kendi cirosunu takip eden davalı ...'ya borcunun bulunmadığı anlaşıldığından davalı ...

Yönünden davanın kabulüne karar vermek gerekmiş, davacı çekin iadesini talep etmişse de çekin davalı ...AŞ elinde bulunması ve davalı şirket yönünden davadan feragat edilmesinin yanında, davalı Yasin'in çekin iktisabında kötüniyetli olduğu veya ağır kusurunun bulunduğu hususunda dosyada somut delil bulunmadığından çekin iadesi koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla bu talebin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.