İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/741 K.2025/880

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... A.Ş.’nin Türkiye genelinde yaygın bayilik ağına sahip köklü bir akaryakıt dağıtım şirketi olduğunu, davalı ... Ltd.

Şti. ile ... ili Bozdoğan ilçesinde bulunan akaryakıt ve LPG/otogaz istasyonuna ilişkin olarak 25.12.2018 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi, 26.08.2018 tarihli LPG/Otogaz Bayilik Sözleşmesi ve 25.12.2018 tarihli Protokol imzalandığını, bu sözleşme ve protokoller kapsamında davalının belirli miktarlarda asgari ürün alım taahhüdü altına girdiğini, davalının bayilik faaliyetini sürdürürken akaryakıt ve LPG bayilik lisanslarının 06.09.2023 tarihinde Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından vergi mükellefiyetinin sona ermesi ve lisans şartlarının kaybedilmesi gerekçeleriyle iptal edildiğini,

lisansların iptali üzerine Akaryakıt ve LPG/Otogaz Bayilik Sözleşmeleri’nin 21. maddesi uyarınca müvekkilinin sözleşmeleri haklı nedenle feshetme hakkının doğduğunu, bu kapsamda sözleşmelerin ve protokolün 21.09.2023 tarihi itibariyle müvekkili tarafından haklı nedenle feshedildiğini, fesih sonucu davalının asgari ürün alım taahhüdünü yerine getirmemesi nedeniyle 46.684,50 USD, erken fesihten kaynaklı olarak da 35.000,00 USD olmak üzere toplam 81.684,50 USD tutarında cezai şart borcunun muaccel hale geldiğini, bu durumun ....

Noterliği’nin 21.09.2023 tarihli ihtarnamesi ile davalıya bildirildiğini ve ödeme için süre tanındığını, davalının ihtara rağmen herhangi bir ödeme yapmadığını, müvekkilinin uhdesinde bulunan 275.000,00 TL tutarındaki banka teminat mektubunun nakde çevrildiğini, bu tutardan davalının cari hesap borcu ile cezai şart alacağının bir kısmının tahsil edildiğini, yapılan mahsuplar sonrasında davalının müvekkiline 37.339,06 USD asgari ürün alım taahhüdünden ve 35.000,00 USD erken fesihten kaynaklı olmak üzere toplam 72.339,06 USD tutarında muaccel cezai şart borcunun kaldığını,

taraflar arasında arabuluculuk sürecine başvurulduğunu ancak davalının toplantıya katılmaması nedeniyle sürecin anlaşmama ile sonuçlandığını, taraflar arasında imzalanan sözleşme ve protokollerin serbest irade ile kurulduğunu, cezai şart hükümlerinin Türk Borçlar Kanunu ve sözleşme serbestisi ilkesi kapsamında geçerli olduğunu, ayrıca protokolde müvekkilinin ticari defter ve kayıtlarının kesin delil sayılacağının kararlaştırıldığını,

bu nedenle müvekkilinin defter ve kayıtlarına göre belirlenen alacakların davalıdan tahsilinin gerektiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla asgari ürün alım taahhüdünden kaynaklanan cezai şart borcunun şimdilik 1.000,00 USD’lik kısmının ve erken fesihten kaynaklanan cezai şart borcunun şimdilik 1.000,00 USD’lik kısmının temerrüt tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun uyarınca en yüksek yabancı para faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalıya usulüne uygun dava dilekçesi ve tensip tutanağının tebliğ edildiği ancak herhangi bir cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.

GEREKÇE

Dava; Taraflar arası akdedilen akaryakıt bayilik sözleşmesinin haklı nedenle feshi iddiasıyla davacı tarafça , asgari ürün alım taahhüdünden kaynaklı cezai şart borcunun ve erken fesihten kaynaklı cezai şart borcunun tahsili istemiyle açılan alacak davasıdır.

Davacı vekili 25/11/2025 tarihli ıslah dilekçesi ile ; fazlaya ilişkin hakları ile ek dava açma, talepte bulunma, alacak ve sair her türlü hakkı saklı tutulmak suretiyle toplamda 2.000- USD olarak talep ettikleri (dava dilekçesinde; taahhüt edilen miktardan eksik alımları karşılığı 1000-USD cezai şart, Akaryakıt ve LPG/Otogaz Bayilik Sözleşmeleri'nin erken feshinden kaynaklı 1000 USD cezai şart olarak talep edilen); Taahhüt edilen miktardan eksik alımları karşılığı cezai şart alacağı 9.000 USD arttırarak, akaryakıt ve LPG/Otogaz Bayilik Sözleşmeleri'nin erken feshinden kaynaklı cezai şart alacağını 9.000-USD arttırarak, toplamda cezai şart alacaklarını 18.000-USD arttırmak suretiyle toplamda 20.000-USD olarak davanın kabulüne; karar verilmesini talep ederek ıslah ettikleri görülmüştür.

Bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan 03.09.2025 tarihli raporda; Teknik inceleme neticesinde: 25.12.2018 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi, 26.08.2018 tarihli Otogaz/LPG Bayilik Sözleşmesi ve ekleri ile 25.12.2018 tarihli Protokol’ün davacı tarafından haklı nedenle feshedildiği;

Borçlar mevzuatına yönelik inceleme neticesinde teknik inceleme neticesinde davacının haklı nedenle sözleşmeyi feshettiği tespit edildiği, Akaryakıt ve Otogaz/LPG Bayilik Sözleşmeleri’nin 22. maddesinin “... tarafından haklı nedenle feshi halinde Bayinin iş bu sözleşme ile ilintili olarak yapılmış ve yapılacak sair sözleşmelerden ve taahhütlerinden doğmuş ve doğacak her türlü borçları muaccel hale gelir ve Bayi tarafından derhal eda edilir.

Bu durumda Bayi ...’nin uğrayacağı kar mahrumiyetini ve sair zarar ve ziyanını da ayrıca tazmin eder. Fesih hallerinde Bayi, fesih tarihine kadarki faaliyeti sebebiyle Asgari Ürün Alım Taahhüdüne dayalı olarak muaccel hale gelmiş ancak ödenmemiş bulunan cezai şart borcu varsa bunu da derhal ...’ye öder.” şeklinde olduğu.

25.12.2018 tarihli Protokol’ ün 6.3. maddesinin “Protokol ve/veya Sözleşmenin ... tarafından haklı veya Bayi tarafından haksız suretle feshi halinde Bayi, ...’nin uğrayacağı zararı tazmin eder. 35.000USD cezai şartı ...’ ye öder. Satın aldığı ürünlerden dolayı ...’ye olan her türlü borçları muaccel hale gelir.

Asgari Alım Taahhüdünün sözleşmenin feshine kadar geçen süreye karşılık gelen kısmından doğan cezai şart borcunu öder.” şeklinde olduğu; işbu hükümde 35.000USD’nin ödenmesi hususundaki anlaşma ile taraflarca TBK m. 179/I1 hükmünce seçimlik ceza koşulunun (cezai şartın) kararlaştırıldığı.

25.12.2018 tarihli Protokol’ ün 4.4. maddesinde davalının, davacıdan Protokol süresince, perakende standart satış fiyatından olmak ve perakende satış yapmak üzere 500 M3 beyaz ürünü, 630 ton LPG’yi, 5 ton madeni yağı satın almayı kabul ettiğini;

bununla birlikte davalının Protokol’ ün 4.5 maddesi ile her ne sebeple olursa olsun, Bayilik Sözleşme süresinin sonunda veya fesih tarihinde “Asgari Ürün Alım Taahhüdü“ maddesinde taahhüt ettiği perakende standart satış fiyatından davacıdan satın almadığı beher m3 beyaz ürün için 50USD, satın almadığı beher ton LPG için 50USD, satın almadığı beher ton madeni yağ için 2.000USD tutarında cezai şart bedelini ödemeyi kabul ettiğini; işbu hükümde taraflarca TBK m. 179/II2 hükmünce ifaya eklenen ceza koşulunun (cezai şartın) kararlaştırıldığı.

Teknik inceleme neticesinde davacının haklı nedenle sözleşmeyi feshettiği tespit edildiği için davacının, anılan sözleşme hükümleri gereğince ceza koşulunu talep edebileceği; ancak bunu hesaplamanın uzmanlık alanım dışında kaldığı;

Mali inceleme neticesinde: Dosya mevcudu, davacı şirketin 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yılı ticari defterleri, dava dosyası ile yine bu kayıtların dayanağı belgelerin muhasebesel, teknik ve hukuki yönden tetkiki sonucunda ve raporumuzun içinde açıklanan nedenlerle İncelenen davacı şirkete ait 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yılı ticari defter ve belgelerinin Elektronik Defter Genel Tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, Elektronik Defterler ile Envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yılı ticari defterlerinin TTK.

Hükümlerine göre usulüne uygun tutmuş olduğundan davacı şirketin 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 ve 2024 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, Davacı ...

A.Ş.’nin söz konusu taahhütler nedeniyle davalı yandan 46.684,50-USD tutarındaki cezai şart alacağının doğduğu, davacı yan uhdesinde bulunan banka teminat mektubunun nakde çevrilmesi neticesinde 9.345,44USD’lik kısmının tahsil edildiği ve davalının davacı yana 37.339,06-USD asgari ürün alım taahhüdünden kaynaklı cezai şart borcu, 35.000-USD erken fesihten kaynaklı cezai şart borcu olmak üzere toplam 72.339,06-USD tutarında muaccel halde cezai şart borcunun bulunduğu, davacı şirketin teminat mektubu ile ilgili kayıtları ve düzenlediği cezai şart faturasını ticari defterlerinde kayıt altına aldığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Tarafların iddia ve savunmaları , toplanan deliller, aldırılan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmeler sonucunda ; davalının şirket merkezinin ... olması nedeniyle ...

Asliye Ticaret Mahkemesi'ne davalı defterleri üzerinde dava konusu alacağa dayalı inceleme yapılması için talimat yazıldığı ancak davalının defterlerini ibraz etmemesi nedeniyle talimatın kapatılarak mahkememize gönderildiği , taraflar arasında 25.12.2018 tarıhlı Akaryakıt Bayılık Sözleşmesi nin, 26.08.2018 tarihli Otogaz/LPG Bayilik Sözleşmesi'nin ve eklerinin, 25.12.2018 tarihli Protokol'ün akdedildiği; davalının lisansının EPDK tarafından sonlandırılması üzerine davacı tarafından davalıya ....

Noterliği'nden 21.09.2023 tarihinde gönderilen ... yevmiye numaralı ihtarname ile Akaryakıt ve Otogaz/LPG Bayilik Sözleşmeleri ve ekleri ile Protokol'ün davacı tarafından 21.09.2023 tarihi itibariyle haklı nedenle feshedildiğinin, 81.684,50USD tutarındaki cezai şart borcunun 5 gün içinde ödenmesi gerektiğinin, 5 gün içinde ödeme yapılmaması halinde ise davacının uhdesinde teminat olarak bulunan 275.000TL tutarlı banka teminat mektubunun nakde çevrileceğinin ihtar edildiği; işbu ihtarnamenin davalıya 25.09.2023 tarihinde tebliğ edildiği.

Elektronik Tebligat Yönetmeliği'nin 9(6) maddesinin “Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.” şeklinde olduğu.

Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ve Otogaz/LPG Bayilik Sözleşmesinin 21. Maddesi uyarınca, Akaryakıt ve Otogaz/LPG istasyonu için gerekli olan Lisans, Ruhsat ve İzinlerin iptali halinde, davacı şirketin söz konusu sözleşmelerin haklı nedenle feshetme hakkına sahip olduğu görülmekle , davacının haklı nedenle sözleşmeyi feshettiği , davacının ilişik dönemi kapsayan ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu bu nedenle sahibi lehine delil teşkil ettiği anlaşılmakla ,

taraflar arasında düzenlenen akaryakıt bayilik sözleşmesi ve protokol hükümleri dikkate alındığında dağıtım şirketinin asgari alım taahhüdünden eksik kalan ürünler için cezai şart ödenmesini bayiden talep etme hakkı olduğu , alınan dosya kapsamına uygun hükme dayanak rapor da söz konusu taahhütler nedeniyle davalı yandan 46.684,50-USD tutarındaki cezai şart alacağının doğduğu,

davacı yan uhdesinde bulunan banka teminat mektubunun nakde çevrilmesi neticesinde 9.345,44USD'lik kısmının tahsil edildiği ve davalının davacı yana 37.339,06-USD asgari ürün alım taahhüdünden kaynaklı cezai şart borcu, 35.000-USD erken fesihten kaynaklı cezai şart borcu olmak üzere toplam 72.339.06-USD tutarında muaccel halde cezai şart borcunun bulunduğu, davacı kayıtları ve düzenlediği cezai şart faturasının ticari defterinde kayıt altına aldığı, davacı vekilince sunulan ıslah dilekçesi de gözetildiğinde , davacının davasında haklı olduğu anlaşılmış olmakla ; davanın kabulü ile , toplamda 20.000-USD cezai şart istemine ilişkin.

10.000,00 USD tutarındaki asgari ürün alım taahhüdünden kaynaklı cezai şart borcunun 1.000,00- USD nin 06/10/2023 tarihinden itibaren,kalan 9.000,00-USD'nin ıslah tarihinden (25/11/2025) itibaren. 10.000,00 USD tutarındaki erken fesihten kaynaklı cezai şart borcunun, 1.000,00- USD nin 06/10/2023 tarihinden itibaren, kalan 9.000,00- USD nin ıslah tarihinden (25/11/2025) itibaren.

3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına kamu bankalarınca uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurma yoluna gidilmiştir.

HÜKÜM

DAVANIN KABULÜ İLE

1-)Toplamda 20.000-USD cezai şart istemine ilişkin; 10.000,00 USD tutarındaki asgari ürün alım taahhüdünden kaynaklı cezai şart borcunun 1.000,00- USD nin 06/10/2023 tarihinden itibaren,kalan 9.000,00-USD'nin ıslah tarihinden (25/11/2025) itibaren; 10.000,00 USD tutarındaki erken fesihten kaynaklı cezai şart borcunun, 1.000,00- USD nin 06/10/2023 tarihinden itibaren, kalan 9.000,00- USD nin ıslah tarihinden (25/11/2025) itibaren; 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına kamu bankalarınca uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

2-)Harçlar yasası uyarınca alınması gereken 39.278,25-TL nispi karar ve ilam harcından başlangıçta peşin alınan 981,96-TL harcın ve 13.065,00-TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 25.231,29-TL harcın ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 26.maddesine göre; Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan arabuluculuk ücretinin davada haksız çıkan taraftan karşılanması gerektiğinden 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3-)Davacının yaptığı 269,85-TL başvuru harcı, 981,96-TL peşin harç, 38,40-TL vekalet harcı, 13.065,00-TL ıslah harcı ve 19.420,25-TL bilirkişi ücreti ile davetiye masrafı olmak üzere toplam 33.775,46-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

4-)Davacı duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 92.000,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-)Davacının gider avansından artan bakiyesinin karar kesinleştiğinde re'sen davacıya/vekiline iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda; gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize verilecek bir dilekçe ile veya başka bir yer Mahkemesi aracılığı ile gönderilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/12/2025

Katip ... · (E-imzalı) Hakim ... · (E-imzalı)