İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/346 K.2021/605

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu 15.01.2020 tarihli dava dilekçesinde özetle. Davacı .... AŞ.'nın davalılardan ...

Taşımacılık ile imzaladığı sözleşme ile...şirketine ait 22.000 kg ağırlığındaki 33 paket 3.960 kutu ... ... ... firmasına ... plakalı araç ile ihraç edildiğini, ürünlerin 19.06.2018 tarihinde ...'de yüklendiğini, olması gereken sürenin iki katı olan 23 günde ...'te ulaştığında ürünün tamamının hasarlı olduğunun tespit edildiğini, eksper raporuna göre kirazların çok yüksek ısılarda taşındığını, meydana gelen hasar nedeniyle taşma işlemini gerçekleştiren davalı şirket ...'un ve CMR Sorumluluk Sigortasına istinaden sigortacı sıfatıyla davalı şirket ... firmasının sorumlu olduğunu, hasar nedeniyle ihracatçı ... firmasına 43.600 USD ödendiğini,

ödenen bu bedelinin rücu etmesi gerektiğim, davalılardan rücu bedelini ödememesi üzerine alacak tahsili için .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyası ile takip yapıldığını, davalı tarafin haksız itiraz ettiğini, ihrazın iptali ile %20 inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderlerinin davalı tarafa yükletilmesini, vekalet ücretinin davacı tarafa hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

Davalı ... ...Taşımacılık San. ve Tic. Ltd.Şti vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu 02/03/2020 cevap dilekçesinde dilekçesinde özetle.

Davacı şirketin CMR hükümleri gereği taşınmak için teslim edilen ürünlerin sigortacısının da ... olduğunu, ürünlerin ...'e ulaştırıldığını, hasarın alıcıda olduğunu, davacı tarafın ödememesi gereken bedeli ödediğinden rücusunu isteyemeyeceğini, söz konusu hasardan sorumlu olmadıklarını, Rus gümrüğüne verilmesi gereken belgelerin davacı şirket tarafından geç verildiğinden dolayı teslimatın geç gerçekleştiğim, emtianın gecikmesinden dava dışı...şirketinin sorumlu olduğunu, CMR 27/2.

Md. Uyarınca sorumlu olmadıklarını, hak sahibi olmayan kişinin zararını karşılayan davacı tarafın işbu davayı açarken korunabilir menfaati olmamasından ötürü davanın aktif husumet ehliyeti yokluğundan reddini, CMR 32/1.

Md. Uyarınca yasal ihbar süresine uyulmadığım, faizin CMR'ye göre istenilmesi gerektiğini, hasar bedelinin ödendiğinin ispatlanması gerektiğini, navlun bedelinin davalı şirket tarafından hak edilmiş olup iadesinin ıstenemeyeceğini, davacı tarafin iddia ettiği alacağın likit ve muayyen olmadığından %20 inkar tazminatının ıstenemeyeceğini, davanın husumetten olmazsa esastan reddini, davacı tarafa %2O'den az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

Davalı ... A.Ş vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu 17/06/2020 cevap dilekçesinde dilekçesinde özetle.

Hak sahibi olmayan kişinin zararını karşılayan davacı tarafın işbu davayı açarken korunabilir menfaati olmamasından ötürü davanın aktif husumet ehliyeti yolduğundan reddini, teslimin şekil şartlarına uymadığını, satıcının ürünü sözleşme koşullarına göre hazırlanmadığını, alacak talebinin zamanaşımına uğradığını, emtiaya ilişkin gümrük beyanının ve asıl beyanın gönderici tarafından sigortalıya geç gönderildiğinden hasarın davalı sigortalı şirkete yüklenemeyeceğini, dolayısıyla davalı ... şirketinin de sorumlu tutulamayacağını, istenen bedelin sigorta poliçesi limitleri dahilinde ve poliçe kapsamında olmadığını,

taşımacının CMR gereği sınırlı sorumlulukları olduğunu, yasal ihbar süresine uyulmadığını, CMR'ye göre %5 üzerinden hesap edilecek temerrüt faizinin talep edilebileceğini, davanın aktif husumetten olmazsa esastan reddini, davacı taraf aleyhine %20'den az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, ticari defterlerin incelenmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

.... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası dosyamız içeresine getirtilmiştir. Dosyanın incelenmesinde 43.260,00 USD (262.263,75 TL) tutarlı Asıl alacağın icra giderleri, vekalet ücreti ve takip tarihinden itibaren asıl alacağa işleyecek (Yıllık %7,00 TBB-Mevduat USD (Kamu Banka) değişen oranlarda) faizi ile tahsili için takip yapıldığı, Borçlunun da süresi içeresinde 31.05.2019 tarihli itiraz dilekçesinde "Dosya alacaklısına davalı şirketin borcu bulunmadığım, takibe, takibe konu borcun tamamına, konusuna, anaparaya, yetkiye, vekalet ücretine, işlemiş ve işleyecek faize, icra masrafına ve borcun tüm ferilerine itirazlarının kabulünü ve takibin durdurulmasını" borca itiraz ettiği anlaşılmıştır.

Yanların tüm delilleri toplandıktan sonra dosya iddia, savunma ve yanların tüm delilleri ile ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılarak icra takip tarihi itibarıyla davacının davalıdan alacağı varsa saptanması için bilirkişiye verilmiştir.

Bilirkişinin düzenlediği 01/03/2021 tarihli 12 sayfadan ibaret raporunda özetle. “Davacının 2019 yılı ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu kanaatine varıldığı, Davacı şirketin incelenen 2019 yılı ticari defterinde davalı yan ile ilgili bir kayda rastlanılmadığı, Takibe konu dava dışı ... Tarın ve Gıda Tic.

A.Ş. tarafından davacı adına tanzim edilen 17.04.2019 tarihli 726113 no.lu "Reklamasyon Bedeli" açıklamalı 43.260,00 USD tutarlı faturanın davacının ticari defterlerinde 250.440,79 TL bedel ile kayıt altına alınmış olduğu görüldüğü,

Tarafların sorumlulukları yönünden, Davalıların sınırlı sorumluluk hükümlerine tabi olduklarının kabulü ihtimalinde ise CMR 23 çerçevesinde sınırlı sorumluluk çerçevesinde sorumlu olacakları tazminatın 43.260,00 USD tutarlı faturanın davacının ticari defterlerindeki karşılığı 250.440,79 TL olacağı, Anılan icra takibine haksız surette itiraz eden davalılar hakkında % 20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine ilişkin talebin Takdirinin Mahkemeye ait olduğuna.

Dava konusu diğer bir talep olan navlun ücretinin ise, 10.500 USD olarak davacı ve dava dışı gönderen ... Tic A.Ş arasındaki anlaşma kapsamımda belirlenmiş olduğu tespit edilmiş, 1 nolu davalı ... ....Şti ve 01.12.2017 ve 01,12.2018 vadeli 2.000,000 euro sorumluluk linmiti kapsamında ... sayılı CMR Sorumluluk Sigorta Poliçesi kapsamında 2 nolu davalıdan 21.05.2018 tarih ve Seri- 0 sayılı ... konusu tutarda navlun ücreti talep etmeye hakkı olduğu kanaatine varılmıştır.” Sonuç ve kanaati ile raporunu sunmuştur.

Dosyaya getirtilen yanlara ait tüm deliller, getirtilen icra dosyası, davacı şirketin ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ve tüm dosya kapsamından anlaşıldığı üzere;

Huzurdaki davada davacı ...Loj. Hır. AŞ.'nın davalılardan ... Taşımacılık Ltd Şti ile imzaladığı sözleşme ile...şirketine ait 22.000 kg ağırlığındaki 33 paket 3.960 kutu ... ... ... firmasına .../... plakalı araç ile ihraç edildiği anlaşılmaktadır. Taşınan bu ürünlerin 19.06.2018 tarihinde ...'de yüklendiği sabittir. Ancak taşınması gereken sürenin iki katı olan 23 günde ...'te ulaştığında ürünün tamamının hasarlı olduğunun tespit edildiği anlaşılmaktadır.

Taşınan ürünlerdeki hasarın eksper raporuna göre kirazların çok yüksek ısılarda taşındığını, meydana gelen hasar nedeniyle taşma işlemini gerçekleştiren davalı şirket ...'un ve CMR Sorumluluk Sigortasına istinaden sigortacı sıfatıyla davalı şirket ... firmasının sorumlu olduğunu, hasar nedeniyle ihracatçı ... firmasına 43.600 USD ödendiğini, ödenen bu bedelinin rücu etmesi gerektiğinden davacı tarafından .... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile; 43.260 USD Asıl Alacak üzerinden takip yapılmış olup, davalının vaki itirazı üzerine iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Davacı şirketin incelenen 2019 yılı ticari defterinde davalı yan ile ilgili bir kayda rastlanılmamıştır. Takibe konu dava dışı ... Tic. A.Ş. tarafından davacı adına tanzim edilen 17.04.2019 tarihli 726113 no.lu "Reklamasyon Bedeli" açıklamalı 43.260,00 USD tutarlı faturanın davacının ticari defterlerinde 250.440,79 TL bedel ile kayıt altına alınmış olduğu belirlenmiştir.

Bu davada ... plakalı araçla Karayolu ile 19.06.2018 tarihinde ...' dan başlayan nakliye süreci kapsamında taşınan kiraz emtiaların varma yerinde 12.07.2018 tarihinde alıcısına bozulmuş olarak teslim edilmesi nedeniyle üst taşıyan tarafından dava dışı gönderene ödenen tazminatın alt taşıyan / davalı fiili taşıyan ... Us. Taş .San ve Tic. Ltd. Şti.'nden tahsilinin talep ve dava edildiği konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Dosyada sunulan CMR taşıma senedi, Gümrük Beyannamesi ve diğer belgelerden davaya konu taşımanın ...'den ...'ya karayolu ile yapıldığı anlaşılmaktadır. CMR m. 37'ye göre, CMR Konvansiyonu hükümleri çerçevesinde tazminat ödemiş olan taşımacı, bu tazminat üzerinden ödediği faiz ve yaptığı masraflarla birlikte tazminatı, taşımaya katılmış olan diğer taşımacılardan bu maddede düzenlenen koşullar çerçevesinde geri alma hakkına sahip olduğu hükme bağlanmıştır. Eşyanın Karayolundan ...Nakliyatı için mukavele (...) olarak ifade edilen ve kısa CMR olarak adlandırılan Konvansiyon'un 34. maddede yer alan düzenleme uyarınca taşıma senedinin kabulü ve taşımaya konu yükün teslim alınmasıyla taşıyan taşıma sözleşmesine taraf olur.

Dosya kapsamında yapılan incelemede tüm bu hükümler karşısında, 1. davalı şirketin dava konusu taşımayı gerçekleştirmeyi taahhüt ve taşımaya bizzat iştirak ettiği açıkça taşıma taahhüdünde bulunduğu ve taşımaya fiilen yapmış olduğu anlaşılmıştır.

Taşıyıcının önceden Sorumluluğun kaldırılmasına veya hafifletilmesine ait hükümlerin geçersizliği Madde 854- (1) de " Kanunun, taşıyıcıya, taşıma işleri komisyoncusuna ve faaliyetleri Devlet iznine bağlı taşıma işletmelerine yüklediği sorumlulukların, önceden hafifletilmesi veya kaldırılması sonucunu doğuran tüm sözleşme hükümleri geçersizdir.

Bu hükümlerin, işletme tüzüklerinde, genel işlem şartlarında, biletlerde, tarifelerde veya benzer diğer belgelerde öngörülmüş olmaları hâlinde de hüküm aynıdır. " denilerek düzenlenmiştir. CMR m. 17'ye göre, taşımacı emtiayı teslim aldığı tarihten teslim edinceye kadar geçen süre içinde meydana gelecek ziya, hasar ve gecikmeden sorumlu olup, taşımacıyı bu sorumluluktan kurtaran sebeplerin neler olduğu da ayru maddede düzenlenmiştir.

CMR m. 18'e göre ise, kendisini sorumluluktan kurtaran hallerin mevcudiyetini ispat yükü taşımacının üzerinde olduğu anlaşılmıştır.

TTK m. 876'da taşıyıcının eşyanın zıyaı, hasarı ve teslimindeki gecikmesine dair genel sorumluluktan kurtulma sebebi düzenleyerek sorumluluk konusunda geçerli olan özen yükümlülüğünün derecesini "en yüksek özen" olarak tespit etmiştir.

Keza CMR m. 17 Il'de yer alan taşıyıcının önleyemeyeceği veya kaçınamayacağı sebepler somut olayın özelliklerine göre mümkün olan en yüksek özenin gösterilmesine rağmen zararın ortaya çıkması hali olup, buna göre CMR m, 18'e göre ispat edilmesi gerekeceği anlaşılmıştır.

Makul özeni göstermek taşıyıcının sorumluluktan kurtulması için yeterli değildir ve CMR m. 17 ll'de yer alan "kaçınamayacağı" ifadesinin "en yüksek özenin gösterilmesine rağmen kaçınamayacağı" şeklinde anlaşılması gerektiği kabul edilmiştir. Yargıtay ll'inci Hukuk Dairesi, öteden beri CMR m. 17 Il'nin uygulanmasında "basiretli (ve tedbirli) taşıyıcının özeni"ni ([e]TTK m. 20II, TTK m. 18 II) objektif özen derecesi olarak dikkate almış ve birçok kararında buna yer vermiştir.

Yargıtay. ... Hukuk Dairesinin, 01.02.2008, E. 2006/..., K. 2008/...) sayılı kararda CMR 17/2. maddesine göre, taşıyıcı kayıp, hasar ve gecikmenin kaçınmayacağı durumlardan ve önleyemeyeceği sonuçlardan kaynaklandığını kanıtlayarak sorumluluktan kurtulabilir. Taşıyıcının basiretli bir taşıyıcının göstermesi gereken özeni göstermesi gerekir' denilmiştir. Kayıp, hasar veya gecikme taşıyıcının kaçınamayacağı ve sonuçlarına engel olamayacağı bir olaydan doğmuş ise sorumluluğu söz konusu olmayacaktır. Bu sorumsuzluğu tespitte ölçü, deneyimli ve basiretli bir taşımacının göstermesi gerekli özendir. Başka bir anlatımla, gerekli özene ve tedbire rağmen bu sonuç ortaya çıkacaksa o halde taşıyıcının sorumlu olmadığı kabul edilecektir.

CMR Konvansiyonu'nun 17/2'nci maddesinde, kayıp, hasar ve gecikme taşıyıcının kaçınamayacağı ve sonuçlarına engel olamayacağı bir olaydan doğmuş ise taşıyıcının sorumluluktan kurtulacağı öngörülmüştür. Deneyimli ve basiretli bir taşımacının göstermesi gereken özen ve tedbire rağmen bu sonuç ortaya çıkacak ise taşıyıcının sorumlu olmadığı kabul edilebilecektir.

CMR m 23'e göre ziya halinde tazminat tutan, emtianın taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki ticaret borsası, geçerli piyasa fiyatı veya aynı cins ve kalitedeki emtiaların normal kıymetine göre hesaplanacak, tazminat eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8,33 SDR'yi geçemeyecektir. Bu düzenleme çerçevesinde, dava konusu olayda tazminat tutarının, emtiaların teslim alındığı tarih ve yer olan 19,06.2018 tarihinde ... 'deki değerine göre hesaplanması gerekmektedir.

Taşımacının eşyanın bütünündeki hasar dolayısıyla ödeyeceği tazminat eşyanın zıyaa uğramış olsa idi CMR'nin 23/3., 6. ve 9. maddeleri gereğince ödeyeceği tazminat miktarını aşamaz Hasar, yükün bir kısmında oluşmuşsa bu takdirde tazminat, sadece hasardan etkilenen kısım ziyaa (kısmı zıya) maruz kalmış olsa idi, ödenecek tazminat miktarından fazla olmaz.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden hasara uğrayan eşyanın toplam brüt ağırlığı zayi olan 22.000 kg ağırlığındaki 33 paket 3.960 kutu ... Kirazıdır. Taşıyıcının sorumlu olduğu miktarın hesabında uygulanacak SDR kuru, karar tarihine en yakın SDR kuru olacağından işbu rapor tarihi itibariyle 26.12,2020 Günü Belirlenen Gösterge Niteliğindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kurları Listesine Göre.

1 ÖZEL ÇEKME HAKKİ (SDR) 1.44073 ABD Doları olup buna göre taşıyıcının CMR m.23/3 gereğince sorumluluğu. 22.000 kg x 8,33 x 1.44073 USD= 264,028,18 USD'yi aşmaması gerektiği kabul edilmiştir. Bu miktar yukarıdaki hesaplamalardan daha yüksek olmakla CMR m.23/3 çerçevesinde davalıların sorumluluğu Davacı adına dava dışı gönderen ... Tic.

A.Ş. tarafından tanzim edilen 17.04.2019 tarihli ... no.lu "Reklamasyon Bedeli" açıklamalı ve davacının ticari defterlerinde 43.260,00 USD karşılığı 250.440,79 TL bedel ile kayıt altına alınmış olduğu belirlenmiştir.

CMR Konvansiyonu madde 19 uyarınca yük kararlaştırılan zaman limiti içinde teslim edilmemiş ise veya kararlaştırılmış zaman limiti olmadığı hallerde, gayretli bir taşımacıya gerekli zamanı geçiyor ise teslimde gecikme var sayılması gerekecektir. Yargıtay .... Hukuk Dairesi'nin E: 2004/... K; 2005/... T: 30.05.2005 tarihli Taşıyanın Gecikmeden Doğan Sorumluluğuna dair bir kararında "CMR Konvansiyonu kurallarına göre; gecikmenin zarara neden olması halinde. Taşıyan navlun ücretiyle sınırlı olarak zarardan sorumludur. Bu nedenle gecikme halinde zarar olmasa da, gecikilen süre ile orantılı olarak taşıma ücretinden indirim yapılacağını öngören yasa kuralının olayda uygulanabilirliği bulunmamaktadır." denilmek suretiyle Taşıyanın sorumluluğunun navlun sınırlı olduğu ifade edilmiştir.

Dolayısıyla süresi içinde açılmış bir dava olmak şart ile gönderenin ihtilaf konusu taşıma nedeniyle uğrayacağı zararın bu taşımaya ait navlun tutarını aşamayacağı kabul olunmuştur,

Taşımalarda ihtiyaç duyulması halinde makul sürenin hesaplanması hususunda Yargıtay ... HD.'nin 12.12.2006 E. 2005/..., K.2006/... sayılı kararında "Makul taşıma süresinin hesabı ise her olayın şartlarına göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Süre hesaplanırken eşyanın ve taşımada kullanılması, verilen talimatlar, gümrükteki olağan bekleme süresi, gidilen yolun koşullan, izin verilen sürüş saatleri gibi pek çok faktör dikkate alınmalıdır," denilmektedir.

Söz konusu emsal içtihattan taşımada belirli bir sürenin kararlaştırılmamış olması ve olaya uygulanacak ticari örf-adet kuralının mevcut olmaması durumunda, hakimin her somut özelliklerini takdir ederek karar verilmesi gerektiği belirtilmiştir

Dava konusu diğer bir talep olan navlun ücretinin ise, 10.500 USD olarak davacı ve dava dışı gönderen ... Tic A.Ş arasındaki anlaşma kapsamımda belirlenmiş olduğu tespit edilmiş, 1 nolu davalı ... ....Şti ve 01.12.2017 ve 01,12.2018 vadeli 2.000,000 euro sorumluluk linmiti kapsamında ... sayılı CMR Sorumluluk Sigorta Poliçesi kapsamında 2 nolu davalıdan 21.05.2018 tarih ve Seri- 0 sayılı ... konusu tutarda navlun ücreti talep etmeye hakkı olduğu kanaatine varılmıştır.

Dava konusu olayda taraf delilleri arasında mübrez ve yukarıda tanımlanmış fatura kapsamında 10.500 USD Navlun ücreti kararlaştırıldığı açık olup, kirazların bozulmasına çalışmayan araç soğutucu ünitesini değil, bizatihi taşıyandan kaynaklı gecikmenin sebep olduğu sonucuna varıldığından gecikmeli olarak teslim olunan yük dolayısı ile talep olunacak tutarın hiçbir zaman Navlun tutarını aşmayacağı kanaatine varılmıştır.

Davacı taraf dava dilekçesinde, ödediği tazminatının takip tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi talebinde de bulunmuştur, CMR md 27 düzenlemesine göre ise faiz, ödeme talebinin yazılı olarak taşıyana gönderildiği tarihten itibaren %5 olarak işlemeye başlayacaktır. Bu durum karşısında, takdiri Muhterem Mahkemenize ait olmak üzere, davan tarafın davalıdan ancak en erken takip tarihinden itibaren %5 oranında faiz talebinde bulunabileceği neticesine ulaşılmıştır.

Tüm bu nedenlerle İş bu davanın kabulü ile ...İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyasında davalının itirazının davalı ... ... san ve tic Ltd den 2.000.-Euro üzerinden iptali ile takibin devamına, davalı ... yönünden ise 10.500.-USD üzerinden iptali ile takibin devamına takipten sonra asıl alacak olan bu miktara 3095 SY nın 4/a Md uyarınca Euro ve USD faizi uygulanmasına, fazla istemin reddine karar vermek gerekmiştir.

Her ne kadar davalı likit bir borcunun varlığını bilmediği, alacağın tahsilini geciktirmek için itirazda bulunduğunun kanıtlanamadığı anlaşıldığından İİY 67/2 maddesi uyarınca alacağın % 20 si oranında icra inkar tazminatı istemi yerinde görülmediğinden reddine karar vermek gerekmiştir.

Bu nedenle aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza