İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/162 K.2024/37

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin karı-koca olup birlikte çalışmak suretiyle davalı şirketle 2019 yılından beri fason çorap üretimi üzerine çalıştığını, müvekkilleri ile davalı arasındaki bu ticari ilişkinin 2022 yılının Şubat ayına kadar devam ettiğini, müvekkilleri ile davalı arasındaki ticari ilişkinin davalının tutumları dolayısıyla bozulduğunu ve tarafların şuan birlikte çalışmadığını,

taraflar arasındaki ticari ilişkinin bozulmasının sebebinin 2021 yılında müvekkillerinin hak ettiği ücrette kesinti yapılmış olmasına rağmen o dönemde müvekkillerine senet imzalatılmış olması ve daha sonradan bu senetlerin ödenmesinin istenmesi olduğunu, müvekkillerinin davalının istediği çorapları ürettikten sonra kalite kontrolü de yaparak davalıya teslim ettiğini, davalının da hiçbir sorun olmadığını beyan ederek çorapları ihraç ettiğini, fakat daha sonra ihraç ettiği firmanın kendisinden kesinti yaptığını, kendisinin de müvekkillerinden kesinti yapacağını ifade ettiğini,

davalının kendisinin yapacağı kesintinin kabul edilmemesi durumunda müvekkillerinin muaccel hale gelen alacaklarını ödemeyeceğini beyan ederek tehdit ettiğini ve senetler imzalattığını, müvekkillerinin söz konusu senetleri imzaladıktan sonra davalı tarafından müvekkillerinin hak ettiği ücretin eksik bir şekilde ödendiğini, senetler tutarında kesinti yapıldığını ve senetlerin müvekkillerine iade edilmediğini, müvekkillerinin senetleri geri istemesinin ardından davalının müvekkilleri aleyhine ....

İcra Müdürlüğünün 2022/... Esas sayılı dosyasından icra takibi başlattığını, davalının müvekkillerinden yaptığı kesintilerin ve senet tutarlarının aynı olmasının da davalının kötü niyetli olduğunu gösterdiğini, bu nedenlerle davanın kabulü ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

Davalı vekilinin Mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; kendi hür iradesi ile usul ve yasaya uygun bonoları tanzim eden davacının icra takibine itiraz etmemesinin, iş bu dava ile talep ettiği ihtiyati tedbir kararına itiraz etmemesinin, dava dilekçesinde borçlu olmadığı iddiasına dayanak olarak hukuken anlamlandırılamayacak şekilde ticari baskı altında bonoların tanzim edildiğinin ileri sürülmesinin davacının borcundan ifa dışı kurtulma amacıyla hareket ettiğini gösterdiğini ve menfi tespit davası açmakta hukuki yararının olmadığını ispatladığını,

davacı tarafından dava dilekçesinde ileri sürülen iddiaların tamamen soyut isnatlardan ibaret olup, bu soyut iddia ve ifadelerin dahi kendi içinde çelişkili olduğunu, davacılar ile müvekkilinin tamamen hür idareleri ile mutabakata vardıkları hususlar altında alışverişini sürdürdüğünü, uyuşmazlığın niteliği itibari ile tanık dinletilmesi mümkün olmamakla birlikte davacının tanık dinletmesine muvafakatlerinin olmadığını, davacının borçlu olmadığını belirtmekle birlikte bunu ispatlayacak herhangi bir belge, delil sunmadığını, farazi olarak sözde borcunun olmadığını belirttiğini, bu nedenlerle davanın reddi ile,

davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

... İcra Dairesinin 2022/... Esas sayılı icra dosyası sureti celp edilmiş, dosya kapsamına alınmıştır. İcra takip dosyasının incelenmesinde, davacının ... İcra Dairesinin 2022/... Esas sayılı takip dosyasında senetlerden kaynaklanan 40.500,00-TL asıl alacak, 2.617,61-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 43.117,61-TL takip yapıldığı, ödeme emrinin borçlu ... ...'ya 05/03/2022 tarihinde, borçlu ... ...'ya 05/03/2022 tarihinde tebliğ edildiği, borçlular tarafından süresi içerisinde borca itiraz edilmediği görülmüştür.

Mali Müşavir bilirkişinin 19/06/2023 tarihli raporunda özetle.

Davalı şirketin ticari defter kayıtlarında, davacı / muvafakat eden ... ... tarafından tanzim/imza edilmiş olan 06/07/2021 tarihli muvafakatnameye konu 06/07/2021 tarih ve ... nolu 47.500,00 TL'lik iade faturasının davalı şirketin 2021 yılı yevmiye defterinde davacı firmanın borcuna kayıtlı olduğu, (yani işbu iade faturası tutarının davalı şirketin davacı firmaya olan borcundan mahsup edilmiş olduğu) halde takip ve dava tarihi itibariyle davacı firmanın alacaklı olduğu;

takip ve dava tarihinden sonra yani 11/05/2022 tarihinde "11/05/2022- ...-AV.İLE MAHKEME SONUCU" açıklaması ile 40.500,00 TL ve ayrıca 4.000,00 TL olmak üzere toplam 44.500,00 TL'nin davacı firmanın alacağına kaydedilmesi neticesinde davacı firmanın alacağının 55.726,12 TL'ye yükseldiği.

11/05/2022 tarihinde davacı firmanın alacağına kaydedilen bu tutarların (40.500,00 TL+ 4.000,00 TL), huzurdaki davaya konu takip dosyasından yapılan tahsilata ilişkin olduğunun anlaşıldığı, huzurdaki davaya konu takipte de talep edilen asıl alacak tutarının 40.500,00 TL olduğu; davalı şirketin ticari defterlerinden takip konusu bonoların kesintilere ilişkin alındığı yönünde herhangi bir tespit yapılamadığı (ki kesintilere ilişkin olarak davalı şirket tarafından zaten iade faturası tanzim edilmiş olduğu ve işbu iade faturasının ticari defterlere kaydedilmesi neticesinde de bahsi geçen kesintilerin yapılmış olduğunun kabul edileceği);

bu kapsamda da dava konusu bonoların bedelsiz kaldığının söylenebileceği (ki takip dayanağı bonoların davalı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı dahi olmadığı) hususları tespit edildiği bildirilmiştir.

Mali Müşavir bilirkişinin 08/12/2023 tarihli ek raporunda özetle; Davalının itirazlarının incelenmesi neticesinde, işbu raporun 3. sayfasının son paragrafındaki düzeltme haricinde, kök raporda yapılan tespitlerde herhangi bir değişiklik yapılmadığı; kök raporda yapılan diğer tüm tespitlerin işbu raporda da aynen geçerli olduğu görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Mahkememizin 17/07/2023 tarihli celsesi, 1 nolu ara kararında, istirdat davasına dönüşen dava kapsamında icra dosyasına ödenen 54.857,79-TL dava değeri yönünden başlangıçtaki 40.500,00-TL dava değerinin arttığı görülmekle, 54.857,79-TL üzerinden alınması gerekli 936,83-TL harçtan başlangıçta alınan 736,35-TL harcın mahsubu ile bakiye 200.48-TL eksik harcın tamamlatılması için davacılar vekiline bir sonraki celseye kadar süre verildiği, davacılar vekilince eksik 200,48-TL harcın 24/07/2023 tarihinde tamamlatıldığı görüldü.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacılar aleyhine kambiyoya dayalı olarak başlatılan icra takibinde davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkin olup yargılama devam ederken yapılan ödeme nedeniyle yasa gereği istirdat davasına dönüşmüştür.

Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK)'nun “Menfi tespit ve istirdat davaları” başlıklı 72. maddesi: “Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.” düzenlemesini içermektedir.

Anılan maddeden anlaşıldığı üzere borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir ve takip konusu alacağın borçlusu olmadığının tespiti isteyebilir.

Borçlu, belirtilen şekilde takipten önce veya sonra alacaklıya karşı bir menfi tespit davası açar; bu davayı kazanırsa, hakkındaki icra takibi iptal edilir ve borcu ödemekten kurtulur. Somut uyuşmazlıkta davacı icra takibinden sonra menfi tespit davası açmıştır.

Davacılardan ...'un keşideci, ...'in aval olduğu takip konusu bono kapsamında, bononun ticari baskı altında imzalatıldığı, fason üretime dayalı hak edişte davalı yanca kesinti yapılmasına rağmen aynı gerekçeyle senet alındığı ve bunun da tahsil edilmeye çalışıldığı ileri sürülmüştür. Senedin tehdit veya hile ile imzalatıldığına dair bir iddia bulunmamaktadır. Davalı yan ise imzası inkar edilmeyen senedin kambiyo vasfı nedeniyle alacağın bulunduğunu savunmuştur.

Her ne kadar menfi tespit davalarında ispat yükü alacaklı davalı üzerinde olsa da alacağın kambiyo senedine dayalı olduğu, kayıtsız şartsız borç ikrarı karşısında ispat yükünün aksini iddia eden davacılar üzerinde olduğu, miktar itibariyle de senede karşı senetle ispat yükünün bulunduğu anlaşılmıştır.

Dava ve takip konusu senetler taraflar arasındaki 06/07/2021 tarihli protokol üzerine alınmıştır. Bu protokolde davacı yanca fason olarak üretilen bir kısım tekstil ürününün ayıplı çıktığının kabul edildiği, bu mallara ilişkin davalı yanca iade faturası kesildiği, ayrıca senet ile borç yüklendiği görülmüştür.

Davacılar her ne kadar ticari baskıyı irade sakatlığı olarak ileri sürmüşse de bu şekilde tehdit boyutuna varan bir iddia veya tespit bulunmadığı, ürünlerdeki ayıbın varlığının kabul edilmesi halinde aleyhe borç doğmasının olağan olduğu, takip ve dava konusu senetlerin tamamının bu ilişkiden dolayı alınmadığı, kambiyo vasfındaki senetlerin soyut borç ikrarı içerip illetten mücerret olduğu, senet, iade faturası veya hak edişe dair kesintilerin mükerrer olduğunu ispat yükünün davacılar üzerinde olduğu,

oysa bu iddiayla hareket eden davacının öncelikle "şu tarihli veya faturalı ürün tesliminden doğan alacağın kesinti nedeniyle ödenmediği" gibi bir iddiayla kesintinin haksızlığının ileri sürmesi gerektiği, dolaysıyla haksız kesintiye dair denetlenebilecek somut bir iddianın ileri sürülmediği, bunun yanında bir kısım borç için hem iade faturası kesilmesi hem de senet tanzim edilmesinin sözleşme özgürlüğü çerçevesinde olup davalının bu iddia karşısında bir kısım senetleri fazladan almasının ayıplı ürüne dayalı maddi zarar nedeniyle olduğunu ileri sürdüğü,

kabul edilen ayıp karşısında zararın boyutunun veya ayıba sebep olanın sorumluluğunun davanın konusu olmadığı, taraflar arasındaki ticari ilişkinin devam ettiği, senet borçlanmasının sadece protokolden doğmadığı, davalının senetleri ticari defterlerine kaydetmemesinin alacağı olmadığına işaret etmeyeceği, bu yönüyle davadaki ispat yükünün yer değiştirmesine sebep olmayacağı, netice olarak soyut borç ikrarı içeren senetlerin aslında borç doğurmadığını ispat edemeyen davacıların davasının reddine karar vermek gerekmiştir.

Kötü Niyet Tazminatı yönünden; Menfi tespit davasında borçlunun tazminata mahkum edilebilmesi için takibin durması ve alacağa geç ulaşılmasına dayalı şartın somut olayda gerçekleşmediği anlaşılmakla davalının yasal şartları oluşmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... Hakim ... · e-imzalıdır e-imzalıdır