İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/292 K.2024/590

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı şirket yetkilisi dava dilekçesinde özetle; keşidecisi ... Ltd. Şti olan, ... isimli kişi adına düzenlenmiş bulunan, ... Bankası ... Şubesi'nin ... seri numaralı 30.04.2024 tarihi vadeli 150.000,00-TL'lik çekin ve ... seri numaralı 31.05.2024 tarihi vadeli ve 150.000,00-TL'lik iki adet çekin zayi edildiğini, çeklerin zayinin tespiti ile ilanını, banka şubelerine acilen ödeme yasağının konulmasını, yapılacak tetkik ve inceleme neticesi çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İhtiyati Tedbir; Mahkememizin 29/04/2024 tarihli tensip zaptı 4 no.lu ara kararı ile iptali istenen kıymetli evrak bedelinin %15'i oranında teminat yatırılması halinde ödemeden men yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmiş olup teminatın yatırıldığı ve ödemeden men hususunda bankaya müzekkere yazıldığı görülmüştür.

Dava, çeklerin iptali istemine ilişkindir.

6102 sayılı Yasanın 757 ve devam maddeleri gereğince iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir. Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir. Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir.

Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder. Poliçeyi getirme süresi en az üç ay ve en çok bir yıldır. Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir.

Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.

6102 sayılı Yasanın 818/1-s maddesi uyarınca poliçeye ilişkin, iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası çekler hakkında da uygulanır.

Yargıtay 11.Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihatları ve TTK madde 763 uyarınca çek iptali istemlerinde, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, mahkemece çek iptali isteminde bulunan talep edene, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması için süre verilmeli ve istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığı düşünülerek esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına; açılmaması halinde ise, çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulması gerekir.

İlke temelinde; ...olarak açılan davalarda, üçüncü kişilerin davaya müdahaleleri halinde davanın çekişmeli duruma gelmesi mümkün ve gerekliyse de; çek iptali davalarında yukarıda açıklanan bu prosedür gereğince, ...şekilde açılan davaya çek hamili üçüncü kişilerin asli ya da fer’i müdahale imkanı mevcut değildir.

Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, davacı vekili dava dilekçesinde iptali istenen çekin kaybedildiği bildirilmiş ise de, davacı tarafça ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2024/... soruşturma sayılı dosyası ifadesinde; "...şahsa ödemeyi çek ile yapabilirim dedim. Şahsi dilekçemde belirtmiş olduğum 2 adet 150.000-TL bedelleri çeki verdim. Ancak şahıs bir gün sonra bana herhangi bir ürün getirmedi..." şeklinde beyanda bulunarak çeklerin rızası hilafında kaybolduğunu değil rızaen başkasına verdiğini ikrar ettiği anlaşılmıştır.

Dava dilekçesinde zayi olduğu iddia edilen çeklerden ... seri nolu çekin 30.04.2024 tarihinde ... Ştd Şti tarafından Halkbank'a takasa sunulduğu, ... seri nolu çekin ise 31.05.2024 tarihinde ... tarafından takasa sunulduğu, ödeme yasağı nedeni ile işlem görmediği belirtilmiştir.

Dava konusu çeklerden ... seri nolu çekin 30.04.2024 tarihinde ... Tic Ltd Şti tarafından, ... seri nolu çekin ise 31.05.2024 tarihinde ... tarafından ibraz edildiği görülmekle; Mahkememizin 12/06/2024 tarihli ara kararı ile davacı tarafa TTK 763.maddesi gereğince çek istirdat davası açmak üzere iki haftalık kesin süre verildiği, aksi halde çek iptali davasının reddine karar verileceğinin ihtar edildiği, davacı tarafça istirdata yönelik dava açıldığına ilişkin beyanda bulunulmadığı görülmüştür.

Davacı vekiline TTK madde 763 uyarınca çek istirdatı açmak üzere kesin süre verilmiş, davanın açılmaması halinde davanın reddedileceği ara karar ile ihtar edilmiştir. Davacı vekilince çek istirdatı davası açılmamıştır. Bulunan çeklerin zayi nedeniyle iptallerine karar verilemez.

Tüm bu terditli nedenlerle zayi olunmamasına, kimin uhdesinde olduğu belli olmasına rağmen, hamilden iadesi istenilmeyen çek yönünden talebin reddine karar verilerek aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.