İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/778 K.2024/823

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/

İDDİA

Davacı vekilinin Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin 28.11.2024 tarihinde ticaret sicil müdürlüğünde işlem yapılması için şirket pay defterinin taşınması hasıl olduğunu, bu defterin taşınması sırasında davacı şirket yetkilisi şirketin pay defterini kaybedildiğini, defterin kaybolduğuna dair şirket yetkilisi tarafından detaylı bir araştırma yapılmış ve söz konusu deftere ulaşılamadığı tespit edildiğini, bu duruma ilişkin, 29.11.2024 tarihinde bir tutanak tuttuğunu, Türk Ticaret Kanunu’nun 82. maddesi gereği, ticari defterlerin saklanması ve gerektiğinde yenilerinin tasdiki zorunlu olduğundan,

ticari iş ve işlemlerin düzenli şekilde sürdürülebilmesi ve kanuni yükümlülüklerin yerine getirilebilmesi için kaybolan pay defterinin zayi olduğunun tespit edilmesini ve yenisinin düzenlenmesine izin verilmesini talep etme zorunluluğu doğduğunu, Türk Ticaret Kanunun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklindedir.

Davacı şirkete ait karar defteri davacı şirket hissedarının tüm özen ve dikkatine rağmen çalındığından zayi olan şirket karar defterinin tespiti ve zayi belgesinin verilmesi talebiyle işbu davayı açma zarureti hasıl olduğunu, şirkete ait kuruluş itibariyle var olan Ticari Pay Defterinin zayi olduğunun tespitini, Yeniden Ticari Pay Defteri düzenlenmesine izin verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, çekişmesiz yargıya tabi olan işin ortaklar pay defterinin zıyaı iddiasıyla zayi belgesi istemine ilişkindir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 64/4. maddesi, "Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir.'' şeklinde düzenlenmiştir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/1. maddesi, "Her tacir; a)Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b)Alınan ticari mektupları, c)Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d)64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür." denilerek saklamakla yükümlü olunan defter ve belgeler sayılmıştır.

Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesi, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde düzenlenmiştir.

Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, Uyuşmazlığın ortaklar pay defterinin zayi olduğu iddiasına ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Mahkememizce tüm deliller toplanmış, alanında uzman mali bilirkişiden rapor alınmış, bilirkişi denetime elverişli olduğu anlaşılmıştır.

Davacı vekili, dava dilekçesindeki beyanında davacı şirketin ortaklar pay defterinin taşınma nedeniyle kaybolduğu belirtilmiş ancak dilekçenin devamında da yangın neticesinde zayi olduğu iddia edilmiştir. Bu çelişki için tensiben verilen süreye rağmen herhangi bir açıklama yapılmamıştır.

Bunun yanında ortaklar pay defterinin kaybına dair tüm delillerin sunulması, defterin niteliği, tasdik durumları ve sair ayırt edici bilgiler için de davacı vekilinin yüzüne karşı tefhim edilen ara karara rağmen herhangi bir açıklama yapılmamış veya delil sunulmamıştır. Dava dilekçesinde bahsi geçen noter kaydının ise zayii talebiyle bir ilişkisi olmadığı anlaşılmıştır.

Zayii talebinin yerindeliğini denetlemek için öncelikle ortada bu niteliği haiz bir belgenin varlığı sabit olmalıdır. Davacı yana verilen sürelere rağmen bu şekilde bir belgenin varlığı veya ayırt edici özellikleri Mahkeme ile paylaşılmamıştır.

Bunun yanında yasal düzenlemeye göre tacirin defterlerinin özenle saklaması gerektiği, ancak sel baskını, yangın vb. doğal afet veya tüm özeni göstermesine rağmen engel olamayacağı sebeplerle kaybetmesi halinde zayi belgesi isteyebileceği, somut olayda ise davacı şirketin ortaklık pay defterinin ne sebeple kaybolduğunun anlaşılamadığı, taşınmadan dolayı kaybolduğu kabul edilse dahi şirket adres değişikliğine dair bir bilgi verilmediği gibi bu sebebin maddede belirtilen doğal afet veya engel olunmayacak sebep olarak görülemeyeceği, beklenmeyen hale dayalı bir mücbir sebebin bulunmadığı,

gerekli özenin gösterilmemesi nedeniyle defterlerin kaybolduğunun, davacı tacir davranışının muhafaza kusuru niteliğinde olduğunun kabulü gerekeceği anlaşılmakla talebin reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.