İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/55 K.2023/631

Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA /Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle;

Müvekkili 3.038.440,08TL asıl alacak, 123.815,68TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 3.162.255,76TL olan alacağının tahsili için .... İcra Müdürlüğü .... Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının takibe itirazı sonucu takibin durduğunu, alacağı fatura, irsaliye ve ticari defter kayıtları ile sabit olduğunu, yapılacak bilirkişi incelemesi sonucu alacağın varlığının saptanacağını,

Müvekkili şirketin davalıdan, taraflar arasında imzalanmış bulunan "... Tedarikçi Satın Alma Sözleşmesi" başlık sözleşmenin ekiolan "Satıcı Kondisyon Özet Tablosunda" 30 günlük ödeme vadesi belirlenmiş olduğunu, belirlenen 30 günlük vadede ödenmeyen fatura bedelleri için, sözleşme ve T.T.K. 1530 md.si doğrultusunda avans faiz oranı üzerinden hesaplanarak talep edildiğini, beyan ederek; İtirazının iptali ile takibin devamına, davalının %20'den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine, karar verilmesinin talep ve dava etmiştir.

CEVAP /Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle;

Müvekkili, Türkiye'nin ilk Yapı Marketi olarak uzun süredir perakende sektöründe faaliyet göstermekte olduğunu, davacı şirketin, müvekkilinin mağazalarında satılmak üzere ürün tedarik ettiği firmalardan biri olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmelerden konsinye sözleşme olanın 24.02.2021 tarihli, diğeri satıştan ödemeli olan 06.03.2019 tarihli olduğunu, ayrıca sanal mağazada satılan ürünler ile ilgili 27.12.2019 tarihli sözleşmede mevcut olduğunu, bu sözleşmelerden, 06.03.2019 tarihli sözleşmeye göre, taraflar arasında çalışma ve ödeme şeklinin, satıştan ödemeli, 30+30 şeklinde olacağı kararlaştırıldığını, bu sisteme göre,

ay içinde satılan ürünlerin ödemesi, satıldığı ayın son günü vade kabul edilmekte ve bu tarihten 30 gün sonra sadece satılan malın ödemesi yapıldığını, faturanın vadelendirmeye esas teşkil etmeyeceği, vade ve ödenecek tutarın sözleşmede kararlaştırılan usule göre belirleneceğinin açık olduğunu, taraflar arasındaki sat-öde sözleşmesinin 3.27 maddesine göre davalı müvekkili şirketin, satış devir hızları arzulanan seviyeye ulaşmayan, üretimden kaldırıldığı için devamı ve satışı olmayan ürünleri veya mevsimsel ürünleri,

nakliye bedelleri de Satıcı'ya ait olmak üzere iade etme ve bedellerini Satıcı'nın piyasada geçerli olan satış fiyatı üzerinden geri fatura etme hakkına sahip olduğunu,

Satıcı'nın kabul ve taahhüt ettiği sözleşmeye uygun şekilde ticari ilişki devam ederken, .... İcra Dairesinin .... Sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, yapılan takibe itiraz edildiğini, açıklanan nedenlerle müvekkili şirketin davacıya borcu bulunmadığını, belirterek ; davanın reddine,yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine,karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; İİK.nun 67. maddesi hükmüne dayalı olarak açılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

09/06/2022 tarihli ön inceleme duruşmasında taraflar arasındaki uyuşmazlık; ".... İcra Müdürlüğü nün ... sayılı dosyasında vaki itirazın iptali ve takibin devamı, %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatı istemi konusunda olduğu, davacı alacağının dayanağının taraflar arasında imzalanan "... Tedarikçi Satın Alma Sözleşmesi" ve bu sözleşmenin eki olan "satıcı kondisyon özet tablosu" nedeniyle 30/09/2021 tarihi itibariyle faturalı cari hesap alacağı " şeklinde tespit yapılmıştır.

Dava dosyası ile birleşen mahkememizin 2022/56 esas sayılı dosyası hakkında 22/06/2023 tarihli duruşmada tefrik ara kararı verilerek ... esasa kaydı yapılmıştır.

... .İcra Dairesi'nin ... E. sayılı dosyası takip dosyası uyap üzerinden getirtilerek incelenmiş; Davacı - Takip alacaklısı 13.12.2021 tarihinde 3.038.440,08TL'si asıl ve 123.815,68TL'si işlemiş faiz olmak üzere toplam 3.162.255,76TL alacağının icra gideri, vekâlet ücreti ve takip tarihinden itibaren asıl alacağa işleyecek yıllık %16,75 oranındaki avans faizi talep etmiştir. Davacı takip alacaklısı takibe dayanak olarak toplam tutarı 3.038.440,08TL olan 14 adet faturasını sunmuştur.

Takip borçlusu 21.12.2021 tarihli itiraz dilekçesinde, borca, takibe konu alacağın tamamına, anapara, ödeme emrine, işlemiş ve işlememiş faize, faiz oranına ve tüm ferileri ile birlikte takibe itiraz etmiştir. Davalı takip borçlusunun yasal süresi içindeki itirazı üzerine takip durmuştur.

Taraflarca bildirilen deliller dosya içine alınmış, mahkememizce davacı alacağının varlığı ve miktarının tespiti bakımından SMM bilirkişi Mustafa Yıldız'ın 08/03/2023 tarihli bilirkişi raporu alınmıştır.

Tüm dosya kapsamına göre;

Davacı şirket tarafından ibraz edilen dava konusu 2019 – 2020 - 2021 yıllarına ait e- defterlerin e-defter beratlarının açılış noter

tasdikinin süresinde yaptırıldığı, yasalara ve muhasebe tekniğine uygun olarak,

zamanında işlenmiş olduğu, ticari defterlerin, birbirini teyit ettiği bu haliyle 6102 sayılı TTK’nın 64. Maddesi ve 6100 sayılı HMK’nın 222. Maddesi gereği davacı şirket lehine delil niteliği taşıdığı anlaşılmıştır.

Davalı vekiline 12 Aralık 2022 tarihinde ve 20 Ocak 2023 tarihinde olmak

üzere gönderilen maillere rağmen davalı taraf ticari defterlerini sunmamıştır. Davalı vekilinin 13.05.2022 tarihli dilekçesi ekinde davalı şirketin kayıtlarındaki davacıya ilişkin muavin defter / hesap ekstresini sunmuş olup, 13.12.2021 takip tarihi itibariyle davacının 3.037.034,14 TL alacaklı olduğu görülmüştür.

Davacı tarafın 2019 - 2021 yılına ait ticari defterleri, yardımcı defter kayıtları incelendiğinde;

120 - alıcılar ana hesabı altında 13.12 2021 takip

tarihi itibariyle;

a) ... - ... Ticaret ve Yatırım A.Ş e-ticaret cari hesabında

borç/alacak kaydı davacının 36.930,81TL davalıdan alacaklı olduğu görülmektedir.

b) ... - ... Ticaret ve Yatırım A.Ş. cari hesabında borç/alacak

kaydı davacının 3.000.112,05TL davalıdan alacaklı olduğu görülmektedir.

c)

Böylece davacının 13.12.2021 takip tarihi itibariyle toplam (36.930,81TL + 3.000.112,05TL=) 3.037.042,86TL davalıdan kaydi alacağı olduğu tespit edilmiştir.

d)

davacının ticari defterleri içeriği davalıya dair hesap hareketleri incelendiğinde, hesap

hareketlerinin ağırlıklı olarak davacının ürün satış faturaları, davalının iade faturaları, davalının ödemeleri ve az miktarda fark ve davacının iade faturalarından oluştuğu görülmektedir.

e) Taraflar arasındaki 06.03.2019 tarihli “... - tedarikçi satınalma esas

sözleşmesi” başlıklı sözleşmenin “Satıcının Yükümlülükleri” başlıklı 3. maddesinin 3.6 alt

maddesi ve “...’in yükümlülükleri” başlıklı 4. maddesinin 4.4 maddesinde işaret

edilen “Satıcı Kondisyon Özet Tablosu” içeriğinde yer alan 30 günlük vadelere tam olarak

uygun şekilde ödeme yapıldığına dair davacı defterlerinde kayıt bulunmamaktadır. Diğer bir

ifade ile davalının davacıya yaptığı ödemelerin ekseriyetle 30 günlük vadeleri aştığı

görülmektedir

f) Buna mukabil, gerek davalı vekilinin 13.05.2022 tarihli dilekçesi ekinde yer alan ve

içeriğinde davalı şirketin kayıtlarındaki davacıya ilişkin muavin defter / hesap ekstresine göre

gerekse de davacının ticari defter kayıtlarına göre taraflar arasında vade farkı uygulamasına

dair kaydi bir veri tespit edilememiştir.

Davacının ticari defter kayıtlarına göre davacının 13.12.2021 tarihindeki kaydi alacağının toplamı 3.037.042,86TL’dir. Ancak söz konusu tutarın içerisinde taraflar arasındaki sözleşme

kapsamında 30 günlük ödeme vadesinin doldurmamış faturalarda vardır. Yukarıda arz ve izah

olunduğu üzere 13.11.2021 tarihinden sonra düzenlenen faturalar 13.12.2021 takip tarihinde

istenebilir değildir. Yukarıdaki tabloda arz edildiği üzere 13.11.2021 tarihinden sonra

düzenlenen (14.11.2021 - 30.11.2021 tarihi arasında 217.971,71TL ve 01.12.2021 -

13.12.2021 tarihi arasında 265.869,57TL olmak üzere) toplam 483.841,28TL alacağın

13.12.2021 takip tarihinde muacceliyet kazanmadığı tespit edilmiş olmakla davacının asıl

davaya konu alacağının (3.037.042,86TL - 483.841,28TL=) 2.553.201,58TL olduğu tespit

edilmiştir.

Davalı vekilinin 13.05.2022 tarihli dilekçesi ekinde yer alan ve içeriğinde

davalı şirketin kayıtlarındaki davacıya ilişkin muavin defter / hesap ekstresine göre 13.12.2021

takip tarihi itibariyle davalının 3.037.034,14TL davacıya borçlu olduğu görülmektedir. Bu tutar

davacının ticari defterleri üzerinden tespit edilen takip tarihindeki kaydi alacak miktarı ile

uyumludur. Söz konusu muavin defter / hesap ekstresi içeriği ile davacının ibraz olunan ticari

defter kayıtları karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Yapılan inceleme sonucunda davacının

takip ve dava konusu alacağının dayanağı olan faturalarının tümünün davalı tarafın sunduğu

muavin defter / hesap ekstresinde kayıtlı olduğu görülmüştür. Bu itibarla davacının alacağının

dayanağı faturalarının ayrıca bir teslim/tebliğ şerhi aramaya mahal olmaksızın davalı aleyhine

borç doğurduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce ... ATM nin ... esas sayılı dava dosyasında; .... İcra Müdürlüğü nün ... sayılı dosyasında 2.553.201,58 TL üzerinden itirazın iptaline, takibin devamına, fazla istemin reddine, 2.553.201,58 TL alacağa takip tarihinden itibaren takip koşullarında faiz yürütülmesine, İİK 67 nin yasal koşulları oluştuğundan hüküm altına alınan 2.553.201,58 TL nin %20 si oranında icra inkar tazminatının davacı lehine davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Davacı takipte TTK 1530. Maddesi kapsamında faiz talep etmiştir.Taraflar arasında akdi faiz yönünden bir sözleşme yoktur.TTK.m.1530’da ihtarsız temerrüt hallerine yer verilmesinin sebebi TBK.m.117/

f.2’den oldukça farklıdır. Gerçekten de maddenin Türkiye Büyük Millet

Meclisine sunulan önergesinin gerekçesinde aynen şu ifadelere yer verilmiştir:

“... Hüküm

üreticileri, KOBİ’leri ve fatura ya da eşdeğer ödeme talepleri karşılığı hizmet veren ticari

işletmeler ile kişileri, şartları dayatma konumları güçlü ticari işletmeler, özellikle market, süper

market, hiper market gibi alışveriş merkezleri karşısında korumaktadır. ... Çoğunlukla finansal

açıdan pek de güçlü olmayan üretici, KOBİ ve benzeri işletmelerin teslim ettikleri malların ve

hizmetlerin bedellerini zamanında alarak ekonomik yapılarını güçlendirmelerine yardımcı

olmak, pazar ekonomisine hâkim yeni bir yaklaşımdır. AT yönergesi ve değişikliği bu

yaklaşımın somut örneğidir. Yönergenin giriş kısmında da belirtildiği gibi birçok büyük ve güçlü

ticari işletme geç ödemeyi bir finansman aracı olarak kullanmaktadır. Ancak bu araç

marketlere, süper marketlere, hiper marketlere ve benzeri güçlü ticari işletmelere mal ve

hizmet verenleri çok güç durumda bırakmakta, finansal durumlarını sarsmakta, hatta iflasa da

sürüklemektedir. Hüküm bu kötü uygulamanın önüne geçmek için öngörülmüştür.”

Buna göre TTK.m.1530’un amacı; üretici, KOBİ ve fatura ya da eş değer ödeme talebi

karşılığında mal veya hizmet sağlayan ticari işletmeler ile kişileri, güçlü konumda olan market,

süper market, hiper market gibi büyük işletmelere karşı korumaktır. Bu gerekçe hem

TTK.m.1530/f.2 hem de TTK.m.1530/f.4’te öngörülen ihtarsız temerrüt halleri için geçerlidir.Şöyle ki, özellikle büyük işletmeler karşısında zayıf konumda olan sözleşme tarafları

mal veya hizmet tedariki borçlarını ifa etmiş olmalarına rağmen, karşı edim alacağı olan para alacaklarını alamamış olabilirler. Esasında para alacaklıları böyle bir durumda ihtar göndermek suretiyle borçluyu temerrüde düşürmek ve alacaklarını tahsil edinceye kadar ticari faiz

işlemesini sağlamak imkânına sahiptirler. Fakat nasıl olsa alacağım ödenir, ihtilâf çıkarsa

büyük işletmeyle baş edemem gibi düşünceler ve karşı taraf ile ticari ilişkilerin bozulması

riskinden kaynaklanan müşteri kaybetme korkusu zayıf konumda olan kişilerin ihtar göndermekte veya ihtar yerine de geçecek olan eda davası açmakta çekingen davranmalarına

sebebiyet verebilmektedir. Bıçak kemiğe dayanıp da ihtarda bulunulduğunda veya eda davası açıldığında ise, bu ana kadar geçen sürede ihtarda bulunulsaydı talep edilebilecek olan

temerrüt faizinden mahrum kalınmaktadır. Sonuç olarak TTK.m.1530’da ihtarsız temerrüt

hallerine yer verilmesindeki temel amaç, TBK.m.117/f.2’dekinden farklıdır. Hemen yukarıda da

belirttiğimiz üzere TBK.m.117/f.2’de temerrüt için ihtara gerek görülmemesinin temelinde,

hükümde öngörülen hallerde ihtarın borçluyu koruyucu işlevinin kendiliğinden gerçekleşmesi

ve borçlunun korunmasına gerek olmaması yatmaktadır. Oysa TTK.m.1530’da kanun

koyucunun zayıf taraf olarak gördüğü para alacaklısını korumak amacıyla hareket ettiği

görülmektedir. TTK.m.1530/f.2 ve f.4 tatbik edilirken, kanun koyucunun bu amacı daima göz

önünde tutulmalıdır. Bkz. (Mustafa Göktürk Yıldız İstanbul Hukuk Mecmuası - İstanbul Hukuk Mecmuası, 76 (1): 359–380 - TBK.m.117ile Karşılaştırmalı Olarak TTK.m.1530 Uyarınca Borçlu Temerrüdünün İhtarsız Gerçekleşmesi)

Bu itibarla TTK 1530 hükmünün taraflar arasındaki ilişkide uygulanması uygun

düşmemektedir. Dolayısı ile takipten önce temerrüt oluşmadığından davacının işlemiş faiz talebi kabul edilmemiştir.

Yukarıda Açıklanan nedenlerle;

22/06/2023 Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır