İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/775 K.2026/165

Mahkememizde görülen davaların yapılan açık yargılaması sonunda,

ASIL DAVA

İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

2022/775 ESAS SAYILI DOSYASI

DAVA /Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle;

Müvekkil şirket ile davalı şirket arasında "..." adresinde faaliyette bulunan akaryakıt istasyonunda "..." markası altında bayilik yürütülebilmesi için 07.02.2016 tarihinde 5 yıl süreli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi, Bayilik Protokolü ve Ariyet Sözleşmeleri ve Satış Taahhütnamesi akdedildiğini ve müvekkili ile davalı bayi arasında bayilik dikey ilişkisi kurulduğunu, bayilik ilişkisinin davalı tarafından bayilik sözleşmesinin olağan bitiş süresinden (07.02.2021) önce tek taraflı olarak ... 1. Noterliği'nden gönderilen ... yevmiye numaralı ve 31.07.2019 tarihli ihtarnamesi ile feshedildiğini,

Bayilik ilişkisinin davalı tarafından tek taraflı olarak feshi, haksız ve sözleşmeye aykırı olduğunu, bayilik sözleşmesinin davalı eski bayinin bayilik sözleşmesinin yüklediği yükümlülüğe aykırı davranarak kusurlu davranışı nedeni ile süresinden önce sona erdiğinden, davacı ...'in sözleşme ve eklerinde düzenlenen tüm yaptırımları uygulama hak ve yetkisinin doğduğunu

Taraflar arasında imzalanan Bayilik Sözleşmesi'nin 46 ve 47. maddeleri ile Bayilik Protokolünün 4. maddesi uyarınca belirlenen cezai şart tutarının talep edeilebileceğini, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla 07.02.2016 tarihli Bayilik Protokolü’nün 4. maddesinde öngörülen blok cezai şart tutarı olan 50.000-USD karşılığı 188.880,00-TL'nin sözleşmenin feshedildiği tarihten itibaren işlemiş ve işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,

07.02.2016 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi'nin 46.maddesi, Bayilik Protokolü'nün 3.1.6.maddesi ve Satış Taahhütnamesi uyarınca, sözleşmenin feshedildiği tarihten, sözleşmenin 43.maddesinde düzenlenen 5 yıllık süre bitimi olan 07.02.2021 tarihine kadar olan dönem bakımından oluşan kâr mahrumiyeti alacağının şimdilik 10.000,00 TL+KDV'sinin fesih tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,

Davalı bayiye teslim edilen ariyet ve demirbaşlardan iade edilmeyenlerin aynen ve hasarsız şekilde davacı müvekkile iade edilmesine

İade edilmeyen her gün için 07.02.2016 tarihli Ariyet Sözleşmesi’nin 19. Maddesi uyarınca 08.08.2019 tarihinden itibaren günlük 200,00 USD karşılığı 755.52 TL 'den hesaplanacak cezai şart bedelinin şimdilik 1.000,00 USD karşılığı 3.778,00 TL'sinin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP /Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle; Arabulucu davet mektubunun müvekkiline usule uygun olarak tebliğ edilmediğini arabulucu tutanağının hukuken geçerli olmadığını, müvekkili şirketin huzurdaki davadan ve dolayısıyla uyuşmazlıktan kendisine gönderilen dava dilekçesi ve tensip zaptı ile haberdar olduğunu,

Davacının sözleşmeye aykırı davranışları nedeniyle sözleşmeyi feshettiğini, davacı tarafın müvekkiline sözleşme ve eklerini teslim etmediğini, var olan ticari ilişkide davacının sözleşmeye aykırı davranışlarını sürdürmede ısrarcı davranması neticesinde bayilik sözleşmesinin tek taraflı olarak feshedildiğini, iddia edilen satış taahhüdüne bağlı cezai şart borcunu kabul etmemesine,

davacıyı sözleşmenin feshine yönelik davette bulunmasına rağmen davacının ayrıca ürün vermeye de devam ettiğini, davacı şirketin müvekkil şirketin kârlılığını müvekkili aleyhine değiştirerek sözleşmenin esasını ve amacını ihlâl ettiğini, bi nedenle sözleşmenin feshinin haklı olduğunu, fesih akabinde davacı nezdinde bulunan 60.000,00 TL'lik nakit teminatın cari hesap borcuna mahsup edildiğini, bakiye bedelin iade edilmediğini, iade etmediğini, tüm bu nedenlerle davanın reddine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVA

.... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

... ESAS ... KARAR SAYILI DOSYASI

DAVA /Davacı vekili dava dilekçesinden özetle;

Müvekkil ... ile davalı şirket arasında '...' adresinde faaliyette bulunan akaryakıt istasyonunda '...' markası altında bayilik yürütülebilmesi için 07.02.2016 tarihinde 5 yıl süreli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi, Bayilik Protokolü ve Ariyet Sözleşmeleri ve Satış Taahhütnamesi akdedildiğini, müvekkil ile davalı bayi arasında bayilik dikey ilişkisi kurulduğunu, müvekkil ile davalı şirket arasında bayilik ilişkisi devam ederken ekte sunulan cari hesap ekstresinde görüldüğü üzere davalının müvekkil şirkete 42.968,54-TL cari hesap borcu bulunduğunu,

Davalının cari hesabında mevcut borcunun tahsili amacıyla .... İcra Müdürlüğü’nün 2020/... E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, borçlu aleyhine başlatılan icra takibinde sunduğu 07.12.2020 tarihli borca itiraz dilekçesinde borca, işlemiş ve işleyecek faize, faiz oranına ve tüm borç ferlerine itiraz ettiğini, davalı borçlunun itirazı üzerine ilamsız icra takibinin durduğunu,

Arabuluculuk başvurusun yerine getirildiğini, anlaşmanın söz konusu olmadığını,itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden devamına, davalı şirketin takibe itiraz etmesi nedeniyle alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkum edilmesini, yargılama gideri ile vekâlet ücretinin davalı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP /Davalı vekili 21/03/2022 tarihli cevap dilekçesinde özetle;

Müvekkilin davacıya herhangi bir cari hesap borcu bulunmadığını, davacı tarafın müvekkile sözleşme ve eklerini teslim etmediğini, davacı tarafından İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/775 E sayısıyla ikame edilen cezai şart talepli dava nedeniyle sözleşme ve eklerine vakıf olduğunu, davacının sözleşmeye aykırı davranışlarını düzeltmesinin ihtar edilmesine rağmen ısrarlı davranışları nedeniyle bayilik sözleşmesinin tek taraflı olarak feshedildiğini,

.... Noterliğinin 14.02.2017 tarih, ... yevmiye nolu ihtarname ile bayilik sözleşmesi ve eklerinin teslim edilmesi, satış taahhüdü nedeniyle cezai şart talebinin kabul edilmediği, yaşanan ohal vb nedenlerle taahhüdün 5 yıl içinde tamamlanacağını, satış arttırıcı faaliyetlerin desteklenmesi gerektiğinin ihtar edildiğini,

.... Noterliğinden keşide edilmiş 05.02.2018 tarih, ... yevmiye nolu ihtarname ile davacının .... Noterliğinden keşide ettiği 23.07.2018 tarih, ... yevmiye nolu ihtarnameye itiraz edildiğini,

.... Noterliğinden keşide edilmiş 08.02.2019 tarih, ... yevmiye nolu ihtarname ile banka kartı katılım bedeli, vade farkı, komisyon geliri, otomasyon arıza bakım bedeli, otomasyon bakım ve servis bedeli faturalarına süresinde itiraz edilmemiş ise de bu faturaların sözleşme ve eklerine aykırı olması nedeniyle kabul edilmediğini,

.... Noterliğinden keşide edilmiş 01,04.2019 tarih, ... yevmiye nolu ihtarname ile müvekkil müşterilerinden ... Ltd.Şti'nin yeminli mali müşaviri ...'ya ...

Vergi Dairesi Müdürlüğünden gönderilmiş yazı ile davacı adının sahte fatura eylemi ile birlikte anılması nedeniyle KDV iadesinden yararlanamayacağının bildirildiğini, bir kısım firmaların bu şekilde zarar ziyanı için müvekkile başvuru yaptığını, benzer başvuruların beklendiğini, bu durumdan kaynaklanan zarar ve ziyandan davacının sorumlu olduğunu, davacının sözleşmeye aykırı davranışları nedeniyle müvekkil haklarının saklı tutulduğu ihtar edildiğini, müvekkil şirket ticari defter ve kayıtlarından firmaların cari hesaplarının da incelenmesini,

müvekkilin bulunduğu konum itibariyle esnaflık ve ticaret ilişkilerinin daha samimi ve üst seviyede olması nedeniyle icra takibi yapamadığını, müvekkilin bu durumdan doğmuş ve doğacak zararlarının tazmininin istendiğini

... 1. Noterliğinden keşide edilmiş 31.07.2019 tarih, ... yevmiye nolu ihtarname ile daha önce gönderilmiş ihtarnamelere istinaden sözleşme şartlarına riayet edilmemesi nedeniyle akaryakıt bayilik sözleşmesinin tek taraflı olarak feshedildiğinin ihtar edildiğini, 5 adet bononun iade edilmesinin, bakiye tutarın iadesinin ihtar edildiğini,

Fesih akabinde davacı nezdinde bulunan 60.000 TL lik nakit teminatın cari hesap borcuna mahsup edilerek, bakiye bedelin iadesinin talep edildiğini

... 4. Noterliğinden keşide edilmiş 30.09.2019 tarih, ... yevmiye nolu ihtarname ile 19.09.2019 tarih, ... seri numaralı 49.713 TL bedelli faturaya itiraz edildiğini

... 4. Noterliğinden keşide edilmiş 13.10.2020 tarih, ... yevmiye nolu ihtarname ile davacı tarafından .... Noterliğinden keşide edilmiş 02.10.2020 tarih, ... yevmiye nolu ihtarname ile ariyet menkullerin iade edilmesi gerektiğinin ihtar edildiğini,

... 1. Noterliğinden keşide edilmiş 31.07.2019 tarih, ... yevmiye nolu ihtarname ile arıyet menkullerinin iade edilmeye hazır olduğunu, tasdikli cari hesap ekstresinin, sözleşme eklerinin verilmesini ve nakit teminattan bakiye kısmın iade edilmesi gerektiğini, hak ve alacakların saklı tutulduğunun ihtar edildiğini,

Davacı tarafın bayilik sözleşmesi ve ekleri ile kararlaştırılmış olan ticari koşulları tek taraflı değiştirerek sözleşmeye aykırı davrandığından feshin haklı olduğunu,

Sözleşmenin feshi ve akabinde davacıya gönderilmiş olan ... 16. Noterliğinden keşide edilmiş 06.08.2019 tarih, ... yevmiye nolu ihtarnamenin davacıya ulaştığı tarihi itibariyle müvekkil şirketin davacı nezdinde bulunan 60.000 TL lik nakit teminatının cari hesap borcuna mahsup edilmesi akabinde müvekkilinin davacıdan alacaklı hale geldiğini, davacının teminatı müvekkilinin talebi ile bağlı olarak bakiye miktarı iade etmekle yükümlü olduğunu, sonradan tanzim edilen ve müvekkili borçlandırmaya yönelik cezai şart faturasının müvekkili bağlamayacağını, müvekkil şirket ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi halinde müvekkilin alacaklı olduğunun açıklığa kavuşacağını belirterek davanın reddini istemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Asıl Dava; davacının kendisine ait ariyetlerin iadesi ile sözleşme kapsamında cezai şart bedelinin davalıdan tahsili istemine ilişkin alacak davasıdır.

Taraflarca delil olarak; Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi, Bayilik Protokolü, Ariyet Sözleşmesi, Satış Taahhütnamesi, ihtarnameler, faturalar, EPDK kayıtları, ticari defter ve kayıtlar, bilgi ve belgeler ile bilirkişi incelemesine dayanılmış olup, gösterilen deliller toplanarak dosya arasına konulmuştur.

Mahkememizce tarafların iddia ve savunmaları doğrultusunda dava dosyası, icra dosyası, tarafların ilgili kayıtları üzerinde ve yerinde inceleme davalı tarafa teslim edilen ariyet ve demirbaşların yerinde bulunup bulunmadığı, bulunmayanların tespiti ile tüm ariyet ve demirbaşların değerinin tespiti hususunda ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan talimat sonucunda 2021/... Talimat sayılı dosyada 13/09/2021 tarihli bilirkişi raporu alınmıştır.

Mahkememizce yapılan yargılama sonunda; ... sayılı karar ile ; Türk Ticaret Kanununun 5/A maddesi, Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunun 18/A maddesi gereğince dava şartı olarak zorunlu arabuluculuk işlemlerinin usulüne uygun yürütülmemesi sebebiyle davanın HMK 114/2 ve 115/2 maddesi gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine, karar verilmiştir .

Mahkememiz kararına karşı Davacı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuş, ... Hukuk Dairesi nin ... karar sayılı 21/10/2022 tarihli ilamı ile

"Somut olayda, davacı tarafça arabulucuğa başvurulurken davalının "... yolu üzeri, ... Anıtı civarı 20. Km .../..." adresi bildirilmiş, arabulucu tarafından da başvuru evrakları bu adrese gönderilmiştir. Davacı tarafça bildirilen adres davalı şirketin ticaret sicilinde kayıtlı adresi olup yukarıda bahsi geçen yasal düzenlemelere göre davacının arabulucuya başvuru yaparken üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirdiği anlaşıldığından arabuluculuk dava şartının gerçekleşmiş olduğunun kabulü gerekir. " gerekçesi ile mahkememiz kararı kaldırılmış, dava dosyası 2022/775 esasını almıştır.

Yargılamaya devam edilmiştir.

Birleşen Dava; ... Asliye Ticaret Mahkemesi nin ... esas-... karar sayılı dosyasında dava İİK 67 md gereğince başlatılan ilamsız icra takibinde vaki itirazın iptaline ilişkindir.

Birleştirme kararı verilmeden önce ... Asliye Ticaret Mahkemesi nin ... esas sayılı dosyasında alınan 20/08/2022 tarihli bilirkişi Hüdai Bal ve arkadaşlarının düzenlediği rapor alınmıştır.

... Asliye Ticaret Mahkemesi nin ... esas sayılı dosyasında 09/01/2024 tarihli birleştirme kararı verilerek dava dosyası mahkememiz dosyası içine gönderilmiştir.

Mahkememizce 2022/775 esas sayılı asıl dava dosyasın da ... ve arkadaşlarından oluşan heyetten 10/08/2023 tarihli heyet bilirkişi kök raporu , 04/06/2024 tarihli heyet 1.ek raporu ve 20/01/2025 tarihli heyet 2. ek raporu alınmıştır.

Mahkememiz dosyasında alınan rapor ile birleşen ... ATM nin ... esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunda sözleşmenin feshinin haklılığı konusunda çelişki bulunduğundan bu çelişkinin giderilmesi ve ariyetlerin aynen iadesi durumuna göre cezai şartın belirlenmesi hususunda yeni dosyanın SMM ... ve arkadaşlarının düzenlediği 08/12/2025 tarihli heyet bilirkişi raporu alınmıştır.

Davacı ... Petrol ve Ticaret A.Ş vekili Av. ... 17/12/2024 tarihli ıslah dilekçesinde: fazlaya ve hataya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile sadece kar mahrumiyeti talepleri bakımından ıslah talebinin kabulü ile;

Asıl dava İstanbul ...Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E. Sayılı dosyasındaki davanın kabulü ile

- 07.02.2016 tarihli Bayilik Protokolü’nün 4. maddesinde öngörülen blok cezai şart tutarı olan 50.000-USD karşılığı 188.880,00-TL'nin sözleşmenin feshedildiği tarihten itibaren işlemiş ve işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline;

-07.02.2016 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi'nin 46.maddesi, Bayilik Protokolü'nün 3.1.6.maddesi ve Satış Taahhütnamesi uyarınca, sözleşmenin feshedildiği tarihten, sözleşmenin 43.maddesinde düzenlenen 5 yıllık süre bitimi olan 07.02.2021 tarihine kadar olan dönem bakımından oluşan kar mahrumiyeti alacağının 10.000- TL+KDV'sinin fesih tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faizi ile birlikte;

-Davalı bayiye teslim edilen ariyet ve demirbaşlardan iade edilmeyenlerin aynen ve hasarsız şekilde davacı müvekkile iade edilmesine,

- İade edilmeyen ariyet ve demirbaşlardan kaynaklı olarak ıslah talebimizin de kabulü ile birlikte 102.400 USD tutarın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte;

Birleşen dava .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyasındaki davanın kabulü; Davalı yanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun itirazının iptali ile takibin kaldığı yerden devamına,Davalı şirketin kötü niyetli olarak takibe itiraz etmesi nedeni ile alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkum edilmesine, Gerek asıl dava gerekse birleşen dava yönünden yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen dava yönünden;

İncelenen .... İcra Müdürlüğü'nün 2020/... E. sayılı dosyasında davalı ... Ltd. Şti. aleyhine 05/10/2020 tarihinde davacı ... Petrol Ve Ticaret AŞ başlattığı ilamsız icra takibinde, alacağın dayanağı olarak Cari Hesap Ekstresini göstererek

42.968,54 TL Cari Hesap Alacağı

4.435,18 TL Faiz ( Yıllık Reeskont Faizi) toplamı üzerinden

47.403,72 TL tutarındaki alacağın icra gideri, vekalet ücreti ve takip tarihinden itibaren asıl alacağa işleyecek yıllık % 13.75 faizi ile birlikte BK. 100. mad. gereğince tahsilini talep etmiştir.

Davacı ... A.Ş.’nin, ticari defterlerinde 05.10.2020 icra takip tarihi itibariyle davalı ... şirketinden 42.968,54 TL alacaklı olduğu, diğer bir ifadeyle davalı şirketin 42.968.54 TL borçlu olduğu, Davalı ... Ltd. Şti’nin, ticari defterlerinde 31.12.2019 tarihi itibariyle davacı ... A.Ş.’den 8.096,21 TL alacaklı olduğu, diğer bir ifadeyle davacı ... A.Ş.’nin 8.096,21 TL borçlu olduğu görülmüştür.

Dava dosyasında son olarak alınan 08/12/2025 tarihli bilirkişi raporunda taraf defterleri arasındaki farkın Davacı ... A.Ş.’nin düzenlediği Cezai Şart açıklamalı fatura dışındaki diğer 5 (Beş) adet faturadan kaynaklandığı, bu faturaların davalı yana tebliğine ve faturaların düzenlenmesine ilişkin dayanak belgelerin dosyaya sunulmamış olması durumuna göre bu 5 faturanın davalı tarafından kabul edilmediği ve geçerli olmadığı ( Defter Kayıtlarına göre fatura toplamı 1.351,75 TL olup ) TL olarak hesaplanmıştır.sonucu benimsenmiştir. Buna göre davalı şirketin davacı tarafa (42.968,54 TL – 1.351,75 TL) = 41.616,79 TL cari hesap borcu olduğu sabit bulunmuştur.

Davacı taraf :47.403,72 TL dava değeri üzerinden itirazın iptalini talep etmiştir. Bu miktar içinde 4.435,18 TL icra takip tarihine kadar olan işlemiş faiz talebi vardır.

Ancak davalı tarafın cari hesap borcu yönünden davacı tarafça temerrüde düşürüldüğünü gösterir ihtar ve bunun tebliği dosya içine sunulu belgelerde mevcut değildir.Bu nedenle işlemiş faiz telibi kabul edilmemiştir.

.... İcra Müdürlüğü 2020/... E. Sayılı dosyasında 41.616,79 TL asıl alacak üzerinden itirazın iptaline takibin devamına, hüküm altına alınan 41.616,79 TL nin %20’si oranında icra inkâr tazminatının İİK 67 de aranan yasal koşullar gerçekleştiğinden davacı lehine davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

Asıl dava yönünden;

Davalı taraf cevap dilekçesinde; davacının sözleşme şartlarına uymadığı, sözleşmede yer almayan bir takım ceza ve giderlere ilişkin faturalar düzenlediği, ayrıca da sözleşmenin

örneklerini kendisine vermediğini iddia ederek sözleşmeyi tek taraflı fesih etmesinin haklı olduğunu savunmuştur.Davalının sözleşmenin kendisine verilmediği savunmaları ispata muhtaç olup, basiretli tacirden beklenen bir uygulama değildir.Yapılan bilirkişi incelemesinde :davalının davacı tarafından düzenlenen faturalara süresi içinde itiraz etmediği, bu faturaları defterlerine işlediği, uzun süre de anılan hususlar ile

ilgili olarak sessiz kaldığı belirlenmiştir.Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, ifada sırayı düzenleyen TBK. m. 97 hükmüne göre: “Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin

koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça, kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir”. Söz konusu hüküm uyarınca davalının bağıtlanan sözleşmediki yükümlülüklerini ihlal ettiği, öncelikli olan satış taahhüdünü yerine getirmediği sabittir.

Tüm bu hususlar dukkate alındığında davalı tarafça sözleşmenin tek taraflı olarak süresinden önce feshinin haklı olmadığı sabit bulunmuştur.

Taraflarca dosyaya sunulan ticari defter ve kayıtlara göre2016 Açılış tutarı 88,94 TL (Davalı Alacaklı) taraflar mutabık, 2016 Sonu tutarı 11.554,19 TL (Davacı Alacaklı) taraflar mutabık,

2017 Sonu tutarı 23.691,889 TL (Davalı Alacaklı) taraflar mutabık, Şeklinde mutabakat vardır.

Davacı taraf kanuni defterlerine göre;

2018 yılı sonu itibari ile 54.726,85 TL Davalı Alacaklıdır. 2019 yılı sonu itibari ile 42.968,54 TL Davacı Alacaklıdır. Davacı taraf ; bu hüküm ve ihtar gereğince 02.08.2019 tarihinde erken fesih bildiriminde bulunan davalıya 19.09.2019 tarih ve F Serisi ... nolu irsaliyeli “Cezai Şart” açıklamalı ve KDV’siz 49.713.- TL bedelli faturayı düzenleyerek göndermiş, Yevmiye defterinde 19.09.2021

tarih 86247 nolu yevmiye madde numarası ile kayda almıştır. 01 Şubat 2017 tarih .... Noterliği ... nolu Bildirimde birinci yıldaki eksik alım tonajına istinaden 6.900.- USD cezai şart tutarı bildirimi yapılmıştır.

23 Ocak 2018 tarih .... Noterliği ... nolu Bildirimde birinci ve ikinci yıldaki eksik alım tonajları ile 10.740.- USD cezai şart tutarı bildirimi yapılmıştır. Davacı tarafından sunulan ve Satış Taahhüdü gereğince düzenlenen,Davalı tarafa her dönem sonunda ilk yapılan Ürün Satışlarına ait fatura üzerinde “Sözleşmelerde ve protokollerde taahhüt edilmiş alımların yapılmamış olması nedeniyle alıcı tarafından Alpete ödenmesi gereken cezai şartlar mahfuzdur. Taahhüdünüzü gerçekleştirdiyseniz dikkate almayınız” notu yer almaktadır. Taraflar arasında imzalanan 07.02.2016 tarihli Bayilik Protokolünün 4. maddesi;

Madde 4-)

Şarrtı Ceza Uygulaması

... ile BAYİ arasında akaryakıt bayilik sözleşmesinin, akaryakıt bayilik sözleşmesi için belirlenen süreden önce BAYİ tarafından haksız ve hukuka aykırı bir sebep ve suretle feshedilmesi halinde;

Veya BAYİ’in ...’e karşı; akaryakıt bayilik sözleşmesi veya akaryakıt bayilik sözleşmesi ekleri veya işbu PROTOKOL ile üstlenmiş olduğu yükümlülük veya taahhütlerden herhangi birinin ihlali halinde veya bu ihlale bağlı akaryakıt bayilik sözleşmesinin süresinden önce ...’çe feshi halinde; ....’in BAYİ eylemleri sebebiyle oluşan zarar-ziyan ve tazminat hakları saklı kalmak ve ...’in akaryakıt bayilik ilişkisini feshedip etmeme seçimlik hakları saklı kalmak üzere, BAYİ, ve/veya GARANTÖR, ...’in ilk yazılı talebinde ve ...’in hiçbir kanuni merasim yürütmesine gerek olmaksızın 50.000.00 USD ( ) tutarındaki parayı, ...’e nakten ve def’aten ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder.

Gerek işbu PROTOKOL’ün, gerek TARAFLAR arasındaki akaryakıt bayilik sözleşmesinin ve/veya akaryakıt bayilik sözleşmesi eklerinin ve gerekse de………….söz konusu ihlal yaratan her bir BAYİ eylemi için 50.000 USD tutarına kadar olmak üzere, BAYİ’e (hiçbir kanuni merasim yürütülmesine gerek olmaksızın) tek taraflı olarak şartı ceza uygulama ve tahsil etme hakkına sahiptir.

Davalı şirketi, sözleşme boyunca her yıl alması gereken 350 m3 beyaz ürünler alımı yıllık satış taahhüdünü yerine getirmemiştir.

Davalı şirketi Sözleşmeyi tek taraflı olarak 31.07.2019 tarihinde keşide ettiği ihtarname ile fesih etmiştir. Bu durumda davacı taraf Bayilik Protokolün 4. Maddesine dayanarak 50.000 USD’yi talep edebilecektir.

24.12.2020 dava tarihinde geçerli olan gösterge TCMB Döviz Satış Kuru 7.6458 Davacı taraf, dava tarihi itibari ile 50.000 USD x 7,6458 Kur = 382.290,00 TL Cezai Şart talep edebilecektir.

Taraflar 07.02.2026 tarihinde Ariyet sözleşmesi akdetmiştir. Ariyet Sözleşmesinin 19. Maddesi “…..teslimde gecikilen her gün için ...’e, o tarihteki Merkez Bankası döviz satış kuru üzerinden hesaplanan 200 Amerikan Doları karşılığı Türk Lirası cezai şart beyan ve kabul ve taahhüt eder….” Hükmü yer almaktadır.

Davalı taraf, 31.07.2019 tarihinde keşide ettiği noter ihtarnamesi ile sözleşmeyi fesh etmiştir. Davacı taraf, “08.08.2019 tarihinden itibaren günlük 200-USD karşılığı 755,52 TL’den hesaplanacak cezai şart bedelinin –ileride artırılmak üzere- şimdilik 1000-USD karşılığı 3.778-TL’sinin, dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte,” talep emiştir.

Bu durumda davacı taraf, 08.08.2019 tarihinden 24.12.2020 dava tarihine geçen 504 günlük süre için 100.800 ( 504 gün x 200 USD/günlük) USD talep edebilecektir.

24.12.2020 dava tarihinde geçerli olan gösterge TCMB Döviz Satış Kuru 7.6458 Davacı taraf, Ariyet Sözleşmesinden dava tarihi itibari ile 100.800 USD x 7,6458 Kur = 770.696,64 TL Cezai Şart talep edebilecektir.

Cezai Şart tutarı toplam 1.152.986,64 (382.290,00 TL + 770.696,64 TL)TL olarak hesaplanmıştır.

Davalı şirketin mükellefi olduğu ... Vergi Dairesi Müdürlüğü 17.09.2025 tarihli yazısı ekinde, davalı şirketin 2023 ve 2024 yılların Kurumlar Vergisi Beyannamelerini göndermiştir. Söz konusu beyannameler incelendiğinde;

Davalı şirketin Varlıklarının: Hazır Değerleri 485.432,80 TL, Ticari Alacakları 10.818.653,98 TL, Stokları 7.528.746,71 TL olduğu, Duran Varlıklar grubunda Arazi ve Arsalar 346.796,45 TL, Binalar 4.190.075,68 TL, Tesis, Makine ve Cihazlar 161.300,67 TL, Demirbaşlar 357.372,23 TL Olduğu görülmüştür.

Borçlarının; Mali Borçlar 2.339.120,14 TL, Ticari Borçlar 5.498.569,01 TL, Diğer Borçlar 6.609.165,95 ( Ortaklara Borçlar 6.097.670,12 TL + Diğer 511.495,83 TL), Alınan Avanslar 3.373.949,34 TL, Kamu Borçları 63.679,79 TL, Sermayesi 5.000,00 TL, Olduğu görülmüştür.

Şirketin faal olduğu, 2024 yılında 12.822.050,30 TL Net satışı bulunduğu, Satılan Ticari Malların maliyeti yüksek olmasından Faaliyet Karı – 173.655,52 TL zararla, Dönem Net Zararı da 295.210,82 TL olarak gerçekleşmiştir.şirket sermayesinin korumaktadır. Şirket Öz Kaynakları kaydi değerlere göre 6.287.412,44 TL dır. Şirket, kaydi verilere göre borçlarını karşılayabilecek durumdadır.

Yukarıdaki tespitlerden, davacı şirketin toplam 1.152.986,64 (382.290,00 TL + 770.696,64 TL) TL cezai şartı talep edebileceği, hesapladığımız tutarın davalı şirketin ekonomik yönden mahvını sebep olmayacağı takdir edilmiştir.

İstanbul BAM 43. Hukuk Dairesi’nin 2020/214 E. ve 2021/488 K. sayılı kar mahrumiyeti açısından makul sürenin belirlenmesine ilişkin emsal kararında; “… [D]ava, sözleşmenin bayi tarafından haksız, davacı tarafından haklı feshedildiği iddiası ile cezai şart ve kar mahrumiyeti alacağı ile taahhüt edilen miktarda alım yapılmaması nedeniyle cezai şart alacağı davasıdır. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, sözleşmenin hangi tarafça feshedildiği, feshin haksız olup olmadığı, cezai şart ve kar mahrumiyeti talep edilebilmesinin koşullarının oluşup oluşmadığı ve cezai şart ile kar mahrumiyeti tutarı noktasındadır.

Taraflar arasında, 24/01/2012 tarihinde 5 yıl süreli LPG istasyonu bayilik sözleşmesi ve bayilik sözleşmesine ek protokol imzalanmıştır. Davacı tarafından davalı muhataba çekilen Beyoğlu .... Noterliği'nin 02/10/2014 tarih ve ... YN'lu ihtarnamesi ile, 19/09/2014 tarihinde akdedilen protokol ile alacak bakiyesi üzerinde mutabık kalınmasına rağmen protokol şartlarının tam olarak yerine getirilmediği belirtilerek kalan bakiyenin 3 gün içinde ödenmesi ihtar edilmiştir.

Bayilik sözleşmesinin 25. Maddesinde, bayinin sözleşmeyi akde aykırı olarak feshetmesi nedeniyle, Eragaz'ın anlaşma süresinin sonuna kadar hesap edilecek kar mahrumiyeti talep edebileceği, beher ton için asgari kârın ... fesih tarihinde uygulamakta olduğu beher ton otogaz satış bedeli ile, Eragaz tarafından bayiye uygulanan satış bedeli arasındaki fark olduğu, bakiye sözleşme süresi için bayinin satış taahhüdü vermiş olması halinde bu taahhüdün esas alınacağı düzenlenmiştir.

Hem kâr mahrumiyeti zararı hem de cezai şart istenebileceğinin kabulünde isabetsizlik bulunmamaktadır. Buna karşın, kâr mahrumiyeti zararı hesaplanmasında davacının aynı bölgede aynı şartlarla yeni bir bayilik ilişkisi kurabilmesi için gerekli olan makul sürenin bilirkişi marifetiyle tespiti gerekir. Bilirkişi heyeti ise makul süreyi 6 ay olarak kabul etmiştir.

Bu halde yeni bir bayilik oluşturulması için makul süre olan 6 ay için kâr mahrumiyeti alacağı oluştuğunun kabulü gerekir…”

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi’nin 2015/11090 E., 2016/1858 K. sayılı ve 08.02.2016 tarihli kararında “[T]araflar arasındaki 22.02.2011 tarihli bayilik sözleşmesi davalı yanca 16.12.2011 tarihinde haksız olarak feshedilmiştir. Fesih tarihi ile sözleşmenin sona ereceği 22.02.2016 tarihleri arasında davacı taraf kar mahrumiyeti talep etmişse de kar mahrumiyetinin tespitinde davacının aynı bölgede tesis edeceği yeni bir bayilik için gereken makul süre dikkate alınmadan kalan tüm süre gözetilerek düzenlenen bilirkişi raporuna göre hüküm kurulması doğru görülmemiştir…” açıklaması yer almaktadır,

Mahkememizce taraflar arasındaki sözleşmenin Davalı bayii tarafından haksız olarak fesih

edildiği kabul edilmiştir. Bu nedenle davacı taraf sözleşmenin bitiş tarihine kadar oluşan kar

mahrumiyetine ilişkin olarak alacak talebinde bulunabilecektir.Davacının kar mahrumiyeti taleplerinin öncelikle

yeni bayi edinebilmesi konusunda gerekli araştırma yapılmasına bağlı olduğu Yargıtay uygulaması ve emsal kararlar ile sabittir. “kâr mahrumiyeti zararı hesaplanmasında davacının aynı bölgede aynı şartlarla yeni bir

bayilik ilişkisi kurabilmesi için gerekli olan makul süre yönünden bilirkişi incelenmesi

yaptırılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir.” Makul süre olarak 6 aylık bir süre bilirkişi heyetinde yer alan sektör bilirkişisi tarafından uygun bulunmuştur.

Davalı şirket sözleşme süresince; Toplam 929.721,00 Litre Motorin, Ortalama 22.136,21 Litre. Aylık Ortalama 22,14 m3 Toplam 91.826,00 Litre Benzin, Ortalama 2962,13 Litre, Aylık Ortalama 2,96 m3 Satın almıştır.

Davacı şirketin 2019 yılındaki akaryakıt alış ve satış fiyatı ;

Motorin : Alış Fiyatı: 4.574,12 TL, Satış Fiyatı: 4.729,64 TL,

Benzin : Alış Fiyatı: 4.947,83 TL, Satış Fiyatı 5.284,28 TL dir

Davacı şirketin 6 aylık (makul süre) kar mahrumiyetinin 26.634,64 TL olacağı 08/12/2025 tarihli bilirkişi raporu ile hesaplanmıştır.

Davacı taraf 07.02.2016 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi'nin 46.maddesi, Bayilik Protokolü'nün 3.1.6.maddesi ve Satış Taahhütnamesi uyarınca, kar mahrumiyeti alacağı olarak n 10.000 TL+KDV istemiştir. Mahkememiz davacı talebi ile bağlıdır. Bu nedenle 10.000 TL kar mahrumiyeti alacağının %18 KDV si olan 1.800 TL ile birlikte 11.800 TL olarak kabulüne karar verilmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

ASIL DAVA

3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 66.090,53-TL nispi karar harcından davacı tarafından peşin yatırılan 64.051,98 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.038,55 -TL harcının davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesinin "...Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır..." hükmü gereği 1.320-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,

4-a-Kabul nispeti dikkate alınarak ;Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 151.126,33-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

b-Red nispeti dikkate alınarak ;Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 10.433,28-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5-a-Davacı tarafından yapılan 64.106,38-TL ilk gider,60.464,85-TL bilirkişi ile tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 124.571,23-TL yargılama giderinin kabul nispetine göre 123.926,15 TL 'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

b-Davalı tarafından yapılan 150,00 TL yargı giderinin red nispetine göre 1,60 TL sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine

6-HMK. 333.md. uyarınca davacı tarafından yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talebi halinde davacıya iadesine,

BİRLEŞEN DAVA

7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 2.842,84 TL nispi karar harcından davacı tarafından peşin yatırılan 572,52 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.270,32 -TL harcının davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

8-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesinin "...Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır..." hükmü gereği 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,

9-a-Kabul nispeti dikkate alınarak ;Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 41.616,79 -TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

b-Red nispeti dikkate alınarak ;Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 5.786,93-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

10-a-Davacı tarafından yapılan 631,82-TL ilk gider, 5.250,00 TL bilirkişi ile tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 5.881,82-TL yargılama giderinin kabul nispetine göre 5.240,91 TL 'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

b-Davalı tarafından yapılan 100,00 TL yargı giderinin red nispetine göre 12,21 TL sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine

11-HMK 333. md. uyarınca davacı tarafından yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talebi halinde davacıya iadesine,

Davacı vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin e duruşma ile yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstanbul BAM da istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 26/02/2026

Başkan ... · e-imzalıdır. · Üye ... · e-imzalıdır. · Üye ... · e-imzalıdır. · Katip ... · e-imzalıdır.