İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/888 K.2024/254

Mahkememizde görülen Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA /Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle; Davalı tarafından müvekkil ... ... aleyhine .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... E. Sayılı dosyası ve .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... E. Sayılı dosyası ile takibe başlanmış olup bu takiplerin bir dayanağı bonolar hukuku, ticari bir işlem barındırmamakta olup bu konular hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığı'na 14/12/2022 tarihinde suç duyurusunda bulunulduğunu,

Bu senetlerin tamamının borç miktarının 30.000,00 TL olup vade tarihleri 25/09/2021, 25/10/2021, 25/11/2021, 25/12/2021, 25/01/2022, 25/02/2022, 25/03/2022, 25/04/2022, 25/05/2022, 25/06/2022, 25/07/2022, 25/08/2022, 25/09/2022, 25/10/2022 vade tarihli senetler .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... E., 25/11/2022 vade tarihli senet .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/...

E. Sayılı dosyası ile takibe konulduğunu, bu senetlerin ticari bir işlem karşılığı olmadığı gibi nakdi bir karşılığı (bono üzerindeki metinden de açıkça görüleceği üzere) olmaması sebebiyle takip ve tahsil mahiyeti bulunmadığını, takibe konu senetler, kambiyo senedi olmadığını, hak doğurucu bir niteliği olmadığını, söz konusu senetlerin müvekkiline işlem yapılmak için boş imzalatıldığını, ancak işlem yapılmaması sebebiyle iade edilmesi gerekirken kanunsuz bir şekilde boşluklar doldurulup kötü niyetli olarak kullanıldığını, teminat senedi, bir edimin garanti altına alınması amacıyla düzenlendiğini,

müvekkilinin davalı ile bir ticari ilişki kurma görüşmelerinde bu senetleri imzalamadığını,

Müvekkilinin davalıdan Franchise sözleşmesi gereği Franchise alması karşılığında ödeyeceği miktarın teminatı amacıyla bu senetlerin düzenlendiğini, ancak müvekkili ile davalı arasında bir ticari ilişki bulunmadığını, görüşmeler sonucunda taraflar anlaşmaya varamadığından bu teminat senetlerinin bir geçerliliği kalmadığını, taraflar arasında teminat senedinin dayanağı olabilecek başkaca bir ilişki de bulunmadığını, hizmet veya başkaca bir ilişki söz konusuysa bunların faturalarının ibrazı gerektiğini, belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, müvekkili aleyhine başlatılan ....

İcra Müdürlüğü'nün 2022/... E. Sayılı dosyası ile .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/...

E. Sayılı dosyasının ivedilikle tedbiren durdurulmasına, müvekkilin borçlu olmadığının tespitine, tedbir kararı verilene kadar tahsilat yapılması halinde tahsilat tarihinden itibaren işleyecek en yüksek faiziyle davalıdan tahsiline ve müvekkile ödenmesine, davalının icra takiplerinde kötü niyetli olması nedeniyle her iki takip yönünden alacağın %20sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatı ödemesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP /Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle;

Davacı ... ... ün müvekkili şirketle ... ... markasının Franshise’ını alabilmek adına görüşüp anlaştığını, 13.08.2020 tarihinde ... ...’ü temsilen ... ... ve ... ... San. Tic. Ltd. Şti.arasında Franchise sözleşmesi imzalandığını, sözleşmede ... ...’ün imzasının olmaması, müvekkili şirkete karşı sorumluluğu olmadığı anlamına gelmeyeceğini, müvekkili şirketten alınan cihaz bedellerini kapsayan senetlerin imza aşamasının tümüyle ... ... ile yapıldığını,

... ... Merkezi ... Şubesi’ni idame ettiren kişinin ... ... olduğunu, bu durumun tanıklarla ve sair her türlü delille ispatının mümkün olduğunu, senetlerin günü geldiğinde ödenmediğini, 13.08.2020 tarihli Franschise sözleşmesinde belirtilen usule uyularak sözleşmenin feshedileceğinin ... Noterliği’nin 26.09.2022 tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davacı ... ...’e ihtar edildiğini, sözleşme edimleri yerine getirilmediğinden bu sefer ... Noterliği’nin 12.10.2022 tarihli ... yevmiye nolu ihtarname ile 13.08.2020 tarihli Franchise sözleşmesinin haklı nedenle ve usulüne uygun şekilde feshedildiğini

Müvekkili şirkete isim hakkını kullanmayacakları, tabelanın kullanılmamak üzere indirilmesi gerektiği sosyal medya erişiminin kaldırılacağı ihtar edildiğini, davacının ... na verdiği demeç ve fotoğraflarıyla ... ...’ün Franchise aldığına dair her türlü delil mevcut olduğunu, “... ... ... ... yazılı görselleri basına sunduğunu, davacı “... ... ... ... “ ibaresiyle müşterilere randevu hizmeti verildiğini, Franchise alan ve ticari işler yapan davacının boş senetlere imza atmış olması ihtimali ve iddiasının kabul edilemeyeceğini, icra dosyasına konu teminat senedi olmadığını kambiyo senedi olduğunu,

kambiyo senetleri illiyetten mücerret olduğunu, senet üzerinde teminat senedi ibaresi bulunmadığını, kambiyo senetleri mücerretlik ilkesi gereği temel borç ilişkisi sona erse bile geçerliliğini koruyacağını bu sebeplerle davanın reddi ile müvekkilinin alacaklı olduğunun tespitine, alacağın %20’sinden aşağıda olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve yasal vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava İİK 72 md gereğince icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık; ... icra müdürlüğünün 2022/... esas sayılı takip dosyası ve 2022/... esas sayılı takip dosyasında davacı ... ... ün borçlu olmadığının tespiti ve her iki tarafın karşılıklı olarak %20 den az olmamak üzere kötü niyet tazminatı istemi konusunda olduğu, menfi tespit isteminin dayanağının davalı ile davacı arasında ticari ilişki bulunmadığı, senetlerin teminat olarak ve boş şekilde verildiği, senetlerin sonradan doldurularak takip başlatıldığı iddiası hususunda olduğu tespit edilmiştir.

Tarafların dava ve cevap dilekçesinde bildirdiği, ibraz edilen ve getirtilen deliller dosya içine alınmıştır.

... İcra Müdürlüğünün 2022/... esas sayılı dosyası uyap üzerinden dosyamız içine alınmış, incelenmesinde; davalı alacaklı ... A.Ş.’nin, davacı borçlu ... ... hakkında 14 adet senet ve ferileri nedeniyle toplam 693.120.-TL alacak için 01.12.2022 tarihinde kambiyo senetlerine mahsus yolla icra takibi başlattığı,

....İcra Müdürlüğünün2022/... esas sayılı dosyası uyap üzerinden dosyamız içine alınmış, incelenmesinde; avalı alacaklı ... A.Ş.’nin, davacı borçlu ... ... hakkında 1 adet senet senet ve ferileri nedeniyle toplam 30.180.-TL alacak için 12.12.2022 tarihinde kambiyo senetlerine mahsus yolla icra takibi başlattığı,belirlenmiştir.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı nın 2023/... soruşturma sayılı dosyası uyap üzerinden getirtilmiş, davacının şikayeti üzerine yapılan soruşturmada davalı şirket sorumluları hakkında 10/05/2023 tarihli KYOK kararının verildiği anlaşılmıştır.

... nün 21.12.2022 tarihli yazı cevabından; davalı alacaklı ... A.Ş nin ... sicil numarasında kayıtlı olduğu, 15.03.2018 tarihinde kurulduğu,merkezinin “ ... Mah. ... Sk. No: ... /İstanbul” olduğu, kurucu ortaklarının %50 pay ile İnanç ... ve %50 pay ile Neslihan ... olduğu anlaşılmıştır.

Davacı tarafın davanın tarafları arasında ticari ilişki bulunmadığı, senetlerin teminat senedi olduğu iddiasının değerlendirilmesi bakımından, SMM bilirkişi ... ın 14/09/2023 tarihli raporu alınmıştır.Alınan raporda özetle ;

"Davalı şirketin beyan ettiği üzere davalı ile aralarındaki ilişkinin dayanağı olan 13.08.2020 tarihli Franchise sözleşmesinin tarafları dikkate alındığında davacı ile davalı şirketin bahsi geçen sözleşmenin tarafları olmadığı,

Davaya konu 25.08.2021 tanzim tarihli senetlerin alacaklısı olarak görülen davalı ... A.Ş. ile Franchise sözleşmesinin tarafı olması sebebiyle dava dışı ... ... ve Tic. Ltd. Şti’nin 2021-2022 ticari defterleri incelendiğinde; davacı adına düzenlenmiş fatura bulunmadığı, bunun dışında herhangi bir kayda rastlanmadığı dolayısıyla senetlere de dair kayıt bulunmadığı, buna göre taraflar arasında ticari ilişki tespit edilemediği,

Diğer taraftan davacının Franchise sözleşmesinin görüşmeleri sırasında senetlerin verilmediği ancak sözleşmeye istinaden senetlerin boş olarak imza edildiği, sonradan boşlukların doldurulduğu, teminat senedi olarak verilmiş olup kambiyo senedi olmadığı yönündeki iddiaları bulunduğu, yapılan incelemede senetlerin üzerinde teminat senedi olduğuna dair bilgi bulunmadığı bununla ilgili bir belge de dosyada görülemediği " bildirilmiştir.

Davacının imza inkarı iddiası nedeniyle; ıslak yazı ve imza örneklerinin alınması için isticvap davetiyesi çıkartılmış, davacı asil ... ... ün verilen kesin süreye rağmen bildirilen sürede mahkememizde hazır olmadığı, Davacı tarafça ; yapılan ihtar ve verilen kesin süreye rağmen imza ve yazı örneklerinin getirtileceği yerlerin bildirilmediği görülmüştür.Davacı asil de hazır edilmemiştir. Davacı tarafın bu savunmadan ve iddiasından vazgeçmiş sayılmasına karar verilmiştir.

Davacı tarafa delil dilekçelerinde bildirmiş olduğu yemin deliline ilişkin yemin metnini sunmak üzere iki haftalık kesin süre verilmiş, Davacı vekili yemin deliline başvurmayacaklarına dair 02/02/2024 tarihli dilekçesini mahkememiz dosyasına sunmuştur.

Tüm dosya kapsamına göre ;

İİK 72 maddesi gereğince açılan menfi tespit davasında ispat külfeti alacaklı taraftadır. Ancak imzası ikrar edilmiş yada imzası inkar edilmemiş yazılı bir belgeye dayanan alacak isteminde; ispat külfeti borçlu tarafdadır.

Davacı yazı ve rakam kısmı boş olan senedin davalının eline geçtiğini, davalıya borcunun olmadığını belirtmiş ise de; HMK 200 ve devamı maddeleri uyarınca ispat yükü kendisindedir.

Bonoda şekil şartları TTK’nın 776. maddesinde sayılmıştır. Bunlar; “Bono” ya da “Emre Muharrer Senet” ibaresi, kayıtsız şartsız bir bedel ödeme vaadi, vade, ödeme yeri, lehtar, keşide yeri ve tarihi, keşidecinin imzasıdır. Zorunlu şartlardan biri eksik olduğu takdirde, senedin bono niteliği kaybolur. Bunlardan vade ve ödeme yeri esaslı şekil şartlarından değildir.

6102 sayılı TTK'nın 773/2-f maddelerine göre bonolarda da uygulama olanağı bulunan aynı Kanun'un 680. maddesi uyarınca açık bono düzenlemesinin mümkün olduğu, bu durumda senet tedavüle çıktığında tüm unsurlarının bulunmasının zorunlu olduğunu, görünüşe itimat prensibi gereği boş bono veren borçlunun sonuçlarına katlanması gerektiği sabittir. Uyuşmazlık konusu bonolarda 6102 sayılı TTK'nın 776. maddesinde belirtilen tüm yasal zorunlu unsurların bulunduğu, icra takip dosyasına ibraz edilen bono örneklerinden belirlenmiştir.

Senetlerdeki imza ve yazının incelenmesi için mahkememizce verilen ara kararların davacı tarafça yerine getirilmediği, bu nedenle senetlerdeki imzasını ikrar ettiği, iddialarını yazılı delille kanıtlayamadığı görülmüştür.

Davacının imzasının bulunduğu senetler kambiyo vasfını taşıdığından ve kayıtsız şartsız para borcu ikrarını içeren bir belge olduğundan bu durumda davalı-alacaklı tarafından borç paranın verildiğinin kabulü gerekir. Davalı bu parayı verdiğini ispatla yükümlü olmadığı gibi bu parayı vermesine ekonomik gücünün yeterli olup olmadığı yönünde bir araştırmaya da gidilemeyecektir.

Davacının senedin bedelsiz olduğuna dair iddiası şahsi def'i olup HMK'nın 200/1. maddesi uyarınca yazılı delille ispatı gerektirmektedir. Senette yazı tayini teknik olarak mümkün olmadığı gibi bu yönde bir inceleme yapılmasının da senedin kambiyo vasfını etkilemeyeceği sabittir.

Kambiyo hukukunun açık kuralları ve HMK'nın 200. maddesi uyarınca davacı tarafın senedin bedelsiz olduğu iddiasını aynı kuvvette usulüne uygun delille, yani yazılı delil veya yeminle ispatı gerekir. Davacı tarafa yemin hakkı hatırlatılmasına rağmen yemin teklif etmek istemediğini bildirmiştir.

Davacının sahtecilik sonucu senedin ele geçirildiği iddiası ile ilgili olarak ... Cumhuriyet Başsavcılığı nın 2023/... soruşturma sayılı dosyasında KYOK- takipsizlik kararı verildiği , davacının bu yöndeki iddiasının da ispatlanamadığı anlaşılmıştır.

Davacı taraf takibe konu bonoların teminat amacıyla davalıya verildiğini belirterek herhangi bir şekilde davalıya borcunun olmadığını bildirmiş olup, aksini iddiayı ispat yükü ispat yükü davacıya aittir.

Senetlerin bono vasfında olduğu, bonoların ön veya arka yüzünde teminat kaydının bulunmadığı,davacı tarafça bonoların teminat olarak alındığına dair ayrı bir yazılı belgede sunulmadığı da görülmüştür.Alınan bilirkişi raporunda takibe konu bonoların davalı tarafça teminat olarak alındığına dair bir kayıtta bulunmamıştır.Davacının teminat iddiasını yazılı delil ile ispatlayamadığı görülmüştür.

Kambiyo hukukunun açık kuralları ve HMK'nın 200. maddesi uyarınca davacı tarafın iddialarını ve davasını ispat edemediği (emsal karar; Yargıtay 11 HD 2020/2538 E 2020/4635 K ) anlaşılmış, davanın reddine karar verilmiştir.

Davalının kötü niyet tazminatı talebi ihtiyati tedbir kararı uygulanmadığından, davalı alacağı tahsil edilmeye devam ettiğinden ve bu nedenle de yasal koşullar oluşmadığından reddedilmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Başkan ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Katip ... ¸e-imzalıdır