İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/932 K.2024/771

Mahkememizde görülen İstirdat ( Rücu İlişkisinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasında;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, inşaat sektörü başta olmak üzere Enerji Bakanlığı bünyesinde Türkiye'nin dört bir yanında EPDK, ... ve bağlı ortaklıklar bünyesinde yaptırılan elektrik şehir şebekeleri tesisleri, dağıtım, bakım ve onarım işiyle iştigal ettiğini, dava dışı işçi tarafından davalı ... aleyhinde başlatılmış olan ... İcra Müdürlüğünün 2019/...

Esas sayılı dosyasına davalı ... tarafından ödendiği düşünülen 87.880,91 TL'nin müvekkili şirketten tahsili amacıyla davalı ... tarafından, taraflar arasında dava evvel yapılan Hizmet Alım Sözleşmeleri kapsamında verilen ancak işin teslimi gerçekleştirilip kesin kabulleri yapıldığı halde bugüne kadar taraflarına iade edilmeyen ...

Bankasına ait 18.08.2008 Tarihli ... nolu 277.133,20 TL bedelli teminat mektubunun 01.12.2021 tarihinde Bankaya ibraz edilerek kısmi tazmin yazısı ile nakde çevrilmeye çalışıldığını, Davalı ...'ın kendi hukuku statüsünde meydana gelen değişiklik sonucu 3. Kişi işçiye ödediği bedelinin taraflarınca tahsilinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, taraflar arasındaki sözleşmeler kapsamında, ihale konusu yerde çalışacak personelin hangi şartlarda çalıştırılacağı, çalışma düzeni ve saati dâhil tüm hususlar ayrıca ve açıkça düzenlendiğini,

müvekkili şirketi tarafından Devlet İhale Kanunun kapsamından alınan ihaleler neticesinde çalışan personellerin de işbu sözleşmelerdeki şart ve koşullara uygun olarak çalıştırıldığını ve tüm hakkedişleri de sözleşmeye uygun olarak eksiksiz ödendiğini, nitekim dava dışı işçinin açmış olduğu davada da aksi yönde bir beyan ve iddiasın da olmadığını, davalı ... tarafından .... İş Mahkemesi ... Esas 2019/...

Karar sayılı dava neticesinde ödenen işçilik alacaklarının yanı sıra yine bu alacakların ferisi niteliğinde yapılan ödemelerin, yargılama giderleri ile vekâlet ücreti alacaklarının da diğer alt yükleniciler yönünden hiçbir ayrıştırma yapılmaksızın tamamının müvekkili şirketten tahsil edilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek; davanın kabulü ile fazlaya ilişkin talep ve dava hakkımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müvekkil şirkete iadesine, yargılama masrafları ile ücreti vekâlet alacağının davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın dava dilekçesiyle belirttiği muvazaa iddiaları, gerçek dışı olduğunu muvazaanın her kişi, olay ve dönem açısından ayrı ayrı değerlendirilmesinin gerektiğini, muvazaa gerekçesi olarak gösterdikleri Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığınca düzenlenen Müfettiş raporuna karşı açtıkları .... İş Mahkemesi 2011/...

E. sayılı dosyası itiraz davası ve tespit niteliğinde olduğunu, işbu kararın davada dayanak olarak alınmasının yerinde olmadığını, ihale konusu işlere yönelik olarak yapılan hizmet alımı ihale sözleşmeleri ve de uygulamaları yasa, yönetmelik, genelge, talimat ve şartnamelere uygun olduğunu, her dava açıldığı tarihteki şartlara göre değerlendirilir ve karara bağlanır şeklindeki içtihatlarla benimsenen genel ilke gereği, davacı taraf ancak dava açıldığı tarihe kadar olan haksız ödemelerini talep edebileceği ve sonraki ödemelerini talep edemeyeceği,

dava tarihine kadar yaptığı ödemeleri de bankadan talep edeceği bir belge ile tespit edebileceği için belirsiz alacak davası açmakta korunmaya değer hukuki yararının bulunmadığını belirterek; açıklanan ve re’sen nazara alınacak nedenlere binaen, haksız ve yersiz davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce alanında uzman bilirkişi heyetinden rapor, ek rapor ve ikinci ek rapor alınmış dosya arasına konulmuştur. Davacı vekilinin 03.10.2024 tarihinde dava arttırım dilekçesi sunarak dava değerini 30.519,05-TL'ye çıkartarak harçlandırmıştır. Dava: Rücu Nedeniyle İstirdat Davasına İlişkindir. Taraflar arasında hizmet alım sözleşmesi imzalanmış olup, davacı yüklenici ( alt işveren ) davalı ise esas işveren konumunda bulunmaktadır.

Dava dışı işçi ... tarafından İşçilerin davalı ...'ın işçisi kabul edilmeleri nedeniyle ...'ın kendi bünyesinde yer alan kadrolu işçileri gibi ücret ve diğer hakları ile Toplu İş Sözleşmesi hükümlerinden yararlandırılmaları talebiyle 02.01.2016 tarihinde ... İş Mahkemesi ... Esas sayılı dosyada açılan davada.

“Kıdem tazminatı, İhbar tazminatı, Yıllık İzin alacağı, kullandırılmayan yeni iş bulma izin alacağı, fark ücret alacağı, 6772 Sayılı Kanundan kaynaklı İlave Tediye Alacağı, İTİS 83. Mad. Cumartesi Çalışma Zammı Alacağı, İTİS 88. Md. İkramiye Alacağı, İTİS 95. Md. Sosyal Yardım Alacağı, İTİS 98. Md. İş Güçlüğü Tazminatı ve İTİS 107. Md. Elektrik Yardımı Alacağı” isteminde bulunulmuştur. Mahkemece yapılan yargılama neticesinde ... İş Mahkemesi ... Esas 2019/...

Karar sayılı karar ile dava kabul edilmiştir. Karara karşı istinaf kanun yoluna müracaat edilmesi sonrasında ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin 2019/... Esas 2021/... Karar sayılı 22.10.2021 tarihli kararıyla yerel mahkeme kararı kaldırılarak, esastan yeniden kesin olarak karar verilmiştir.

Kesinleşen karar uyarınca, dava dışı işçi tarafından ... aleyhinde ... İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı dosyasında icra takibine geçilmesi üzerine; mahkeme masrafları, işlemiş faiz, vekalet ücreti ile icra masrafları, icra faizi, icra vekalet ücreti vs. ile birlikte toplam 87.880,91 TL olarak ... tarafından ödenmiştir. Sonrasında ... tarafından ödenen tutarın davacı şirketten tahsili amacıyla Hizmet Alım Sözleşmeleri kapsamında verilen ... Bankasına ait 18.08.2008 tarihli ... nolu 277.133,20 TL bedelli teminat mektubunun 01.12.2021 tarihinde bankaya ibraz edilerek kısmi tazmin yazısı ile nakde çevrilmesinin istenmesi üzerine davacı şirket tarafından 01.12.2021 tarihinde davalıya 87.880,91 TL ödeme yapılmıştır.

Dava dışı işçi ... 'ın işçilik alacaklarına konu dönemde sadece davacı nezdinde değil birden sözleşmeli işverenler nezdinde çalışmıştır.

Çalışma Süresi Çalışılan Alt İşveren Gün Sayısı

19.07.2007-11.09.2008 ... Ltd. Şti 413

12.09.2008-30.06.2010 ... A.Ş. 639

01.07.2010-19.07.2012 ... Ltd. Şti. 749

20.07.2012-01.08.2013 ... A.Ş . 371

Davacı tarafın talebinin değerlendirmesinde ve tarafların sorumluluklarının ortaya konulmasında, taraflar arasında akdedilmiş bulunan Hizmet Alım Sözleşmeleri hükümleri ile sözleşmenin ayrılmaz parçası olan şartname hükümlerinin esas alınması, sözleşmelerde hüküm bulunmaması halinde ise genel hükümlere göre değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Davalı İdare tarafından hizmet alımı sözleşmesinde çalıştırılacak personelin tüm ücretlerin (ve eklentilerinin) süresinde yüklenici tarafından ödenmesinin gerektiği, ödenmemesi halinde ne şekilde işlem yapılacağının düzenlendiği, Bu düzenlemelerle; işçilerin ücretleriyle ilgili tüm sorumluluğun yükleniciye ait olduğu, idareye bu konuda bir sorumluluk yüklenmediği görülmektedir. Burada çıkan sonuç üçüncü kişiye ödenecek olan işçilik kalemlerinden doğan alacağın, işçinin nezdinde çalıştığı işverenler tarafından ödenecek olmasıdır.

İşçi için hükmedilen bedel ve ödenen ücret tüm dönemler için olduğundan burada işçinin davacı nezdinde çalıştığı dönem baz alınarak, davacının sorumlu olacağı miktarın belirlenmesi gerekir. Diğer bir ifadeyle son işveren konumunda bulunan davacı alt işverenin; işçinin önceki alt işverenler nezdinde çalıştığı ve doğması muhtemel ücretleri de ödeyecek olması hukuken korunabilir nitelikte değildir.

Bilirkişi heyeti tarafından yukarıda belirtilen kriterlere uygun olarak işçinin davacı nezdinde çalıştığı dönem baz alınarak hesaplama yapılmış ve davacı yüklenicinin sorumlu olduğu miktar 57.361,86-TL olarak belirlenmiştir. Davacı tarafından davalıya toplamda 87.880,51-TL ödeme yapıldığı nazara alındığında davacı tarafça kendi sorumluluk alanına isabet eden dönem için fazladan 30.519,05-TL ödeme yaptığı ve bu bedelin de davalıdan ( davalı idarenin diğer alt işveren yüklenicilere rücu ... saklı kalmak kaydıyla ) istirdatını isteyebileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Belirtilen açıklamalar ışığında davacı tarafın ıslah dilekçesindeki talebi de dikkate alındığında aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.