İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/258 K.2024/802

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili 09/04/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle. Müvekkili ... tarafından, otelin faaliyeti kapsamında iş yapmış olduğu ... A.Ş adına düzenleyerek keşide ettiği dava konusu çekin ... A.Ş yedinde iken zayi olduğunu, diğer çeklerin ele geçiren kötü niyetli kişiler tarafından müvekkil ... A.Ş nin imzasının taklit edilerek çekin ciro edilerek bankaya ibraz edildiğini, icra takibine konu çekin zayi olduğunun tespiti ve iptali talebi ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/... esas sayılı dosyasından ödeme yasağı konulmasına karar verildiğini, bunun üzerine çek bedelinin tahsili için icra takibi başlatıldığını, söz konusu takipte ödeme emrinin müvekkil şirkete tebliğ edildiğini, çek üzerinde lehtar imzasının sahte olduğunu, davalının kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğundan bahisle ....

İcra Müdürlüğünün 2023/... esas sayılı dosyası nezdinde yapılan takip nedeniyle müvekkil şirketlerin takip alacaklısına borçlu olmadığının tespitine, ....

İcra Müdürlüğünün 2023/... esas sayılı icra takibine konu 25/01/2023 günlü 37101 seri numaralı ve 1.394,24 USD bedelli çekin istirdatına, İcra İflas Kanunu'nun 72/5 maddesi gereğince takip alacaklısının %20 kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacılar tarafından ileri sürülen itirazların tamamen gerçek dışı ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkil şirketin dava konusu çekin yetkili hamili olduğunu ilgili çekin aralarında ticari ilişki bulunan bir üst ciranta tarafından müvekkil şirkete, şirketten satın alınan mal ve hizmet bedelinin ifası amacıyla ciro edildiğini, davacı keşideci ...

İnşaat Şirketinin dava dilekçesinde çeki keşide ettiğini beyan etmekle hem çekteki imzasını, hem borç ilişkisini hemde kambiyo taahhüdünü kabul ettiğini, dava konusu çekin ... yedinde iken zayii olduğuna yönelik iddialarını destekleyici herhangi bir bilgi veya belge bulunmadığından bahisle davanın reddine, davacı aleyhine takip konusu alacağın %20 si oranında tazminata hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

-05/12/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Dava dışı ... şirketi tarafından davalı şirkete çok sayıda çek verildiği, ticari ilişkide işlem hacminin milyonlarca lira olduğu ve bu ticari ilişkide dava dışı şirket alıcı, davalı şirketin satıcı olarak yer aldığını, dava dışı şirketin davalı şirkete nakit ödeme yapılmadığının müşahede edildiğini, ödemelerinin %90 lık kısmının çek ile kalan kısmının ise senet ile yapıldığını, çek kullanımının bazı güvenlik riskleri taşıyabileceğini,

yüksek tutarlı faturalara karşılık ödemenin çek ile yapılmasının muhasebe normlarına ve ticari hayatın örf ve adetlerine uygun olmadığını kanaatle dava konusu çekten kaynaklı olarak davacı yanların borçlu olup olmadığı ve istirdat talepleri ile ilgili son takdir ve kararın sayın mahkemeye ait olacağını bildirmiştir.

-21/10/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Tetkik konusu ... Bankası ... Şube'sine ait 25/01/2023 tarihli ... sayılı 1.394,24 USD' lik çek aslındaki birinci ciro ... A.Ş ne atfen atılı imzanın ... ' in elleri ürünü olmadığı kanaatine varıldığını bildirmiştir.

GEREKÇE

Dava, ... İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı dosyasına konu çek nedeniyle menfi tespit ile çekin istirdadı istemine ilişkindir. Davacı taraf, uyuşmazlığa konu çekin kaybolduğunu, lehtar ... şirketi adına atılan imzanın sahte olduğunun iddia etmiştir.

Çekte hak sahibi olabilmek için yetkili hamil olmak gerekir. 6102 sayılı TTK’nın 790. maddesine göre, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır.

Bu maddeden de anlaşıldığı üzere bir çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil olduğunu yani çek üzerindeki hakkın kendisine ait olduğunu çek üzerinde bulunan birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat edebilir.

Çek üzerindeki cirolar birbirini takip etmiyor veya ciro zincirinde bulunan cirolardan biri geçersiz veya sahte olması dolayısı ile ciro zincirinde kopukluk olması durumunda çekteki hak, kopukluktan sonraki kişilere geçmeyeceği için ciro zincirinde kopukluk olan çeki elinde bulunduran hamil yetkili hamil sayılamaz. Yetkili hamil olmadığı için de ciro zincirinin koptuğu kişiden itibaren ciranta ve keşideciden talepte bulunamaz.

Bu açıklamalar ışığında, taraflarca sunulan deliller, alınan bilirkişi raporları tüm dosya kapsamıyla birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlığa konu çekin keşidecisinin ... şirketi, lehtar ve birinci cirantasının ... şirketi olduğu, alınan bilirkişi raporu ile uyuşmazlığa konu çekteki birinci cironun sahte olarak yapıldığının tespit edildiği,

lehtarın cirosunun sahte olduğu anlaşıldığına göre, 6102 sayılı TTK’nın 684. ve 788. maddeleri uyarınca geçerli bir ciro bulunmadığından çek üzerinde bulunan hakkın çekte ciranta olarak görünen diğer şirketlere devrinin gerçekleşmediği böylece çek üzerinde hakkı olmayan şirketin yaptığı ciro ile de çekteki hakkın çeki elinde bulunduran davalıya geçmediği,

6102 Sayılı TTK'nın 792. maddesi hükmü uyarınca davacının çekin istirdatı talebi yönünden, davalı yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerektiği, somut olayda uyuşmazlığa konu çekin, keşide tarihinin 25/01/2023 tarihi olduğu bu tarihte hamil ile lehtar arasında yer alan 3 ciranta şirketin de faal olmadığı, tacir olan davalının da bu durumu bilecek konumda bulunduğu, ayrıca dava dışı ... şirketi tarafından davalı şirkete çok sayıda çek verildiği,

ticari ilişkide işlem hacminin milyonlarca lira olduğu ve bu ticari ilişkide dava dışı şirket alıcı, davalı şirketin satıcı olarak yer aldığı, dava dışı şirketin davalı şirkete nakit ödeme yapılmadığının müşahede edildiği, ödemelerinin %90 lık kısmının çek ile kalan kısmının ise senet ile yapıldığı, çek kullanımının bazı güvenlik riskleri taşıyabileceği, yüksek tutarlı faturalara karşılık ödemenin çek ile yapılmasının muhasebe normlarına ve ticari hayatın örf ve adetlerine uygun olmadığının mali müşavir bilirkişi tarafından da tespit edildiği,

UYAP sisteminden yapılan sorgulamada da davalının benzer mahiyette çok sayıda dosyasının olduğu gözetildiğinde; davalının bu işi meslek haline getirdiği ve çeki iktisabında ağır kusurlu ve kötü niyetli olduğu anlaşıldığından, davanın kabulü ile davacıların ...

İcra Dairesi'nin 2023/... esas sayılı dosyasına konu çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, çekin davalıdan istirdadı ile davacı ... şirketine verilmesine, davalının kötü niyetli olarak takip başlattığı anlaşıldığından, asıl alacağın icra takip tarihi itibariyle (09/03/2023) Merkez Bankasınca belirlenen döviz efektif satış tutarı karşılığı 26.479,40-TL'nin %20'si oranında kötü niyet tazminatının davalıdan alınarak davacılara verilmesine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.