İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/629 K.2025/72

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin dava dilekçesi özetle. Müvekkili şirketin LPG başta olmak üzere petrol ürünlerinin ithalatı ve bazı bayiler ve satış noktaları vasıtasıyla bu ürünlerin toptan ve perakende olarak pazarlaması işi ile iştigal etmekte olduğunu,07.06.2004 tarihinde davalı şirket ile Akaryakıt Sözleşmesi,

26.05.2004 tarihinde Akaryakıt istasyonları için Ariyet ve Emanet Sözleşmesi ve 07.06.2004 tarihinde Protokol imzalanmış olduğunu, Müvekkili şirket ve davalı şirket arasında 10.12.2004 tarihinde 07.06.2004 tarihinde Akaryakıt İstasyonu İşletme Sözleşmesine Zeyilname imzalanmış olduğunu, Sözleşmenin süresinin 10.12.2004 tarihinden itibaren 5 yıl süre ile uzatılmış olduğunu, 10.12.2009 tarihinde sona erecek sözleşme süresinden önce haklı bir neden olmaksızın 07.09.2009 tarihi itibari ile davalı şirket tarafından feshedilmiş olduğunu,

Davalı bayinin 06.07.2004 tarihli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi gereğince her yıl 1000 m3 akaryakıtı ve 1 ton madeni yağı müvekkili şirketten satın alarak İstasyonda satmayı taahhüt etmiş olduğunu,Davalı bayinin müvekkili şirkete taahhüt edilen miktarın altında bir alım söz konusu olduğunda her yıl için satın almadığı her bir ton akaryakıt için $20,her 1 ton madeni yağ için $200 cezai şart ödemeyi taahhüt etmiş olduğunu,Davalı tarafın sözleşmenin yürürlük süresince taahhüt ettiği miktarda akaryakıt ve madeni yağ almadığını,

Davalı taraftan Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi kapsamında miktar taahhüdü nedeni ile toplam 22.377 USD cezai şart alacaklarının bulunduğunu, 06.07.2004 tarihli Akaryakıt Sözleşmesinin ihlali nedeni ile davalı şirketten 10.000 USD ve 22.377 USD cezai şart alacaklarının olduğunu toplam 32.377 USD cezai şart alacaklarının tazminini talep ettiklerini, müvekkili şirketin 10.12.2009 tarihine kadar sözleşmenin devam edeceğine olan inancı ile bölgede başka bir istasyonuna yatırım yapma gereği duymadığını,

davalı şirketin 2004-2009 döneminde 3124 ton akaryakıt satışı yapmış olduğunu,Toplam 63 aylık dönemde davalı şirketin aylık ortalama akaryakıt satış miktarının 49,587 Ton olduğunu,aynı dönem davalı şirketin 9 ton madeni yağ satışı yapmış olduğunu,aylık ortalama madeni yağ satışının 142,85 kg olduğunu, Davalı tarafın bayilik sözleşmesini haksız ve mesnetsiz feshi sonucu, 10.12.2009 fesih tarihinden itibaren, sözleşmenin normal sona erme tarihine kadar müvekkilinin 148,761 ton akaryakıt satışından, 428,57 kg madeni yağ satışından, elde edilecek kardan mahrum kaldığını, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere.

Cezai şart borcundan dolayı şimdilik 32.377 USD alacaklarının ödeme günündeki Merkez Bankası efektif (döviz) satış kuru üzerinden Türk Lirası karşılığının, davalının haklı fesih tarihi olan 07.09.2009 tarihinden itibaren işleyecek dövize uygulanan en yüksek faiz ile birlikte tahsilini, kar kaybı borcundan dolayı şimdilik 5.000 TL alacaklarının davalının akdi fesih tarihi olan 07.09.2009 tarihinden itibaren işleyecek Ticari Reeskont Faizi ile birlikte tahsilini,Yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalılara tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekilinin cevap dilekçesi özetle; Davacının yetkisiz mahkemede dava açtığını, daha sağlıklı bir yargılama için taraf ve konusu aynı olan Aydın Mahkemesinde görülen dava ile birleşmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, akaryakıt bayilik sözleşmesinin haksız feshedildiği ve asgari alım taahhüdüne aykırı davranıldığı (tonaj ihlali) iddiasına dayalı cezai şart ve kâr kaybı alacağının tahsili istemine ilişkindir. Davacı tarafından dava dilekçesinde; sözleşme ihlalinden kaynaklanan cezai şart, tonaj ihlalinden kaynaklanan cezai şart ve erken fesihten dolayı kar mahrumiyeti şeklinde üç ayrı alacak kalemi yönünden talepte bulunulmuştur.

Mahkememizden verilen 24/05/2022 tarih ve ... sayılı karara karşı davalı vekili tarafından temyiz kanun yoluna başvurulması üzerine, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2024/2840 Esas, 2024/4746 Karar sayılı, 05/06/2024 tarihli kararı ile "...Somut olaya bakıldığında, davalının tonaj ihlali yapması ve sözleşmeyi süresinden önce haksız feshetmesi sözleşmeye aykırılık halleri olarak gösterilebilir.

Mahkemece, hem yukarıda açıklanan Sözleşmesinin 27.1/b maddesinde belirtilen genel cezai şarta, hem de eki olan 07.06.2004 tarihli Protokol'ün 2'nci maddesinde tonaj ihlaline yönelik belirtilen özel cezai şarta yönelik olarak davanın kabulüne karar verilmişse de, birden fazla cezai şart öngörülmesi halinde yalnız bir defa cezai şarta hükmedilmesi gerekirken aynı hususa ilişkin iki ayrı cezai şarta hükmedilmesi doğru olmamıştır.

Bu nedenle mahkemece yapılacak iş, talebin cezai şartlardan hangisine yönelik olduğunun açıklattırılması olup, kararın bu yönden bozulmasına karar vermek gerekmiştir..." gerekçesiyle mahkememizin anılan kararının bozulmasına karar verilmiş, bozma ilamına uyularak, davacı tarafa talebin cezai şartlardan hangisine yönelik olduğuna dair açıklama yapması için süre verilmiş, ancak davacı yan Yargıtay bozma ilamına karşı direnilmesini ve her iki cezai şartı talep ettiklerini, cezai şart talebinin bir kısmından vazgeçilmesinin beklenmesinin kabul edilemez olduğunu beyan ederek,

bozma ilamında belirtildiği şekilde cezai şartlardan birini tercih etmemiştir.

Uyulan Yargıtay bozma ilamı içeriği ve davacının beyanları doğrultusunda tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;

Tonaj ihlalinden kaynaklanan cezai şart talebine yönelik olarak; 07.06.2004 tarihli Protokol'ün 2'nci maddesinde "Bayi, Total'den işbu protokol tarihinden itibaren her yıl 1.000 (bin) m3/yıl akaryakıt, ... 1 (bir) ton/yıl madeni yağ almayı kabul ve taahhüt etmiştir. Bayi, Total'e her eksik ton başına akaryakıtta 20 Dolar/ton, madeni yağda ise 200 Dolar/ton cezai şart ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir." hükmü mevcuttur. Bu hüküm ile davacının tonaj ihlali nedeniyle ödeyeceği özel cezai şart hüküm altına alınmıştır.

07.06.2004 tarihli Akaryakıt İstasyonu İşletme Sözleşmesinin 27.1/b maddesinde ise; "İşleticinin bu sözleşmede yer alan hususlardan herhangi birisine uymaması halinde Şirket; İşleticiden uyulmayan her husus için 10.000 USD cezai şart talep etmeye yetkilidir." hükmü yer almaktadır.

Somut olayda, davalının sözleşmeye aykırılık halleri olarak tonaj ihlali yapması ve sözleşmeyi süresinden önce haksız feshetmesi durumu vardır. Ancak tonaj ihlali Protokolün 2. Maddesi kapsamında cezai şarta bağlandığından ve aynı ihlale ilişkin iki ayrı cezai şarta hükmedilemeyeceğinden, tonaj ihlaline yönelik cezai şart talebini sözleşmenin süresinden önce haksız feshedilmesi olgusu kapsamında değerlendirmek gerekir.

Sözleşmenin süresinden önce feshedilmesi, sözleşmeye aykırılık hali olup, bu kapsamda davacının Sözleşmesinin 27.1/b maddesi gereği 10.000,00 USD cezai şartı talep edebileceği anlaşıldığından, protokole nazaran Sözleşmesinin 27.1/b maddesine üstünlük tanınarak (ayrıca sözleşme hükmünde belirtilen cezai şart davacı lehine olup, protokol uyarınca davacının tonaj ihlaline yönelik talebi yönünden son 1 yıl için cezai şarta hükmedilmesi halinde davacının 4.946,28 usd talep edebileceği gözetildiğinde) 10.000,00 USD cezai şart alacağının 07/09/2009 tarihinden itibaren USD ye uygulanan en yüksek faiz ile birlikte ödeme günündeki TC.

Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinde TL 'ye çevrilerek davalı şirketten alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.

Erken fesihten dolayı kar mahrumiyeti talebine yönelik olarak; davacı dava dosyasında 07/09/2009-10/12/2009 tarihleri arasındaki mahrum kaldığı karı da istemiştir.

07.06.2004 tarihli Akaryakıt İstasyonu İşletme Sözleşmesinin 27.1/c maddesinde "İşleticinin bu sözleşmede yer alan hususlardan herhangi birisine uymaması halinde Şirket;zarar ziyan satış kaybından dolayı maruz kaldığı kar kaybını talep etmeye yetkilidir. " hükmü mevcuttur. Davacı taraf cezai şart alacağı yanında mahrum kaldığı karıda isteyebilecektir. Prof Dr ... , SMM ... , sektör bilirkişisi ... in 25/11/2013 tarihli raporunda davacının 3 aylık kar kaybı 24.803,12-TL olarak hesaplandığından, 24.803,12 TL kar kaybı alacağının 07/09/2009 tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile davalı şirketten alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.

Davalı kefil ... yönünden; davacı alacağının dayanağı 10.12.2004 tarihli zeyilname olup Yargıtay 19 Hukuk dairesinin 19.02.2016 tarihli kararı ile "Taraflar arasında düzenlenen ve davalı ...'in kefalet imzasını taşıyan sözleşme 07.06.2004 tarihlidir. Daha sonra düzenlenen ve süre uzatımını içeren zeyilnamede ise davalı ...'in imzası bulunmamaktadır." şeklindeki maddi vakıa tespiti mahkememizi de bağlayacaktır. Bu nedenle kefil ... yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır