İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/50 K.2024/479

Mahkememizde görülmekte olan Ayıplı İfa Nedeniyle Alım Satıma Konu Aracın Ayıpsız Misli İle Değiştirilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili 17/10/2016 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 31/12/2009 tarihinde davalı şirketten ... marka Sport ... model, ... plaka, sıfır araç satın aldığını, aracın 18/12/2015 tarihinde ... nde seyir halindeyken arızalandığını, bunun üzerine davacının çalışmayan aracı davalı şirketin yetkili servisine götürdüğünü, yapılan kontroller sonrasında aracın şanzımanında arıza olduğu ve değişmesi gerektiğinin bildirildiği, araçtaki hasarın tespiti için ....

Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/... Değişik İş sayılı tespit davası açtıklarını, dosya kapsamında 09/01/2015 tarihli alınan bilirkişi raporunda otomatik şanzımanın yenilenmesi gerektiği, şanzıman otomatik olduğundan sürücünün buna herhangi bir müdahalesinin mümkün olmaması sebebiyle sorunun kullanıcıdan kaynaklanmadığı, araçta imalat hatası olduğu, aracın tüm bakımlarının davalıya ait yetkili serviste yapıldığı belirtilmiş, bunun üzerine ...

Noterliğinin 08/03/2016 gün ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile aracın ayıpsın misli ile değiştirilmesini talep ettiklerini, taleplerinin kabul edilmediğini, anlatılan nedenlerle tüm bakımları davalıya ait yetkili serviste yapılan ve gizli ayıba sahip olduğu bilirkişi raporuyla sabit olan aracın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ayıp iddialarını kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacı tarafın yasanın öngördüğü ayıp ve ihbar yükümlülüğüne aykırı davranmış olup dava hakkını makul süre içerisinde kullanmadığını, dava konusu talepler yönünden uygulanacak olan zamanaşımı ve garanti süresi geçmiş olup davanın esasa girilmeden zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu araçta üretim hatası ve/veya üretim hatasından kaynaklanan herhangi bir ayıp bulunmadığını,

her ne kadar davanın reddine karar verilmesi gerekirse de sayın mahkemenin aksi kanaatte olması halinde hakkaniyet ilkeleri gereği bedel indirimine karar verilmesi gerektiğini , dava konusu aracın satın ve teslim edildiği tarihten itibaren yaklaşık 6 yıldır kullanıldığını, araca verilen hasarların ve kullanıcı hatalarının tespit edilmesi ve dava konusu arızaya neden olup olmadığının belirlenmesi gerektiğini beyanla davanın reddini savunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememiz tarafından deliller toplanılmış, ilgili belgeler celp edilerek dosya içerisine alınmıştır.

... Tüketici Mahkemesi'nin 2016/... Esas 2017/... Karar sayılı 03/10/2017 tarihli kararı ile ; "6502 sayılı yasanın 3 ve 73 maddelerine göre dava dilekçesinin görev nedeniyle reddine, Görevli mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğuna, " dair karar verildiği, verilen karar üzerine dosyanın mahkememize tevzi edildiği ve yukarıdaki esasa kaydının yapıldığı anlaşıldı.

Dava, davacının satın aldığı aracın ayıplı olduğu iddiasıyla ayıpsız misli ile değiştirilmesi talebine ilişkindir.

Mahkememiz dosyası arasına alınan ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2015/... değişik iş sayılı dosyasının incelenmesinde; ... tarafından ... AŞ aleyhine ... plakalı aracın 18.12.2015 tarihinde ... Köprüsünde arızalandığını, aracın yetkili servise götürüldüğünü, aracın arıza sebebi ile kullanılamadığını, aracın mevcut durumunun ve araçtaki arızanın sebebinin aracın bulunduğu yerde uzman bilirkişiye tespit ettirilmesinin talep edildiğini, mahkemece dosyada bilirkişi Makine Yüksek Mühendisi ... 'ten rapor aldırıldığı, bilirkişice araçta meydana gelen arızanın sürücü kaynaklı olmayıp, aracın imalat veya montajından kaynaklandığını, aracın gizli ayıplı araç olabileceği kanaatinin oluştuğunun bildirildiği anlaşılmıştır.

Mahkememiz dosyası arasına ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2021/ ... değişik iş sayılı dosyasının incelenmesinde; ... tarafından ... AŞ aleyhine ... plakalı aracın 18.12.2015 tarihinde ...

Köprüsünde arızalandığını, aracın arıza sebebi ile kullanılamadığını, aracın mevcut durumunun ve araçtaki arızanın sebebinin aracın bulunduğu yerde uzman bilirkişiye tespit ettirilmesinin talep edildiğini, mahkemece dosyada bilirkişi Makine Yüksek Mühendisi ... 'dan rapor aldırıldığı,bilirkişice yetkili serviste yapılan kontrollerde otomobilin sadece şanzımanında arıza olduğunun sabit olduğu, aradan geçen bu sürede aracın kontrol ünitesinin de arıznın olduğu, hareket etme ihtimalinin olmadığı bilgisine erişildiği,

keşif esnasında ... uyarısının bulunduğunun ifade edildiği belirtilse de, aracın kontrol ünitesinde herhangi bir arıza veya motor arıza uyarısının gözlemlenmediği, aracın mevcut arızalarının giderilmesi için 78.150,067 TL lik fatura sunulduğu ancak sunulan fatura içeriği incelendiğinde, şanzıman arızası yanında aracın kontrol ünitesi kaynaklı vuku bulan arızaların giderilme masrafını da kapsadığının tespit edildiği,

bahse konu olan kontrol ünitesi kaynaklı arızaların, aracın 5 yılı aşkın süre beklemiş ve bu esnada gereken kontrol ve bakımının zamanında yapılmamış olmasından kaynaklanabileceğinin aşikar olduğu hususlarında mütalaada bulunulduğu anlaşılmıştır.

Mahkememiz dosyası inceleme yapılmak üzere bilirkişi heyetine tevdi edilmiş olup,

A-Bilirkişiler ... tarafından hazırlanan 27/02/2019 tarihli raporda özetle;

"-Kötü kullanımdan veya fabrikasyondaki üretim hatasından kaynaklanmadığı,

-Gizli ayıp niteliğinde olmadığı,

-Garanti süresi dışında meydana geldiği , bu nedenlerle onarımın veya vites kutusu değişikliğinin garanti kapsamında yapılması şartı oluşmadığı, ancak onarım maliyetinin bir kısmının davalı tarafından karşılanabileceği,

-Ortaya çıkan bu arıza nedeniyle araçta bir değer kaybı doğmayacağı,

-Vites kutusunun onarılabileceği , onarıldığı takdirde aracın tekrar kullanılabilir hale geleceği,

-Usulüne uygun bir onarımın teknik açıdan hakkaniyetli bir çözüm getireceği,

-Onarım maliyetinin arıza hakkında daha detaylı bilgi edinilmesinden ve bu konudaki teklifinin ortaya çıkmasından sonra belirlenebileceği " şeklinde mütalaada bulunulduğu görülmüştür.

B-Bilirkişiler ... tarafından hazırlanan 30/11/2020 tarihli raporda özetle;

"-Davaya konu taşıtın laboratuvar tarafından verilen ve her iki tarafça mutabık kalınan tarihte incelemeye getirilemediği,

-Taşıt üzerinde somut tespit yapılamadığından kök rapordaki kanaatte değişiklik yapma ihtimali bulunmadığı, yargılamanın uzamasının engellenmek amacıyla raporun mevcut hali ile verilme zaruretinin hasıl olduğu,

-Sayın mahkeme tarafından taşıtın laboratuvara gönderilmesinin sağlanması durumunda ek rapor marifeti ile somut tespite dayalı kanaatin sunulabileceği " şeklinde mütalaada bulunulduğu görülmüştür.

C-Bilirkişiler ... tarafından hazırlanan 13/05/2022 tarihli raporda özetle;

"-Taşıt üzerinde incelemeye ilişkin sunulmuş olan raporda; "davaya konu taşıtın laboratuvar tarafından verilen ve her iki tarafça mutabık kalınan tarihte incelemeye getirilemediği, taşıt üzerinde somut tespit yapılamadığından kök rapordaki kanaatte değişiklik yapma ihtimali bulunmadığı, yargılamanın uzamasının engellemek amacıyla raporun mevcut hali ile verilme zaruretinin hasıl olduğu, Sayın Mahkeme tarafından taşıtın laboratuvara gönderilmesinin sağlanması durumunda ek rapor marifeti ile somut tespite dayalı kanaatin sunulabileceği" kanaatinin sunulduğu,

-Taşıt için sunulan iki ayrı tarihli onarıma ilişkin listedeki fiyatlardan hangi tarihtekinin esas alınacağı hususunun hukuki mütalaa gerektirmesi nedeni ile sayın mahkemenin uhdesinde bulunduğu,

-Mart ayında yenilenen listede aynı işe ait saat ücreti aynı kalmasına rağmen sürelerdeki artışın makul olmadığı, tenzili gerektiği,

-Hava yastığı sensörü, kapı kilit elemanları, kompresör gibi komponentlerin teslim sırasında arızalı olduğunun ispata muhtaç bulunduğu ve laboratuvara getirilmesi açısından engel teşkil etmediği " şeklinde mütalaada bulunulduğu görülmüştür.

D-Bilirkişiler ... tarafından hazırlanan 26/01/2023 tarihli raporda özetle;

"...Taşıtın laboratuvara getirilmesi için yapılan işlemlerin teslim tarihinde arızalı olmayan kısımlarında ortaya çıktığı belirtilen bir kısım problemler, ömrünü tamamlayan malzeme ve genel bakım kapsamındaki proforma fatura kapsamındaki işlemlerin çalışır hale getirilmesi açısından gerekli oldukları ve bedellerinin yetkili servis listesinden alınması nedeni ile kabulü gerektiği,

-Bunun ile birlikte uygun saklama koşullarında arızalanması beklenmeyen kapı kolu, kabin içi hava yastık sensörü gibi elemanlardaki arızaların nasıl gerçekleştiğinin tespitinin mümkün olmadığı, servis girişi sırasında da kayda girmediği, dolayısı ile serviste geçen uzun süre zarfında oluştukları, bunun yanında bir taşıtın belirtilen sürede maliki tarafından serviste bekletilmesinin de teknik izahı bulunmadığından hukuki mütalaasının sayın mahkemenin uhdesinde bulunduğu,

-Taşıtın şanzıman arızasının devam ettiği ve onarılmamış olduğu,

-Taşıtın incelenmesi sırasında kontrol ünitelerindeki çok sayıdaki arızanın bir kısmının düşük akü geriliminde kaynaklanmış olma ihtimali bulunsa da onarıldığı belirtilen taşıta mevcut bir kısım arızanın giderildiğinin ispata muhtaç kaldığı, akü gerilimi düzeltildikten sonra da devam ettikleri, delillere zarar vermemek adına sistemlerin sıfırlanması cihetine girilmediği,

-Davaya konu taşıtın dava tarihinde hasarsız değerinin ikinci el piyasada 230.000 TL mertebesinde bulunduğu , şanzımanı arızalı halde 170.000 TL civarında satış görebileceği " şeklinde mütalaada bulunulduğu görülmüştür.

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; davacı şirket dava konusu ... 2010 model, ... Marka ... plakalı aracı , 31/12/2009 tarihinde davalı şirketten satın aldığını ve aracın gizli ayıplı olduğunu belirterek, aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesini talep etmektedir.

Mahkememiz tarafından davacının yaptırdığı dava öncesindeki tespit dosyası ve kapsamındaki rapor ile taraf delilleri toplanmış, özellikle dava konusu araç üzerinde laboratuvar ortamında ayıbın niteliğinin tespiti ve sebebinin belirlenmesi dava tarihinde değerinin tespiti bakımından bilirkişi incelemesi ve araçtaki ayıbın giderilip giderilemeyeceği, giderilebilecek ise bu ayıbın giderilmesi için yapılacak masrafın belirlenmesi bakımından inceleme yapılmıştır.

Taraflar tacir olup , tarafların ticari işletmesiyle ilgili davaların ticaret mahkemesinin görev alanına girdiği tartışmasız olup, tüketici mahkemesi tarafından verilen görevsizlik kararı, TTK 'nın 3, 4, ve 5. Maddesine uygun olduğu, yerleşik yargıtay içtihatlarına göre de ticaret mahkemesinin görevli olduğu mahkememizce benimsenmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık esasen alım satıma konu aracın ayıplı üretilip üretilmediği ve satışa konu aracın ayıbının kullanmakla mı yoksa başlangıçta mı var olduğu , ayıbın gizli mi açık mı bulunduğu, sonuç olarak davacının alım satıma konu aracın iadesi koşuluyla ayıpsız misli ile değiştirme koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplandığı açıktır.

Mahkememizce işbu dosyada alınan raporların asıl 1 ve 2. Ek raporların dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda tanzim edildiği, tartışmasızdır. Bahsi geçen olayımızla ilgili dava konusu araç davacı tarafından davalı şirketin yetkili servisine teslim edilmiş ve uzun süre araç üzerinde inceleme ve tamir yapılamamıştır.

Mahkememizin ara kararları doğrultusunda araç 2023 yılı sonlarına doğru ... laboratuvarına intikali sağlanmış ve mahkememizin 2021 tarihinde başlayan araç üzerindeki inceleme ancak laboratuvar ortamında tamamlanmıştır.

Mahkememizce dosyaya sunulan laboratuvar ortamında yapılan incelemeye dayalı 21/05/2024 günlü raporda aracın altı yıl boyunca davalı şirkette atıl bir şekilde bekletilmesinin nedeni araçtaki şanzıman arızası olduğunu ve bu arızanın davalı şirketçe tamir yoluyla giderilemediği, araçta 6 yıllık bekleme süresinden sonra çıkan arızanın ücretsiz giderilmesi gerektiği, araçtaki arızanın gizli ayıp imalat hatasından kaynaklandığı ve tamir yoluyla giderilmesinin mümkün olmadığı,

bu nedenle misliyle değiştirilmesinin gerektiği aracın dava tarihi 17/10/2016 itibariyle ikinci el satış bedelinin 2.500.000,00 TL olup işbu miktar üzerinden harcın ikmal edildiği anlaşılmıştır.

Dava konusu aracın uzun süre serviste bekletilerek laboratuvar ortamına getirilmemesi, davalı şirket tarafından, davalı şirket zilliyetliğine terk edilen aracın üniversite laboratuvarına intikalinin sağlanmaması ve bu süreçte aracın tamirininde yapılmadığı tartışmasızdır. Mahkememizce daha önce alınan raporlar, dosya üzerinden düzenlenmiş olup araç üzerinde yapılan incelemeye dayalı olmadığından, mahkememizce 21/05/2024 günlü rapor öncesine yönelik tanzim edilen raporlara itibar edilmeyeceği kanaatine varılmış ve davalı itirazları bu nedenle reddedilerek yeni heyetten rapor alınmasına gerek duyulmamıştır.

Davalı ayıp ihbarının süresinde yapılmadığını iddia etmiş ise de, davacı dürüstlük kuralı gereğince beklediği vasıfları satılanda bulunmaması ve satılanın kullanım amacı bakımından taşıması gereken vasıfları taşımadığı gerçeğini öğrendiği anda satıcının ağır kusurundan kaynaklanan TBK'nin 219.

Maddesi gereğince , "aracın şanzıman arızasının serviste beklemesine rağmen uzun süre tamir edilememesi , " bilirkişi kurulunun işbu arızanın tamirinin mümkün olmadığına yönelik tespitleri nedeniyle satılanda bulunması gereken niteliği taşımayan ve tamiri mümkün olmayan şanzıman arızasının aracın niteliğini etkileyen kullanım amacını ortadan kaldıran alıcının ondan beklediği faydayı ortadan kaldıran önemli ölçüde azaltan maddi ve hukuki ekonomik ayıplardan satıcının sorumlu olduğu, mahkememizce benimsenmiş olup , yerleşik yargıtay içtihatlarına göre araçtaki gizli ayıp olağan bir gözden geçirilmek suretiyle çıkmayacak olduğu,

diğer bir deyişle olağan muayene ile tespit edilmesi mümkün olmadığı , ancak laboratuvar ortamında bilirkişi kurulunca tespit edilebildiği anlaşılmakla, TTK'da gizli ayıp düzenlenmesi bulunmadığından sadece TTK 23/1-c maddesinde malın teslimi sırasında açıkça görülebilecek ayıplar , teslim sırasında açıkça belli olan ayıplar için iki günlük, olağan gözden geçirmeyle tespit edilemeyen ayıplar bir muayene ile tespit edilebilecekse alıcı teslim tarihinden itibaren 8 gün içerisinde inceleyerek malın ayıplı olduğunu bildirmekle sorumludur.

Gizli ayıplar ise TTK'da düzenlenmemiş olup, aşikar ve açıkça belli olmayan diğer ifadeyle muayene ile ortaya çıkmayacak ayıplar olup ancak TTK 23 maddesi atfı ile TBK'nın 223.

Maddesinin uygulanması gerektiği, dava konusu ayıbın aracın şanzımanlı arıza vermesi sebebiyle hemen servise çekilmek suretiyle davalı yana bildirilmiş olduğunun kabulü gerekeceği ve çekilen ihtarla aracın ayıbının süresinde bildirildiği mahkememizce benimsenmekle, aracın ayıpsız misliyle değiştirilmesine ilişkin talebin 6098 sayılı TBK'nın 227/1-4 maddesi gereğince kabulü gerektiği, sonuç ve kanaatine varılmış ve aşağıdaki gibi hüküm tesis etmek gerekmiştir.

Başkan ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Katip ... · ¸e-imzalıdır