İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/119 K.2024/885

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili ile davalı arasında yapılan 24/09/2019 tarihli franchise sözleşmesi ile davalının isim hakkına sahip bulunduğu kafenin " ... " ismi altında işletilmek üzere müvekkiline devredildiğini, kafenin gider ve masraflarının müvekkili tarafından karşılandığını ve kendi adına açılışını yaparak çalışmaya başladığını, sözleşmeye istinaden söz konusu marka kullanım hakkı, danışmanlık ve beceri aktarımı karşılığı olmak üzere davalı yana 60.000-TL ödendiğini, ancak davalının sözleşmedeki edimlerini yerine getirmediğinden sorun yaşandığını, "Sözlemenin 4.1 maddesinde , ... tarafından ,

kafenin ihtiyacına göre aynı kalite ve lezzette ürün gönderileceği taahhüt edildiği halde müvekkiline kafe işletmesinin ihtiyacından fazla ürün alınması içi baskı uygulandığını ve üstelik taze ürün yerine dondurulmuş ürün gönderilerek pişirme maliyetinin ve kıvamının da müvekkiline yüklendiğini" ihtiyacından fazla ürün almak istemeyen müvekkiline mobing uygulandığını, danışmanlık ve bilgi aktarımı yapılmadığını, davalının amacının franchise vermek olmadığını, kendi fırınından çıkan ürünlerin satışını yaptırmak olduğunu, kendi istediği adet ve nitelikte satış yapılmadığı zaman kabalaştığını,

ticari teamül ve geleneğe aykırı hareket ettiğini ve müvekkilinin akabinde ...

Noterliği'nin 25/12/2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile sözleşme fesih edildiğini, franchise sözleşmesi güven ilişkisi temelinde kurulan bir akit olduğunu, ancak davalının tutarsız ve hoyrat tavırları nedeni ile franchise veren olarak müvekkilinin kendisine duyduğu güven ilişkisin telafisi mümkün olmayacak şekilde zedelendiğini , sözleşmenin haklı sebeple feshedildiğinden marka kullanım hakkı, danışmanlık ve beceri aktarımı karşılığı olarak ödenen 60.000-TL'nin taraflarına geri ödenmesi gerektiğini beyanla davanın kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini arz ve dava etmiştir.

Davacı vekili ıslah dilekçesinde özetle; Bilirkişiler tarafından hazırlanan raporda , tazminat niteliğinde olmamak üzere, 60.000-TL'lik franchise bedelinin 12.000-TL kahve makinesi bedeli düşülerek 48.000-TL olarak , işbu sözleşme kapsamında, franchise verenin yönlendirmesi ile işyerine yapmış olduğu 43.885,85-TL'lik masrafları fesih tarihi esas alınarak ödemesi gerektiği kanaatine varıldığı, arz ve izah edilen nedenler ile , 1.000-TL alacak talebinin 48.000-TL'ye çıkarılması, 1.000-TL maddi tazminat talebinin 43.885,85-TL'ye çıkarılması, ve 1.719,65-TL ticari faiz ve 10.000-TL manevi tazminat alacağının dava tarihinden itibaren ticari reeskont avans faizi ile davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana tahmiline karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin uyuşmazlığın çözümü için başvurulacak temel kaynak olduğunu, davacı yanın sözleşmenin varlığını adete yok saydığını , talep ve iddialarını sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayandırdığını, dava dilekçesinde de ifade edildiği üzere, tarafların 24/09/2019 tarihinde franchise sözleşmesi imzalayarak aralarındaki hükümleri yazılı olarak kabul ettiklerini, davacı yan iddia etmiş olduğu hususları ispat yükü altında olup, dava dilekçesinde delil olarak sunulan bilgi ve belgelerin hiçbirinin, usul kuralları çerçevesinde iddia edilen vakıayı ispata elverişli araçlar olmadığını,

davacı yanın yaptığı 60.000-TL'lik ödemenin "... işletmesinin bayiliğinin franchise sözleşmesi kapsamında ...'a devir bedeli , isim hakkı, öğretim hizmetleri, beceri aktarımı toplamına istinaden yapıldığını, müvekkilinin ifa edilmiş edimlerinin karşılığı olarak yapıldığından bu edimlerin yerine getirilip getirilmediği konusunda sözleşmenin akdi tarihinde dahi bir ihtilaf olmadığını, edim ifa edilip borç ödendikten sora geçmişe dönük olarak bu edimlerin ifa edilip edilmediğinin tartışılmasının mümkün olmadığını, müvekkili tescili altında ticari faaliyetini devam ettiren davacı yanın 19/12/2019 tarihinde ... ...

Sosyal Medya hesabını habersiz ve bildirimsiz olarak şu anki işletme ismi olan Dükkan ... yaparak hem müşteriler hem de müvekkili nezdinde anlaşılamaz bir durum yarattığını, bu durumdan dolayı kendisine ...

Noterliği'nin 20/12/2019 tarihinde gönderilen ihtarname ile markanın kullanımının derhal sona erdirilmesinin tebliğ edildiğini, sözleşmenin 5.1 gerekse 5.2 maddeleri uyarınca feshin tazminatsız olarak sona erdirileceğinin düzenlendiğini, sözleşme ile bağlılık ilkesi gereği davacı tarafça yapılan fesih ve tazmin talebinin hem hukuka hem de sözleşmeye aykırı olduğundan reddi gerektiğini, davacı yanın talep edilen manevi tazminat talebinin dayanağının anlaşılamadığını, sözleşmesel bir ilişki çerçevesinde ne gibi bir manevi zararın doğduğu ve bu zararın ne şekilde ölçüldüğünün bildirilmesinin gerektiğini belirterek davanın reddini ,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana tahmiline karar verilmesini arz ve talep etmiştir.

Davacı tanığı ... beyanında; ''2019 Eylül ayında ... kafe açmak istedi, ürün tedariki için ... ile görüştü, bankacılık sektöründen ... ile tanıştığımız için yanında bulundum danışmanlık yaptım, ... görüşmeler sırasında ürünlerinin sevildiğini belirterek francise teklifinde bulundu, sözleşme imzalandı, ... "..." isim hakkını süresiz olarak aldı, ayrıca ... bir yıl mutfakta danışmanlık yapacaktı, karşılığında ...

60.000 TL ödemişti, kafe açılana kadar ... tabak seçimi ve mutfak dizaynında yardım etti, sonrasında ... kafede istediği satışı yapamadı, sözleşmede ...'ın ürür sınırlaması olmamasına rağmen alın gerekirse atın tacizlerinde bulundu, ... şikayetler geldiği beyan etmişti, sonrasında kendi itirafları da vardır, şikayet dediği husus aslında ürünün tadının farklı gelmesi imiş ve şikayet etti dediği kişiler kendi arkaşlarıymış sonrasında ... danışmanlık yapmadı, ben kafeye hemen hergün gidiyorum , haftada bir planlanan toplantılar yapılmadı , ... gerginlik yaratarak ve hiçbir uyarıda bulunmadan isim hakkı kullanımını sonlandırdı.'' demiştir.

Davacı vekilinin talebi üzerine tanıktan sorulduğunda; ''... bize pişmiş ve satışa hazır ürünler verecekti, yaklaşık üç haftada böylede oldu, sonrasında zamlı ve donmuş ürünler vermeye başladı, pişirmeyi bilmediğimizi söylememize rağmen bu şekilde devam etti, örneğin browni istediğimizde çikolata yok diyordu, sözleşmeden sonra kafe açılana kadar 15-20 gün tabak seçimi için ... gelip gitti, kafe açıldıktan sonra hiçbir yardımı bulunmadı, ''demiştir.

Davalı vekilinin talebi üzerine tanıktan sorulduğunda; '' ... ile ortak değildik, şuan da ortaklığımız yoktur, sadece danışmanlık yaptım, ödenen 60.000 TL içerisinde kahve makinesi ücreti yoktur, cihazları toplu aldık , ayrı bir fatura düzenlenmedi.'' demiştir.

Davacı tanığı ... beyanında:'' ... benim arkadaşımdır, resim yaptığım için açtığı kafenin duvarına resim yapacaktım, ... ve ... arasındaki sözleşmenin şartlarını bilmiyorum ancak 3 hafta işim için orada bulunduğum için duyduklarımdan dolayı bilgi sahibiyim, ... , ...nun ürünlerini satacaktı, ... tek başına koşuşturduğunu ve ...nun destek olmadığını bana söylemişti, bir gün ben resim yaparken ... sen gelip ne yapıyorsun diyerek kavga çıkarmıştı , ancak sonrasına ... ve ... anlaşmışlardı ''demiştir.

Davacı vekilinin talebi üzerine tanıktan sorulduğunda;'' ben Ekim ve Kasım ayında 3 hafta kadar oradaydım, ...yu en fazla 2 kez görmüşümdür ''demiştir.

Davalı vekilinin talebi üzerine tanıktan sorulduğunda; '' benim bildiğim kafenin başka bir ortağı yoktur, ben resim yaptığım dönemde kafenin tadilatı bitmek üzeriydi , masalar alınmış , makineler kurulmuştu ''demiştir.

Davalı tanığı ... beyanında; '' ben uzun süredir, davaya konu iş yerinin olduğu yerde yaşıyorum, davalı ... esnaf komşumdur, bir gün kahve içerken beni ... ve ... ile tanıştırdı, bulunduğumuz yerde ki kiralık dükkanın ... Kafe olarak açılıp işletilmesi konuşuldu, bildiğim kadarı ile ... hem ürün verecekti ve danışmanlık yapacaktı, bende ... ile arkadaş olduğum için dekor işlerinde bedelsiz olarak ... ve ...a yardımcı oldum, hatta açılan kafenin destek olması için öğrencilerimle birlikte gittim, 2 defa bayat kruvasan verildi, ...yu uyardım, ... instagram üzerinden de olumsuz yorumlar geldiğini söyledi, bir süre sonra geçerken ... ibaresinin kafenin isminden çıkarıldığını gördüm'' demiştir.

Lüzumüne binaen tanıktan sorulduğunda:'' Mekan açılana ve hizmet verilirken mutfak barda neler olacağı , kullandığımız seramiklerin seçimi gibi hususlarda ... ,... ve ... birlikte hareket ettiler benimde dahil olduğum bir whatsapp grubumuz vardı, ...ya ödemelerin yapılıp yapılmadığı konusunda bilgim yoktur, ben ... ile birlikte ... ve ...ı da uyardım.'' demiştir.

Davacı vekilinin talebi üzerine tanıktan sorulduğunda; ''ben taraflara profesyonel destek verdim ancak bir ücret almadım, ... da bu tarz yardımlaşmalar normaldir, ...'nun ürün temin ettiğini kafe de ürünleri gördüğüm için biliyorum ancak bunların miktarını temin edilme aralığını bilmiyorum, ...'nın başka bir şubesi vs.yoktur, instagram da belirttiğim olumsuz yorumları kimin yaptığını bilmiyorum'' demiştir.

Davalı vekilinin talebi üzerine tanıktan sorulduğunda; ''biz tanıştığımızda ... ve ... kafeyi açacaklar diye tanıştırıldı, benim dahil olduğum whatsapp grubu dekorasyon işi bittikten sonra kullanılmadı, ben ... ile kafeye de gittim , tarafların tartıştığı veya olumsuz konuştuğu bir duruma şahit olmadım'' demiştir.

TAHKİKAT, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; franchise sözleşmesinin haklı olarak feshedildiğinden bahisle ödenen bedelin ve yapılan masrafların iadesine ilişkindir.

Bilirkişiler ... ve ... tarafından düzenlenen 31/10/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle;

''..Tarafımıza tevdi olunan görev doğrultusunda yapılan inceleme, tespit irdeleme ve değerlendirmeler sonucunda,

1-) Davacı (...) ile davalı ... (...) arasında belirsiz süreli bir Franchise Sözleşmesi 24.09.2019 da akdedilmiş olup; bu akit ile; davalı ... adına tescilli olan, (İstanbul ...' da mukim olan kafe) ...; Franchise alan davacıya; Marka Kullanım Hakkı + Öğretim Hizmetleri + Beceri aktarımı bedeli olmak üzere 60.000,-TL bedel (başlangıç ücreti (Franchisee Fee)) ile devredilmiş olup; bedel 30.09.2019 tarihinde davalı, ... (...) ın Banka hesabına yatırılmış olmakla sözleşme yürürlüğe girdiği,

2-) Davaya konu olay tüm aşamaları ile birlikte yukarıdaki bölümlerde ortaya konulmuş olup; Taraflar arasında akdolunan Sözleşmenin; Franchisee (Franchising alan) ... tarafından (Sözleşmenin akdedilmiş olduğu tarihten 3 ay sonra) 25.12.2019 da feshedildiği,

3-) Davacının sözleşmeyi feshinin haklı bir nedene dayanmadığı kanaatine varılmış olmakla,

Sözleşme kapsamında tazminat da talep edemeyeceği,

Ancak;

Tazminat niteliğinde olmamak üzere; Ödemiş olduğu 60.000,- TL'lık, (Franchisee Fee) franchise bedelinin ; davalının sözleşmenin yürürlükte olduğu 90 gün süresinde sarf ettiği “Danışmanlık ve beceri aktarımı emeği” karşılığı ile “90 günlük Marka Kullanım bedeli”nin belirlenerek davalıya ödenmesi ile kalan kısmın kendisine iadesini isteyebileceği...

4-) Tarafların sair taleplerinin sayın Mahkemenin takdirlerinde olduğu,

Görüş ve kanaatine varılmış olup , gereği arz olunur. "şeklinde mütalaada bulunmuşlardır.

Bilirkişiler ... tarafından düzenlenen 19/05/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle;

''..Tarafımıza tevdi olunan görev doğrultusunda yapılan inceleme, tespit irdeleme ve değerlendirmeler sonucunda,

1-) Davacı (...) ile davalı ... (...) arasında belirsiz süreli bir Franchise Sözleşmesi 24.09.2019 da akdedilmiş olup; bu akit ile; davalı ... adına tescilli olan, (İstanbul ...' da mukim olan kafe) ...; Franchise alan davacıya; Marka Kullanım Hakkı +Öğretim Hizmetleri + Beceri aktarımı bedeli olmak üzere 60.000,-TL bedel (başlangıç ücreti (Franchisee Fee)) ile devredilmiş olup; bedel 30.09.2019 tarihinde davalı, ... (...) ın Banka hesabına yatırılmış olmakla sözleşme yürürlüğe girdiği,

2-) Davaya konu olay tüm aşamaları ile birlikte yukarıdaki bölümlerde ortaya konulmuş olup; Taraflar arasında akdolunan Sözleşmenin; Franchisee (Franchising alan) ... tarafından (Sözleşmenin akdedilmiş olduğu tarihten 3 ay sonra) 25.12.2019 da feshedildiği,

3-) Sözleşmeye her iki tarafında uyumlu davranmadığı,

Kanaatine varılmış olmakla,

Sözleşme kapsamında davacının tazminat talep edemeyeceği,

Ancak; davacının;

Tazminat niteliğinde olmamak üzere; Ödemiş olduğu 60.000,- TL'lık, (Franchisee Fee) franchise bedelinin ; (verilen 12.000,- TL lık kahve makinesi bedeli düşülmesi ile) 48.000,- TL lık kısmının ve sözleşme kapsamında yapılan 43.885,-TL lık masrafların davalıdan avans faizi ile birlikte isteyebileceği,..

Bu kanaat kapsamında ; Davacının - davalıdan olan alacak miktarının dava 12.02.2020 tarihi itibariyle ;

91.885,00-TL Asıl Alacak

1.719,65-TL İşlemiş Faiz

TOPLAM 93.604,65-TL olarak hesaplandığı,

4-) Tarafların sair taleplerinin Sayın Mahkemenin takdirlerinde olduğu,

Görüş ve kanaatine varılmıştır. "şeklinde mütalaada bulunmuşlardır.

Yargılama kapsamında toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda; taraflar arasında ... cafe işletmesinin franchise olarak davacıya devrine ilişkin 24.09.2019 tarihli sözleşme bulunduğu, davacı yanın işbu sözleşmeyi haklı sebeplerle feshettiğinden bahisle ödemiş olduğu franchise bedelinin ve yapmış olduğu masrafların iadesini talep ettiği, davalı yanın feshin haklı olmadığını, davacının kusurlu olduğunu ve davanın reddini savunduğu,

taraflar arasındaki sözleşmenin 2. Maddesinde bedelinin 60.000 TL olarak belirlendiği ve bu bedelin davacı tarafça ödendiği , sözleşmenin 3. Maddesinde davacının sadece ...dan alım yapacağının, haklarını devredemeyeceğinin, ürünlerin rafta tutulma süresine uyacağının, her cumartesi toplantıya katılmakla yükümlü olduğunun, sözleşmenin sona ermesinden sonra ismin kullanılması halinde cezai şart ödeyeceğinin belirlendiği,

sözleşmenin 4.maddesinde davalının ürettiği her ürünün aynı kalite ve lezzette davacının ihtiyacı doğrultusundaki miktarda davacıya göndereceğinin, sezona göre ham maddede basit farklılıklar olabileceğinin, davalının ilk 1 yıl danışmanlık yapacağının belirlendiği, 5.maddede yükümlülüklere uymama halinde tek taraflı fesih olabileceği ve ihlal eden tarafın tazminat hakkı bulunmadığının kararlaştırıldığı, haksız fesih halinde isim hakkının kullanılması hali dışında ayrıca bir cezai şart gösterilmediği görülmüştür.

İspat yükü kendisinde olan davacının bildirdiği tanıkların beyanlarında görüleceği üzere; davacının bir ürün sınırlaması olmamasına rağmen alım yapılması konusunda davalının sözleşmenin 4.1 maddesine aykırı davrandığı, davacının haftalık toplantılara katılması yükümlülük olarak kaleme alındığına göre toplantıların davalı tarafça düzenlenmiş olması gerektiği ancak taraflar arasında bazı görüşme kayıtları bulunsa da sözleşmede yazıldığı şekliyle davalının sözleşme süresi boyunca ve her cumartesi toplantı düzenlediğinin ispatlanamadığı, yine taraflar arasındaki yazışmalarda davacının yardım istediği,

3 haftadır destek alamadığını, kruvasanı pişiremediklerini, kendilerine hala deneyerek öğreneceksiniz denildiğini beyan ettiği, davalının 4 kruvasan için mesai harcamanın adil olmadığını söylediği, oysa sözleşmenin 4. Maddesinde davacıya alınacak ürün adedi hususunda bir sınır getirilmediği, davacının da bu hususu belirterek ürün kapasitesinin ilk etapta olmayacağını, arttırmak için konuşmaları gerektiğini beyan ettiği, yine sipariş edilen ancak gelmeyen ürünler olduğunun davalı yana iletildiği, davacı yana hangi ürün için ne kadar raf ömrü verildiğinin dosya kapsamından anlaşılamadığı, davalının buna yönelik bir delil sunmadığı,

bu sebeple ürünlerin raf ömrüne uyulup uyulmadığının ve buna bağlı olarak bayat satılıp satılmadığının tespitinin mümkün olmadığı, yine davalı tarafça davacıya atılan 09.03.2020 tarihli mailde peynir, zeytin, domates, salatalık, yumurta, sandviç, çorba gibi ürünlerin ve kahvaltının bulunduğu menünün davacıya iletildiği, davacının bunlar dışında dışarıdan hangi ürünü alıp davalının izni olmadan sattığının belirlenemediği, kaldı ki davacının marka hakkını zedeleyen bir eylemi ve bundan doğan bir davalı zararı var ise bunun ayrı bir dava konusu olduğu,

anılan sebeplerle davacının haklı fesih iddiasını ispat ettiği, bununla birlikte aslında davacının, mahkememizce kabul edilen franchise bedelinin bir kısmının iadesine yönelik talebinin, sözleşmenin feshinin haklı veya haksız olmasına dayalı tazminat veya cezai şart niteliğinde olmadığı, davacının artık sona eren ve devam etmeyecek bir sözleşmenin tamamı için ödediği bedelin ve yapılan masrafların iadesini istediği,

buna göre davacının ödemiş olduğu bedelden tarafların kabulünde olan ve itiraz edilmeyen 12.000 TL kahve makinesi bedeli ile sözleşmenin devamı sırasındaki davalı tarafça eksik ve düzensiz de olsa verilmeye çalışılan destekler , davalının harcadığı emek ve mesai ile isim hakkı nedeniyle yaklaşık 3 aylık bedelinin düşümü sonucu geri kalan 36.000-TL nin davacıya iadesine karar verilmiştir.

Davacı tarafça masraflar için sunulan faturaların incelenmesinde; iş yerinin tadilatı veya bakımı gibi bir masrafa dayalı olmayıp, faturalara konu emtianın mutfak malzemeleri ve yiyeceklerin servis edilmesine yarayan ürünlere ilişkin olduğu, bu ürünlerin davacı uhdesinde kaldığı, bir faturanın da davacının fesih ihbar tarihi olan 20.12.2019 tarihinden sonraya ait olduğu, bu ürünlerin davacıda kaldığı, davalıya bırakılmadığı, bu sebeple başka bir işletme devralınması halinde davacı tarafça kullanılabileceği, iade edilebileceği veya satılabileceği , kaldı ki bu ürünlerin taraflar arasındaki sözleşmenin konusu da olmadığı, anlaşılmakla fazlaya ilişkin maddi tazminat isteminin reddi gerekmiştir.

Taraflar arasında bir sözleşme yapıldığı ve sona erdiği, sözleşmenin ve ticari ilişkinin sona ermesinin tarafların kişilik haklarına doğrudan zarar veremeyeceği anlaşılmakla şartları oluşmayan manevi tazminat isteminin de reddi gerekmiştir.

Son olarak bilirkişi raporunda davacının fesih ihbarı ile dava tarihi arasında işlemiş faiz tutarı hesap edilmiş ve davacı tarafça daha sonra sunulan değer arttırım dilekçesinde bu bedel de dahil edilerek dava değeri belirlenmiş ise de davacının dava dilekçesi ile dava tarihinden itibaren faiz talebinde bulunduğu anlaşılmakla davaya kadar işlemiş faize yönelik istemin taleple bağlılık kuralı gereği reddi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır