İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/597 K.2022/672

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; elektrik tedarikçisi ...'tan kaynaklı oluşan temin ettiği elektrik enerjisinin, tesisin otomasyon sisteminde çalışır halde bulunan panellerin voltaj dalgalanmaları sebebi ile bina otomasyon sistemi kontrol panellerinde elektriklerin kesilip sonrasında geri geldiği andaki anlık gerilim dalgalanmaları sonucu içlerindeki elektronik kat ve komponentlerin hasar gördüğünün belirlendiğini, elektrik dalgalanmaları sonucu ... yerleşkesinde bulunan birçok kiracının dükkanlarında elektrik kaynaklı hasarlar oluştuğunu, ekspertiz raporunda.

"06.10.2020 tarihinde ... kaynaklı oluşan gerilim dalgalanmasından sonra IP kamera görüntüsü alınmayan mağaza 1. Bodrum araç girişi, mağaza 2. Bodrum araç girişi ... tarafına bakan, mağaza şaftı dış alana çıkış yangın kapısı/gürbüz giriş ve mağaa şaft 3 dış alana çıkış yangın kapısı olmak üzere 4 adet IP kameranın yapılan kontrollerinde, gerilim dalgalanmasından dolayı arızalanarak devreden çıktıklarının saptandığı , kamera izleme ekranlarında bir tanesinin devreden çıkarak çalışmadığının saptandığı, güvenlik otomasyon odası içerisinde bulunan kamera izleme ekranının yapılan kontrolünde.

220 V besleme enerjisini alarak ekranın devreye girip çalışmadığının saptandığı, arızalı olan ekran arızasının tamiri ve bakımları için yerinden söküldüğü, gerilim dalgalanmaları sonucu yapılan kontrollerde atölye giriş sol bariyere ait PTS kamerasının arızalandığının saptandığı ve yenisi ile değişmesi gerektiğinin" ifade edildiğini beyanla ekspertiz raporuna göre hasarın 186.275,28 TL olarak belirlendiğini, müvekkilinin davalıya yazılı olarak tazmin talebinde bulunduğunu, ancak talebinin yanıtsız kaldığını, sigorta poliçesinin hasarın meydana geldiği tarihte geçerli olduğunu,

hasarın sigorta teminatı kapsamında olduğunun da göz önünde bulundurularak işbu hasar tazminatının davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı Vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın yada dava dışı sigortalının tazmin için müvekkili şirkete süresi içerisinde müracaat etmediğini, hasarın müvekkili şirketin dağıtım şebekesinin işletilmesinden kaynaklandığının davacı şirket tarafından ispatının gerektiğini, müvekkili şirket kayıtlarının incelenmesinde anılan adreste hasar tarihinde herhangi bir arıza veya kesinti oluşmadığının tespit edildiğini, müvekkilinin sorumluluğunu doğuracak illiyet bağının mevcut olmadığını beyanla davanın reddini savunmuştur.

DELİLLER, TAHKİKAT VE GEREKÇE

Dava; dava dışı sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuen davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

Davalı tarafından, olayın meydana geldiği 06.10.2019 tarihine ait OSOS kayıtları sunularak dava dışı sigortalı adresinde herhangi bir kesinti, arıza veya voltaj dalgalanmasının meydana gelmediği hususunda beyan dilekçesi mahkemenize ibraz edilmiştir.

Mahkememizce taraf delilleri toplanmış ve bilirkişi raporu alınmıştır.

Mahkememizce dosya kapsamına alınan Bilirkişiler ... ve ... tarafından hazırlanan 09.08.2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle;

"...

Dosya konusu olayda devere dışı kalan kameralar ve arızlanan monitörlerden bahsedilmekte olup bunların sayısı 5 kamera 2 monitör şekli ile dir.Bunlarda yeni fiyatı olarak değerlendirildiğinde 100 usd kamera fiyatı 200 usd Monitör fiyatı olarak değerlensede toplamda 900 Usd olarak yeni alım bedeli hesaplanır. Hal böyle ise Bu arada davalı tarafından beyan edilen şekli ile davacının iddia etiği tarih ve adreste herhangi bir kesinti, arıza veya voltaj dalgalanmasının meydana gelmediği anlatılmaktadır.

Ayrıyeten MADDE 26- (1) Kullanıcının kendi hatasından kaynaklanmaması kaydıyla kullanıcıya ait teçhizatta ortaya çıkan ve dağıtım şebekesinden kaynaklanan hasara ilişkin zararın tazmini için kullanıcı tarafından dağıtım şirketine zararın ortaya çıktığı tarihten itibaren 10 (on) iş günü içerisinde talepte bulunulabilir.di , Binanın elektrik kofra ve panosu ile bina içindeki kablolar, müşteri tarafından tesis edilmiş ve müşterinin mülkiyetinde yani sorumluluğunda olan kısımlardır.

Bu kısımlarda meydana gelen arıza ve yangın olaylarında davacının tesisatının dizaynı ve kullandığı koruma elmanlarının dizaynı ve miktarı önem taşımaktadır. Bu nedenle davacı taraf tesisat projesini dosyaya sunmamış ve tesisatta almış olduğu voltaaj dalgalanmasıyla ilgili almış olduğu önleme ve tedbirlerden bahsetmemiş ve expercede yapılan incelemede bu yönde bir inceleme yapılmamıştır.

Kaldı ki, sistemi besleyen elektrik hattında parafudur olup olmadığı, (Parafudur, sisteme gelecek ani gerilim yükselmelerine karşı koruma sağlayan ve Elektrik İç Tesisat Yönetmeliğinde konulması zorunlu olan bir cihazdır.) sistemin 15 yaşında fazla (Eski) olduğu de değerlendirldiğinde Davalının bu kısımlarda sorumluluğu bulunmayacağı Dava dışı sigortalı ve davacı taraf davalı şirkete 10 gün içinde veya kısa bir sürede olaydan heberdar ederek inceleme yapmasına imkan vermediği, şekli ile gerekli merasime de uymadığı görüşüne ulaşılmıştır.

Davalı Boğaziçi Elektrik Dağitim Anonim Şirketi Sanki bir sigorta şirketi imişçesine olan her rizikodan sorumlu kabul edilmesi kusur araştırılmadan mümkün değildir. " şeklinde mütalaada bulunulduğu görülmüştür. Mahkememizce davacı taraftan tesisat projesi ve sistemin muhafazası ve dalgalanmayı önlemek için alınan tedbirlere yönelik delilleri sunması istenmiş ve akabinde ek rapor alınmıştır. Mahkememizce dosya kapsamına alınan Bilirkişiler ... ve ... tarafından hazırlanan 18.10.2021 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "...

Dosyaya yeni gönderilen belgeler,Bilgiler ve digital USB incelenmiş Sistemin Aşırı Gerilim ,Dalgalanmalar,Yıldırım Darbeleri,ne karşı Koruması İçin B Sınıfı (Class1 Veya Tip1) Tali Panoya, İç Aşırı Gerilime Karşı Korumak İçin C Sınıfı (Class 2 Veya Tip 2) Tali Panolarda,

Hassas Sistemlerin Korunması İçin D Sınıfı (Class 2 Veya Tip 2) İç Tesisat Ana Panolarına Ve Bir kısım Tali Panolara Konularak Meydana Gelebilecek Hasarların Önlenmesi Mümkünken Kök Raporda Heyetimizce İzah Edilen Ve Tesisatta Expertiz Raporunda Da Belirtilmeyen Sistemi Besleyen Elektrik Hattında Parafudur Olup Olmadığı Olay öncesindeki sistemde yer alan panolardaki elektronik kartlarda ve ünitelerde kart beslemelerinin ... ile koruması var olup olmadığı kartlara gelebilecek ani gerilim değişim ve dalgalanmalarında bu diyotlar vasıtasıyla veya diğer uygun devreler ile sistemin korunması gerektiği konusundada bu kere de yeterli bir bilgi

dosyaya sunulmamıştır.

Üstelik davacı işletmece alınmış sigorta poliçesi dışında herhangi bir önlem ve tedbirden de bahsedilmemiştir.

(Parafudur, Sisteme Gelecek Ani Gerilim Yükselmelerine Karşı Koruma Sağlayan Ve Elektrik İç Tesisat Yönetmeliğinde Konulması Zorunlu Olan Bir parçadır ,Otomasyon Sistemleri Hassas Elektronik Cihazlar Olduğu İçin, Bu Cihazların Beslendiği Elektrik Ana Panosuna (B+C) Sınıfı, Tali Panolardaki Hassas Cihazlar İçin (D) Tipi Parafudurların Konulması Gerektiği ,bu konuda olaydan önce sistemde var ise bilgi verilmesi talep edilmişsede ... ... A.Ş. ...

Firması İle Bakım Ve Kontrol Anlaşması Olduğu, Bu Firmanın ... ... İşletmesinde Sürekli Teknisyen Bulundurduğu Expertiz Raporunda Belirtilmekle yetinilmiştir, üstelik İşletmelerde Mühendislik Eğitimi Almış Ve Devamlı Görev Yapan Elektrik- Elektronik Mühendisinin Arıza tespitlerinde ,tutanaklarda (fen adamının) açık imzası ve ismi yer alması yasa gereğidir. Dosyay sunulan tutanaklarda kişi imzaları varsada fen adamı olup olmadıkları belli değildir.

Sonuç Olarak ... ... A.Ş’ Nin Kendi Bünyesindeki İşletme Panolarında Voltaj Dalgalanmalarına Karşı Koruma Önlemlerini yeterince Almadıkları veya aldıkları önlemeleri yeterince bu kerede anlatmadıkları, Koruma Sisteminde Mutlaka B, C Ve D Tipi Parafudrların kullanılması Gerektiği, İşletmede ... ... A.Ş. Bünyesinde Fen adamı (Mühendis) Elemanın belgelerde ,tutanaklarda ,tespitlerde imzası olmadığı ,...

Anonim Şirketinin 06.10.2019 tarihinde söz konusu mıntıkada herhangi bir uygulama ve kesinti yapıp yapmadığı yaptı ise saatlerinin hangi saatler olduğu bu zamanın davacının iddiası ile örtüşüp örtüşmediği de belli değildir. Davalı idare ... bu konuda bilgi vermemiştir.

Hal böyle ise yer aldığı şekli ile meydana gelen arıza ve yangın olaylarında tesisat ve kullandığı varsa koruma elemanları önem taşımaktadır. tesisatta almış olduğu voltaj dalgalanmasından ilgili önlem ve tedbirlerden hiç bahsetmemiş olup exper raporuda bu konuda açıklayıcı bilgi yoktur. Raporda yer alan masrafların nereye kadar onarımı içerdiği açık değildir. Tüm bu nedenle bu kerede kusur tespiti yapılamadığı " şeklinde mütalaada bulunulduğu görülmüştür.

Mahkememizce dosya kapsamına alınan Bilirkişiler ... tarafından hazırlanan 27.08.2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle;

"...

Rapor içinde bulunan grafik şekilde verilen gerilim dalgalanmaları oluşmuş ise, bu elektriksel bozucu etkiler eş zamanlı birçok makine ve elektronik cihaz bu bozucu etkiler ile besleneceğinden, bu cihazlarda da değişen niteliklerde hasarlar meydana gelmesi beklenebilir. Gerilm dalgalanmaları akımda da dalgalanmalar meydana getirecektir. Bu akımlarda aktığı cihazlar içinde anlık dv/dt ve di/dt aşırı büyük darbe değerleri ve yönetmelikte belirtilen limit değerleri üzerindeki dalgalanmalar oluşturacaktır. Elektrik akımı kapalı bir döngü içinde aktığından bu dalgalanmalar sadece bir panoda değil, birçok panoda farklı etkiler yapması gerektiği halde, dosyadaki bilgilerde böyle etkilerin olmadığı, sadece zayıf akım endüstriyel otomasyon kartlarında hasarlar görülmüştür.

Neticede, ...’in kapladığı kapalı alanlar, bu alanlarda elektrik enerjisinin çok çeşitli sistemlerle etkin olarak kullanıldığı dikkate alınırsa, dosyaya konu olan arızanın kısıtlı bir bölgede meydana geldiğinin anlaşıldığı, arızanın meydana geldiği bölgenin Elektrik İç Tesisat Yönetmeliğine göre Kuyumcukent’in iç tesisatına ait yer olduğu, hasarların birbirine benzer elektronik kartlar olduğunun görüldüğü, bu durumda bu kartların aynı trafodan beslendiklerinin düşünüldüğü, davacıya göre arızalar gerilim dalgalanması nedeniyle meydana geldiği,

ancak ...’ın dağıtım hattından gelecek gerilim dalgalanmalarının sırasıyla ana dağıtım panosu ve tali panolardan geçtikten sonra, dalgalanmalar koruma elemanlarını çalıştırmamış ise söz konusu kartların bulunduğu cihazların girişlerindeki gerilim kaynaklarına ulaşacağı, teknik olarak gerilim kaynaklarının tasarımı yapılırken gerilim dalgalanmalarına karşı cihazı ve kartları koruyan filte (R, L ve C’den oluşan) devresi bulunacağı, davacı tarafın arızalandığını beyan ettikleri saha işlemcileri ve modüller endüstriyel otomasyonun zayıf akım kontrol kısımlarına ait olduğu,

bu kısımların elektriksel olarak arızalanmaları ancak söz konusu tesisat parçasında ani ve beklenmedik kuvvetli kısa devre koşulları ya da bu tesisata ait topraklama hatasından olabileceği, en yaygın topraklama hatasının, topraklama direncinin sağlanamaması ya da topraklama hattına Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliğinde tarifleri verilen iç veya dış nedenlerden dolayı gerilim sirayeti olabileceği, topraklama hattında gerilim oluşumunu önleyecek tedbirlerin alınması iç tesisattan dolayı dava dışı Kuyumcukent A.Ş.’nin sorumluluğunda olduğu,

açıklanan teknik gerekçelerle, söz konusu arızanın elektrik şebekesi ile doğrudan irtibatlandırılabilmesinin dosyadaki bilgi ve bulgularla mümkün olmadığı, ayrıca gerilim dalgalanmasının meydana geldiğini işaret edecek bir bulgunun da dosyada bulunmadığı, kısaca söz konusu hasarların ...’ın dağıtım hattına gelmesi durumunda, dalgalanmanın yolu üzerinde panolarda ve cihazların özellikle gerilim kaynaklarında belirgin yanıklar ve patlamalar meydana getirmesi gerektiği halde böyle durum rapor edilmediğinden,

açıklanan son derece teknik gerekçelerden dolayı hasarlar ile ... arasında uygun illiyet bağı kurmanın mümkün olmadığı " şeklinde mütalaada bulunulduğu görülmüştür.

Yargılama kapsamında toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda.

Davacı tarafça, dava dışı sigortalıya ait elektronik kat ve komponentlerin 06.10.2019 tarihinde oluşan gerilim dalgalanmasından dolayı hasar gördüğü beyan edilerek ,sigortalısına ödediği hasar bedelinin rücuen tahsili istemi ile eldeki davanın ikame edildiği, mahkememizce alınan bilirkişi raporlarında belirlendiği üzere davacının sistemi besleyen hatlarda koruyucu olduğunu ispat edemediği ve yeterli önlemi almadığı, sistemin eski olduğu, hasar tarihinden önce ve sonra bakımlar yapılmış olsa da hasarın iç elektrik tesisatında meydana geldiği ve davalının dağıtım hattında meydana gelmediği,

yine davacının iddia ettiği gibi gerilim dalgalanmasına dair bir bulgunun tespit edilemediği, zira söz konusu hasarların ...’ın dağıtım hattında meydana gelmesi durumunda, dalgalanmanın yolu üzerinde panolarda ve cihazların özellikle gerilim kaynaklarında belirgin yanıklar ve patlamalar meydana getirmesi gerektiği halde böyle durum rapor edilmediğinden, oluşan hasar ile davalı eylemleri arasında uygun illiyet bağı kurmanın mümkün olmadığı, davacının sunduğu eksper raporunda da davalının kusuruna ilişkin nedenleriyle birlikte açıklayıcı bir bilginin yer almadığı,

böylece davalının kusurunun ispat edilemediği anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır