İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/866 K.2024/329

Mahkememizin yukarıda esas numarası yazılı dosyasının mahkememizde yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... Bankası A.ş.- ... Şubesi (563) nezdindeki hesaptan verilen ... seri no’lu 90.000 TL tutarındaki müvekkilin zilyetliğinde bulunan çekin müvekkili rızası dışında elden çıktığını, müvekkil tarafından çekin vadesi gelmeden durumun fark edildiğini ve herhangi bir mağduriyete sebep olunmaması adına söz konusu çekin müvekkilin rızası dışında elden çıkması sebebiyle ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/...

E. sayılı dosyası ile çek iptali talepli dava ikame edildiğini ve davanın halen derdest olduğunu, 23/02/2022 tarihinde çek iptali talepli açılmış olan davamızda ... Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından ödeme yasağı konulduğunu ve bu kararın ... Bankası A.Ş.'ye de bildirildiğini, 27/06/2022 tarihli ... Bankası A.Ş'den ... Asliye Ticaret Mahkemesine işbu davaya konu edilen çekin ... ... San. ve Tic. A.Ş. tarafından ibraz edilmiş olduğuna ilişkin mahkemeye bilgi verildiğini, ...

Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan dosyaya sunulan ve ek olarak sunmuş olduğumuz 27/06/2022 tarihli ... Bankası A.Ş.'den gelen yazı incelendiğinde müvekkilinin rızası hilafına elinden çıkmış olan çekin ... ... San. Ve Tic. A.Ş. uhdesinde olduğu anlaşıldığından çek yaprağının iadesi için işbu istirdat davasını açma gerekliliğinin hasıl olduğunu beyanla ... Bankası, ...

Şubesi, Keşide yeri İstanbul, Keşidecisi ... ... olan ... çek seri nolu, 30.05.2022 Keşide tarihli, 90.000,00-TL bedelli bir adet çekin davalıdan istirdadını, müvekkil şirketin haklı hamil olduğunun tespitine ve çeklerin müvekkile teslimine, ... ... San. ve Tic.

A.Ş. tarafından çek ile ilgili icra takibinde bulunulması ve bu kişi tarafından çek bedelinin tahsili durumunda müvekkilinin telafisi mümkün olmayan zararı söz konusu olacağından, bu zarara sebebiyet vermemek açısından davanın devamı süresince ödeme yasağı kararının devamını ve ihtiyati tedbir kararı verilmesin talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu çeki iyi niyetli 3. kişi sıfatıyla teslim aldığını, ödemeden men yasağı nedeniyle tahsil edilmeden, çeki müvekkiline ciro eden ... İnşaat'a iade edildiğini, davaya konu çekin sebebiyle taraflarınca herhangi bir tahsilat yapılmadığını, aleyhlerine istirdat davası açılmasının hukuki yararının bulunmadığını, davaya konu çekin müvekkiline teslim edildiğinde davacı şirketin cirosu ile Salih Karadeniz ve ...

İnşaat cirosu gözüktüğünü, davacı ile cirantalar arasında yer alan ciro zincirindeki kopukluğun tespiti için cirantaların davaya dahil edilmesini talep ettiklerini, çekin vade tarihinin 30/05/2022 olmasına karşın davacının 20/12/2022 tarihinde istirdat davası açmasının mantığa ve basiretli tacir olmanın yükümlülüklerine aykırı olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLER

Dosyanın delillerini; ... ATM'nin 2022/... Esas sayılı dosyası örneği, ...'e yazılan v.s. müzekkere cevapları ve bilirkişi raporu oluşturmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; çek bedelinin 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine dayalı olarak istirdatı istemine ilişkindir. 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' şeklinde düzenleme yapılmıştır.

... Mahkemesi ... Hukuk Dairesi 2021/ ... Esas, 2024/... Karar sayılı ilamında özetle "Eldeki davada, banka tarafından verilen müzekkere cevabında çeklerin takas merkezlerine davalı şirket tarafından ibraz edildiği belirtilmiştir. Davalı, çeklerin karşılıksız çıkması üzerine, ..., ... seri no'lu, 11.000-TL bedelli çeki, kendisinden önceki ciranta ... 'ın iş ortağı olan ... ... ...'ya, ...

31/08/2017 tarihli, ... seri nolu, 30.000-TL bedelli çeki kendisinden önceki ciranta ... ... ...'ya iade ettiğini belirtilmiş olup çeklerin iadesine ilişkin makbuz ibraz etmiştir. ... ve ... ... ..., ihbar olunan sıfatıyla verdikleri beyanda, çeklerin kendilerine iade edildiğini kabul etmişler, ancak davacı ile aralarındaki tarla alışverişinden vazgeçilmesi üzerine kendilerinin de çekleri davacıya iade ettiklerini ileri sürmüşlerdir.

Bu durumda dava konusu çeklerin davanın açıldığı tarih itibariyle davalının elinde olmadığı, davanın ancak çeklerin hamiline karşı açılabileceği dikkate alındığında davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken esastan reddi doğru olmamıştır." şeklinde belirtilmiştir.

Huzurdaki dava incelendiğinde uyuşmazlığın; davacının, rızası hilafına elinden çıktığı iddia edilen ... Bankası, ... Şubesi, Keşide yeri İstanbul, Keşidecisi ... ... olan ... çek seri nolu, 30.05.2022 Keşide tarihli, 90.000,00-TL bedelli bir adet çekin davalı tarafından bankaya ibraz edildiğinden bahisle çek bedeli olan 90.000 TL'nin istirdatı talebinde bulunup bulunamayacağı, davalının iyi niyetli hamil olup olmadığı noktalarında toplandığı görülmektedir.

Mahkememizce tespit edilen uyuşmazlık noktalarında dava, cevap itiraz dilekçeleri, davaya konu çekler, taraf delilleri, taraf ticari defterleri üzerinde yapılacak inceleme ile mevcut ise alacak/borç dökümünün yapılması, davaya konu çeklerin taraf ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığının denetlenmesi, davcı taraf çek tevdi bordosu, teslim tutanağı veya çek üzerinde gerçekleştirilmiş ciro ile zilyetliğinin incelenmesi, çekin kimden kime ciro edildiği, davacı ile dava dışı ve ...

İnşaat arasında davacının davaya konu çekler nedeni ile bir ticari ilişkisi bulunup bulunmadığı, TTK 792 maddesi gereğince davacının dava konusu çekin yetkili hamili olduğunu ve davalının kötüniyetli olarak çeki ele geçirip geçirmediğinin ve davacının istirdat isteminin irdelenmesi baabında ayrıntılı, gerekçeli rapor tanzimi amacı ile dosya mali müşavir bilirkişi ... 'a tevdi edilmiş ve konuya ilişkin bila tarihli rapor teminle dosyamız arasına alınmıştır.

Bilirkişi anılı raporunda özetle;

"Davacı tarafça incelemeye ibraz edilen 2021 ve 2022 yılları yasal defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süresinde yaptırıldığının tespit edildiği,

Ciro silsilesi incelendiğinde dava konusu çekin ... ... tarafından davacı şirket adına keşide edildiği, davacı cirosundan sonra dava dışı Karadeniz Ticaret- Salih Karadeniz firmasına, bu firmanın cirosundan sonra da “... Şirketi emrine ciro edilmiştir” açıklaması ile ... İnşaat ..... Ltd.Şti. Cirosunun olduğunun görüldüğü,

Dava konusu çekin davacı şirket yasal defterlerinde kayıtlı olmadığı görülmekle birlikte davacı cirosundan sonraki ciranta olarak görünen dava dışı ... firması ile davacı şirket arasında ticari ilişki olduğuna yönelik olarak yasal defterlerde herhangi bir bilgi ve kayda rastlanılmadığı,

Davalı tarafça söz konusu çekin karşılıksız olduğu gerekçesiyle çekin ciro yoluyla teslim alındığı dava dışı ... şirketine iade edildiği ve davalının yasal defterlerinde dava konusu çekin tahsil edildiğine yönelik olarak herhangi bir belge ve kayda rastlanılmadığı,

Dava dosyasının incelenmesinde dava konusu çekin tahsil edildiğine yönelik olarak herhangi bir tespitin yapılamadığı,

Dava konusu çekin bedelinin tahsi! edilmemesi nedeniyle istirdatı gereken bir tutarın hesaplanamadığı" şeklinde mütaalada bulunduğu görülmüştür.

Yukarıda anılan kanun maddesi, yargı kararı ışığında toplanan tüm deliller ile dosya kapsamının bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda dosyanın değerlendirilmesinde ; davanın TTK 792. maddesine dayalı çek istirdatı davası olduğu görülmekle çek istirdatı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

Diğer taraftan dava, çeki elinde bulunduran hamile karşı açılabilir. Müzekkere cevapları incelendiğinde davaya konu çekin davalı şirket tarafından ibraz edildiği belirtilmiştir. Davalı cevap dilekçesinde çekin karşılıksız çıkması üzerine çeki dava dışı ...

İnşaata iade ettiğini belirtmiş olup yapılan defter incelemesinde dava konusu çekin davacı kayıtlarında yer almadığı, yine davalı defterlerinde çekin tahsil edildiğine dair herhangi bir kaydın bulunmadığı ve 02/06/2022 tarihinde ... yevmiye nolu karşılıksız olduğu gerekçesiyle dava dışı ... şirketine iade anlaşılmıştır.

Buna göre dava konusu çekin karşılıksız çıkması üzerine davalı tarafından dava dışı şirkete iade edildiği iddiasının HMK 222.maddesine uygun tutulan davalı defterlerinin incelenmesi ile doğrulandığı , çekin 02/06/2022 tarihinde davalı tarafından iade edildiği işbu davanın ise 20/12/2022 tarihinde açıldığı ve açıldığı tarihte davalının çeke hamil olmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle dava konusu çekin davanın açıldığı tarih itibariyle davalının elinde olmadığı, davanın ancak çekin hamiline karşı açılabileceği dikkate alındığında davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Vekalet ücreti yönünden yapılan değerlendirmede; somut olayda davacı, mahkemece verilen kesin süre nedeniyle çek istirdatı davasını kural gereği son hamil olan davalıya karşı açmış olup, çekin dava dışı kişilere iade edildiği hususunun davacı tarafından davadan önce öğrenildiğine ilişkin de bir delil bulunmamaktadır. Davalı ise çeki 30/05/2022 tarihinde bankaya ibraz etmiş ve ... ATM tarafından 23/02/2022 tarihinde verilen ödeme yasağı tedbir kararı nedeniyle ibraz tarihinde dava konusu çekle ilgili iptal davasından haberdar olduğu halde mahkemeye çekin iade edildiğine dair bilgi vermeyerek bu davanın kendisine karşı açılmasına sebebiyet vermiştir. Bu nedenle HMK m.327/2 gereğince davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmemiştir.

Yukarıda yapılan tüm bu açıklamalar nedeniyle davacı tarafından açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

22/05/2024 Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza